بهترین مرجع مسجد نصرت مشهد

حَکِیمَه دختر امام جواد (ع)(درگذشت ۲۷۴ق) دختر امام جواد(ع) و سمانه مغربیه و خواهر امام هادی(ع) که چهار امام شیعه (امام جواد(ع)، امام هادی(ع)، امام عسکری(ع) و امام مهدی(عج)) را فهم و شعور نموده است. گفته‌اند وی ذمه ‌دار یادگرفتن و کارها نرجس خاتون مامان امام فرصت(عج) و شاهد تولد امام مهدی(عج) بود. بنابر منابع شیعه، حکیمه در طی غایب بودن صغرا، امام مهدی(عج) را ملاقات کرده و رابط عموم با وی بوده و بعضی از احادیث او‌را نقل نموده است. عالمان و مورخان شیعه از او به خیر و خوبی حافظه کرده و دیانتش را ستوده‌اند. بقعه او در بقاع عسکریین در حسینیه نصرت مشهد سامرا میباشد.
حکیمه دختر امام جواد(ع) میباشد. مجال ولادتش در منابع تاریخی معلوم وجود ندارد اما از آن جا که تاریخ میلاد برادرش امام هادی (ع) سال ۲۱۲ بوده و بر طبق با گزارش‌های تاریخی، حکیمه خاتون از برادرش خرد‌خیس میباشد، می‌قدرت ولادت او را در دهه دوم قرن سوم قمری یعنی مابین سال‌های ۲۱۳ تا ۲۲۰ ق آدرس حسینیه نصرت مشهد تقریب زد.[۱]

مامان او سمانه مغربیه، دارای شهرت به سیده میباشد که مامان امام هادی(ع) و موسی مبرقع و دیگر فرزندان امام جواد(ع) نیز بود.[۲]

شوهر حکیمه خاتون ابوعلی حسن بن علی مرعش بن‌عبیدالله بن ابی‌الحسن محمد اکبر بن محمدحسن بن حسین اصغر بن امام سجاد (ع) بوده میباشد. ثمره این وصلت سه پسر به اسم‌های حسین، زید و حمزه بود.[۳]

از حیث عالمان
علامه مجلسی در کتاب بحار الانوار دربارهٔ حکیمه خاتون می‌نویسد: در قُبّه شریفه که بقعه امام هادی(ع) و امام حسن عسکری(ع) میباشد، قبری منسوب به نجیبه، عالمه، فاضله، تقیه، رضیه، حکیمه، دختر امام جواد(ع) وجود داراست که نمی‌دانیم چرا با کلیه فضل و ادب و جلالت آشکاری که‌این بانوی گرامی داراست و محلّ اسرار امامت بوده، زیارتی برای وی قید نشده میباشد. آن‌گاه میگوید: شایسته میباشد که اورا با الفاظی که مطلوب جایگاه اوست، زیارت رزرو حسینیه نصرت مشهد نمائید.

[۴] عبدالله مامقانی، اسم اورا در زمره زنان راوی، بیان کرده و می گوید: وحید بهبهانی اعتراض کرده که چرا زیارتی برای وی بیان نکرده‌اند. تعجب آور‌خیس این که روضه خوان اثر گذار، اسم حکیمه را در زمره فرزندان امام جواد(ع) بیان نکرده و بعضا کتاب ها تاریخ و سیره و نَسَب نیز او را حافظه نکرده‌اند.[۵] روحانی اثرگذار در اسم بردن از فرزندان امام جواد(ع) به حکیمه تصریح نکرده میباشد؛ البته در مکان دیگری از کتاب الارشاد[۶] او را در سلسله روات بیان کرده و تصریح نموده که او عمه امام عسکری(ع) شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد بوده میباشد.

خصوصیت‌ها
حکیمه خاتون، چهار بدن از امامان شیعه را فهم کرده و میان دختران امام جواد(ع) به وفور دانش و فضل و ادب دارای اسم و رسم بود.[۷] حکیمه از زنان راوی میباشد و احادیثی از او بیان شده[۸] که یکی‌از آنان حرز امام جواد(ع) میباشد.[۹]

امام هادی(ع)، فراگیری نرجس خاتون مامان امام مجال(عج) را به حکیمه سپرد. دربارهٔ تزویج امام عسکری(ع) با نرجس و به دنیا آمدن امام دوازدهم شیعه ها (عج)، احادیث متعددی از او، نقل گردیده‌است.[۱۰] حکیمه در شب به دنیاآمدن امام مهدی(عج) با درخواست امام عسکری(ع) در کنار نرجس حضور داشت و اولی شخصی میباشد که امام مجال(عج) را در آغوش گرفت و بوسید.[۱۱] او بارها آن حضرت را در طول حیات امام عسکری(ع) ملاقات کرده و از سفیران و رابطان امام در حین غایب بودن صغرا بوده میباشد.[۱۲]

مرقد حکیمه خاتون در بارگاه بقعه عسکریین
درگذشت
تاریخ وفات حکیمه را برخی از عالمان نامعلوم میدانند[۱۳] و گروه دیگر سوای بیان گواهی قابل توجهی که بتوان بدان استناد نمود، سال ۲۷۴ قمری را تحت عنوان تاریخ وفات بیان کرده‌اند.[۱۴]

نوشته ی علمیٔ اساسی: مقبره عسکریین
مرقد او در سامرا در بارگاه مقبره عسکریین واقع میباشد.[۱۵]

پانویس
اعلمی حائری، تراجم اعلام النساء، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۲۶۴، ص۲۸۵.
قمی، منتهی الامال، ۱۳۸۲ش، ج۲، ص۴۹۷.
محلاتی، ریاحین الشریعه، ۱۳۶۸ش، ج ۴، ص۱۵۷؛ محلاتی، مآثر الکبراء فی تاریخ سامراء، نجف، ج۲، ص۳۰۳؛ فخر رازی، الشجرة المبارکه فی أنساب الطالبیه، ۱۴۰۹ق، ص ۱۶۹،۱۷۰.
مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج ۱۰۲، ص۷۹.
مامقانی، تنقیح المقال، ۱۳۵۲ق، ج ۳، ص۷۶.
اثر گذار، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج ۲، ص۳۵۱.
قمی، منتهی الامال، ۱۳۸۲ش، ج ۲، ص۵۰۲.

خواستگاری رسول
پس از مسافرت زینب به مدینه، نبی(ص) از زینب برای زید خواستگاری نمود. زینب قبل از خواستگاری گمان می کرد که رسول قصد داراست او‌را برای خود خواستگاری نماید، ولی بعداز آنکه اخذ نبی او را برای زید خواستگاری نموده است، مخالفت نمود و زیرا رسول را بدین تزویج راضی رویت کرد، با درخواست وصلت موافقت حسینیه نصرت مشهد کرد.[۳۸]

مفسران در‌شان نزول آیۀ ۳۶ سوره احزاب عموماً آن را ناظر بر ماجرای تزویج زید و زینب دانسته و گفته‌اند بعد از نزول این آیه، زینب به تزویج با زید موافقت کرد.[۳۹] زیر آیه که مطابق خبری گفته که آیه راجع به امّ کلثوم دختر عقبة بن ابی‌معیط و زید بن حارثه نازل آدرس حسینیه نصرت مشهد گردیده‌است.

طلاق از زید
همواره در بین زینب و زید کشاکش وجود داشت[۴۰] و زید از بداخلاقی زینب نزد نبی گلایه میبرد و نبی او‌را به طاقت و تحمل همسر دعوت میکرد.[۴۱] تا اینکه عاقبت رسول به دستور معبود به طلاق آن دو حکم بخشید. به گفتۀ بیشتر سیره‌نویسان و مورخان، طلاق زینب و زید در سال پنجم یا این که بعداز غزوه مُرَیسع در شعبان سال پنجم هجری رزرو حسینیه نصرت مشهد بوده میباشد.[۴۲]

وصلت با نبی
نبی با امر الهی و برای شکستن قانونی جاهلی که فرزندخوانده را همانند فرزند تنی خویش می‌دانستند، با زینب تزویج کرد.[۴۳] نقل گردیده است زینب خویش را فارغ از مهریه به رسول(ص) اعطا کرد، و نبی همواره زید را فرزند و وارث خویش معرفی میکرد.[۴۴] ابعاد زینب به منجر اینکه وصلت وی با فرستاده در افق‌ها مقرر گردیده‌است بر دیگر همسران نبی برتری می‌جست.[۴۵] فرستاده در وصلت با زینب، ولیمه اعطا کرد و گوسفندی کشت[۴۶] و با نان و گوشت از مهمانان پذیرایی کرد.[۴۷] تزویج رسول با زینب ابتدا ذیقعدۀ سال پنجم چهره اعطا کرد و زینب در آن هنگام ۳۵ سال شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد داشت.[۴۸]

نزول نشانه‌ها عفاف و حجاب
نشانه‌ها عفاف در ارتباط مزاحمت صحابه برای رسول(ص) بعداز تزویج وی با زینب نازل گردیده است. شرح گزارش‌های متعدد را ابن‌سعد[۴۹] و طبرانی[۵۰] آورده و مفسران نیز زیر آیه ها ۵۸ و ۵۹ سوره احزاب بدین نکته اشاره کرده‌اند.[۵۱]

مقام زینب نزد نبی موجب تحریک شدن حسادت بعضی از زنان آن حضرت گردیده بود که در غایت نشانه‌ها ابتدا سوره تحریم در این مورد نازل شد.[۵۲] هر یک سری زینب نیز خویش سبب رنجش صفیه دختر حیی بن اخطب، گردیده بود.[۵۳]

زینب در مبارزه حنین همپا نبی بود[۵۴] و بعد از رحلت فرستاده(ص) می‌خاطرنشان کرد که بعداز وی هیچ وقت بر مرکبی سوار نخواهم شد، هرچند برای حج باشد.[۵۵]

نبی خطاب به قدمت که به زینب پرخاش کرده بود، فرمود بهوش باشد که زینب اَوّاهه میباشد و اَوّاه را فروتن در پیشگاه پروردگار و بسیار شیون کننده در درگاه وی و صفت حضرت ابراهیم مفهوم کرد.[۵۶]

روزگار قدمت
قدمت بعد از تشکیل دیوان، مستمری سالیانۀ زینب را همانند برخی دیگر از همسران رسول، ۱۲۰۰۰ درهم انتخاب نمود، البته زینب تنها 1 سال این مستمری را گرفت و سال بعد از آن درگذشت، زینب به چنگ آوردن این مبلغ را فتنه می‌دانست و از آفریدگار مراد بود که به سیرتکامل‌ای اورا از به چنگ آوردن مستمری رهایی بخشد.[۵۷]

درگذشت
او اول همسر فرستاده(ص) بود که پس از رحلت وی درگذشت.[۵۸] زینب در سال ۲۰ق درگذشت[۵۹] و قدمت بن خطاب بر جنازۀ وی نماز گزارد.[۶۰]

ابن‌سعد[۶۱] و ذهبی[۶۲] در خبری نقل کرده‌اند که خلیفه دوم امر کرد برای محافظت حرمت زینب، به جهت پوشیده نبودن تابوت، فقط محارم وی در تشییع‌جنازه حاضر شوند. در‌این هنگام اسماء بنت عمیس شیوۀ فایده گیری از تابوت را به خلیفه گوشزد کرد و بعداز آن به مردم اجازۀ کمپانی در تشییع جنازۀ زینب داده شد.[۶۳]

قدمت پیشاپیش تابوتِ پوشیده با روکش پررنگ جنبش می کرد و می‌ذکر کرد چه پسندیده پوششی میباشد که پیکر زنان را بعداز مرگ از دیدۀ مردان پوشیده می دارد.[۶۴]

تشییع‌جنازه
طریق‌ای که در تشییع زینب (یعنی قرار دادن پیکر او در تابوت) به عمل رفت، پیشتر حضرت زهرا(س) برای خویش پیشنهاد کرده و این مسئله را به اسماء بنت عمیس اظهار کرد و اسماء اعلام کرد که در سنّت تدفین اهل حبشه تابوت را چشم میباشد و آن را خواهد آورد.[۶۵] البته زیرا پیکر دختر فرستاده(ص) تشییع قانونی نشده بود، برای اول توشه این راه برای پیکر زینب که از تعدادی لحاظ والاترینِ همسران فرستاده بعداز خدیجه بود، جاری ساختن شد.[۶۶]

خاک سپاری
زینب در گورستان بقیع در کنار خانۀ عقیل و خانۀ محمد بن حنفیه به خاک ودیعه شد[۶۷] و برادرزاده و خواهرزادۀ زینب و اسامة بن زید، که همگان بر زینب مَبقعه بودند، در گور رفتند و اورا به خاک سپردند.[۶۸]

در روز تشییع‌جنازه زینب گرمای هوا شدت یافت، از این رو خلیفه امر کرد روی قبر وی چادر‌ای نصب گردد که آن را اول خیمۀ نصب گردیده بر قبر در اسلام دانسته‌اند.[۶۹]

ارثیه
صرفا ارثیه ما‌نده از زینب، خانۀ وی بود که ابعاد، هنگام توسعۀ بقعه نبوی در حین ولید بن عبدالملک، به ۵۰۰۰۰ درهم از وارثان وی خریداری شد.[۷۰]

پانویس
ابن‌سعد، ج۸، ص۱۰۱؛ ابن‌عبدالبر، ج۴، ص۱۸۴۹؛ ابن‌ابی‌الحدید، ج۹، ص۲۴۲.
نک: بلاذری، ج۱، ص۵۲۱-۵۲۲.
ابن‌سعد، ج۸، ص۱۰۱؛ابن‌عبدالبر، ج۴، ص۱۸۴۹؛ابن‌ابی الحدید، ج۹، ص۲۴۲.
ابن‌اثیر جزری، أسدالغابة، ۱۴۰۹ق، ج۳، ص۹۰.
ابن‌عبدالبر، ج۴، ص۱۸۴۹؛ محب‌الدین طبری، ص۱۶۱؛ ابن‌حجر، ج۷، ص۶۶۸.
نک: ابن‌سعد، ج۸، ص۱۱۵؛ ابن‌جوزی، ج۲، ص۴۹.
ابن‌حجر، ج۷، ص۶۷۰.
ابن‌سعد، ج۸، ص۱۱۴.
نک: ابن‌حجر، ج۷، ص۶۷۰.
ابن‌سعد، ج۱، ص۱۱۵.
ابن‌هشام، ج۲، ص۱۱۴؛ ابن‌سعد، ج۸، ص۱۰۱؛ ذهبی، ج۲، ص۲۱۱.
ابن‌هشام، ج۲، ص۱۱۴-۱۱۵، ۱۴۵.
ابن‌سعد، ج۸، ص۱۱۴.
ابن‌سعد، ج۸، ص۱۰۸؛ ابونعیم اصفهانی، ج۲، ص۵۴؛ ابن‌عبدالبر، ج۴، ص۱۸۵۰-۱۸۵۱.
نک: ابن‌سعد، ج۸، ص۱۰۳، ۱۱۰؛ ابن‌حجر، ج۷، ص۶۷۰.
ابن‌سعد، ج۸، ص۱۰۸، ۱۱۰؛ ابن‌عبدالبر، ج۴، ص۱۸۵۱؛ ابن‌حجر، ج۷، ص۶۷۱.
ابن‌سعد، ج۸، ص۱۱۴ .
ابن‌عبدالبر ج۴، ص۱۸۵۱.
ابن‌جوزی ج۲، ص۴۸.

خون حِیض یکی‌از اشکال خون‌هایی میباشد که از رَحِم بانوان از روزگار بلوغ تا یائسگی سرازیر می‌گردد. زن در‌این دوران «حائض» بوده و احکام فقاهتی ویژه‌ای داراست، مثلا حرام بودن نماز تلاوت و روزه دریافت کردن و توقف حسینیه نصرت مشهد در مسجد.

قرآن، خون حیض را ضرروزیان‌توشه معرفی کرده و آمیزش جنسی درین موقعیت را ممنوع نموده است. بعداز نقطه پايان عادت ماهیانه، غسل حیض برای برخی امور واجب آدرس حسینیه نصرت مشهد می‌گردد.

خون حیض
از مجرای رحم زن ممکن میباشد خون‌های متفاوتی با احکام متعدد بیرون خواهد شد: خون ناشی از جراحت، خون ناشی از وضع حمل (نِفاس)، خون استحاضه و خون حیض. خون حیض معمولا تیره‌رنگ و غلیظ میباشد و با مقداری فشار و سوزش خارج می آید.[۱] این خون ناشی از تخریب طبیعی پوشش رحم و دفع تخمک بارور نشده میباشد. مسافت میان دو قاعدگی در اشخاص متعدد و همینطور در یک شخص اثبات وجود ندارد. معمولاً مسافت طبیعی میان استارت یک قاعدگی تا استارت قاعدگی آینده ۲۸ روز میباشد ولی صرفا در تعداد یه خرده از زنان این مسافت به طور کاملً منظم میباشد. مسافت دربین دو قاعدگی ذیل تأثیر عامل ها متعددی مانند اضطراب و نگرانی، تغییرات فصلی و آب و هوا، تغییر و تحول گوشه و کنار معاش و تغذیه قراردارد، ولی مجموعاَ مسافت ۲۱ تا ۳۵ روز میان دو قاعدگی طبیعی رزرو حسینیه نصرت مشهد میباشد.[۲]

با اعتنا به اختلاف احکام فقاهتی خونی که از رحم جریان مییابد، برای مشخص و معلوم شدن خون حیض مجموعه‌بندی‌هایی انجام شده میباشد:

اقسام حائض
بانوان در روزگار قاعدگی بر پایه ی نظم استارت خون دیدن و تعداد روزهای آن حالات مختلفی دارا هستند و مبتنی بر آن، احکام عادت ماهانه را جاری ساختن می‌نمایند. زنی که دو توشه متواتر به طور یکسانی خون حیض ببیند «صاحب و مالک عادت» شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد میباشد:[۳]

در‌حالتی که فرصت آغاز و تعداد روزهای خون دیدن یکسان باشد: مالک عادت وقتیه و عددیه میباشد.
در حالتی که تنها مجال استارت آن مشخص باشد: مالک عادت وقتیه میباشد.
در شرایطی‌که صرفا تعداد روزهای دیدن خون مشخص و معلوم باشد: صاحب و مالک عادت عددیه میباشد.
در‌حالتی که فرصت آغاز یا این که تعداد ایام مشخص نباشد یا این که فراموش کرده‌باشد یا این که عادت پیشین وی به هم خورده و عادت جدیدی صورت نگرفته باشد: مُضْطَرِبِه میباشد.
هر که برای نخستین دفعه خون حیض می‌بیند مُبْتَدِئه میباشد.
هر کس فراموش کرده عادتش چه‌طور بوده ناسِیه میباشد.
تشخیص شروع عادات ماهیانه
هر کس فرصت آغاز خون دیدن وی مشخص و معلوم میباشد (صاحب و مالک عادت وقتیه، و وقتیه عددیه) به محض دیدن خون در روزها عادت -‌و یا این که یکی از دو دیروز و آن‌گاه، به پاره ای که پس و پیشِ عادت به شمار رود- آن را حیض قرار میدهد و کلیه احکام حیض را جاری ساختن می‌نماید، هرچند فاقد صفات خون حیض باشد. در حالتی که بعدا معین شد حیض نبوده -‌به عنوان مثال خون پیش از سه روز جدا خواهد شد- عبادتهای اجرا نداده را قضا می‌نماید.[۴]

مالک عادت وقتیه عددیه، در‌حالتی که که به مقدار به عبارتی عدد، پیش از روزها عادت یا این که آن‌گاه خون ببیند، حکم به حیض بودن آن می‌نماید، هرچند دارنده صفات حیض نباشد، زیرا درین سیرتکامل مواقع که عادت پس و پیش می‌گردد، عدد بر وقت مقدم می شود.[۵] مالک این عادت درصورتی که بیش تر از تعداد روزهای معمولش خون ببیند (تا حداکثر ۱۰ روز) در شرایطی‌که که در روز ها عادت معمولش نیز این خون استمرار داشته باشد، کلیه آن ایام حیض خواهد بود.[۶]

در اینکه حکم فقهی مضطربه، مبتدئه و ناسیه در هنگام دیدن خون چیست اختلاف فتوا وجود دارااست:[۷]

به صرف دیدن خون، حائض به حساب می‌آید و وظیفه‌اش شغل به حکم حائض میباشد.
سه روز حوصله می‌نماید، در شکل دیدن خون در آن بازه یا این که بیشتر، آن را حیض قرار میدهد.
در حالتی که که خون دارنده صفات حیض بود، آن را حیض قرار میدهد.
تا سه روز فی مابین مواقعی که حائض بایستی شکاف نماید و اعمالی که مُستحاضه می بایست اعمال دهد عده می‌نماید،[یادداشت ۱] در صورتی‌که خون بیشتراز سه روز ادامه پیدا کرد معین می‌گردد سه دیروز حیض بوده و در شرایطی که تا پیش از سه روز انقطاع شد معین میشود خون استحاضه بوده میباشد.
خون بیش تر از ۱۰ روز
فتوای دارای اسم و رسم فقها درباره حکم خونی که بیشتراز ده روز چشم میگردد اینگونه میباشد:

مالک عادت، روزها عادت را حیض و سایر را استحاضه قرار می دهد.[یادداشت ۲]
مبتدئه و مضطربه، خون واجد صفات حیض را -در شکل کمتر نبودن آن از سه و بیشتر نبودن آن از ده روز- حیض و خون واجد صفات استحاضه را استحاضه قرار می دهند.[۸]
موقعیت دینی خون حیض
در فقه برای خون حیض قوانینی قرار داده گردیده است:

خونی که پیش از سن بلوغ یا این که بعد از یائسگی چشم گردد خون حیض به اکانت نمی‌آید.[۹]
دستکم زمانه قاعدگی سه روز میباشد و در صورتی خون پیش از سه روز انقطاع خواهد شد خون حیض به اکانت نمی‌آید.[۱۰]
در صورتی‌که بعد از ۳ روز از اولِ استارت عادت ماهیانه تا ۱۰ روز خونی ببیند که احتمال داشته باشد خون حیض باشد، آحاد این بازه زمانی را عادت ماهیانه قرار میدهد.[۱۱]
حداکثر زمان قاعدگی ۱۰ روز میباشد و خونهای بعد از آن حُمعدود حیض را ندارد.[۱۲]
دست‌کم مسافت فی مابین دو قاعدگی ۱۰ روز میباشد. پس در شرایطی که بعد از نقطه پايان عصر عادت ماهیانه تا ۱۰ روز خونی ببیند خون حیض به اکانت نمی‌آید.[۱۳]
احکام حائض
نوشته ی علمیٔ اساسی: عادت ماهیانه
قرآن خون حیض را ضرروزیان‌توشه دانسته و قربت دراین‌صورت را ممنوع نموده است.[یادداشت ۳] در دو کتاب وسائل الشیعه و مستدرک الوسائل، ۳۷۵ حدیث درباره احکام حیض توده‌آوری گردیده‌است و بر همین پایه خلال حرام بودن همگی چیزهایی که بر جُنُب حرام میباشد، احکام دیگری مانند حرمت قربت در‌این‌صورت‌ نیز قرار داده شد‌ه‌است.

بانوان طاهره
در حدیثی از فرستاده(ص)، بتول به معنای بانویی آمده که خون نمی‌بیند. درین حدیث، حضرت مریم و حضرت فاطمه(س) بتول خوانده گردیده‌اند.[۱۴]

امام باقر(ع) «طاهره» را یکی‌از لقب ها حضرت فاطمه(س) و به معنای کسی دانسته که از هر آلودگی تمیز میباشد و هیچ زمان خون حیض و نِفاس نمی‌بیند.[یادداشت ۴]

تولید دولت در قهستان
در ۴۸۴ق حسن، یکی داعیان به اسم حسین قائنی را به قهستان (کوهستان)، در جنوب شرقی خراسان، گسیل داشت تا در آنجا برای تکان امداد مهیا آورد. عموم قهستان، که زیر حکومت امیر سلجوقی بودند، فورا و به‌طور کلان به قیام همگانی برضد سلجوقیان دست زدند و یک سری شهر عمده (مانند قائن، طبس، تون و زوزن) را گرفتند. بنابراین، اسماعیلیان در قهستان هم، مانند رودبار، پیروز به ثبت استقلال خویش از سلجوقیان شدند و آن ناحیه، دومی میهن عمده اسماعیلیان کشور ایران شد که آن را رهبری اداره می کرد که از الموت منصوب میشد و او‌را مُحتَشَم حسینیه نصرت مشهد می‌نامیدند.[۱۲]

تحکیم و توسعه حالت
در ۴۸۵، ملکشاه به صلاحدید نظام الملک، لشکریانی به نبرد اسماعیلیان در رودبار و قهستان ارسال کرد ولی این عملیات، با مرگ ملکشاه و نظام الملک در به عبارتی سال، نافرجام ماند.[مستلزم منبع] با این رخداد و رقابت پسران ملکشاه برای جانشینی، حسن مجال قابل قبولی برای تحکیم و گسترش شرایط خویش یافت. اسماعیلیان قلعه گردکوه و قلعه‌های دیگری را در نزدیکی دامغان و بخش‌های شرقی کوه‌های البرز (در ناحیه قومس)، و یک‌سری قلعه را در منطقه اَرَّجان، حوزه‌ مرزی میان ایالات خوزستان و عجم، تصاحب آدرس حسینیه نصرت مشهد کردند.[مستلزم منبع]

در رودبار نیز اسماعیلیان قلعه‌های بیشتری را گرفتند که از تمامی اصلی‌خیس لَمَسَر/ لَنبَراز در حوزه‌ علیای شاهرود و در مغرب الموت بود.[۱۳]

کیابزرگ آرزو، جانشین آینده حسن، لَمسر را در ۴۸۹[۱۴] یا این که به عهدوپیمان جوینی[۱۵] در ۴۹۵، تسخیر کرد و حکمران آن بود تا‌زمانی‌که به الموت احضار شوید تا جانشین حسن خواهد شد.[مستلزم منبع]

اسماعیلیان در اصفهان
اسماعیلیان دقت خویش را به نواحی مجاورت‌خیس به پایگاهّ سلجوقیان در اصفهان نیز معطوف کرده بودند. در‌این حیطه، رهبری اسماعیلیه با احمد، فرزند عبدالملک بن عطّاش، بود و او با تصاحب قلعه پادشاه دز/ دژ در ۴۹۴، موفقیت مهمی در حومه اصفهان استحصال کرد، به‌طوری‌که حدود سی هزار نفر را در منطقه اصفهان به کیش اسماعیلی رزرو حسینیه نصرت مشهد درآورد.[۱۶]

حسن صباح از آغاز و به خیر می‌دانست که بعداز ملکشاه دیگر فرمانروا قدرتمندی وجود ندارد که ما یحتاج باشد او را با سپاهی گرانقدر براندازد. توان سیاسی و نظامی سلجوقیان عمدتاً بین امیران بخش اعظمی تقسیم گردیده بود که هریک از آنها حوزه‌‌ای را به اقطاع در شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد دست داشتند.[۱۷]

بدین ترتیب، حسن صباح کوشید تا حیطه به حیطه، از روش قلعه‌های نفوذناپذیر بسیار بر سلجوقیان غلبه نماید. فرماندهان این قلعه‌ها دستورهای کلی خویش را از الموت می‌گرفتند اما در محل خویش، آزادی فعالیت داشتند.[مستلزم منبع]

اسماعیلیان نزاری و مُستَعلوی
در به عبارتی اکنون که قیام اسماعیلیان جمهوری اسلامی ایران به رهبری حسن صباح توسعه می‌یافت، مستنصر بالله (خلیفه فاطمی و امام اسماعیلی) در سال ۴۸۷ هجری قمری در قاهره درگذشت و نبرد بر سرجانشینی وی اسماعیلیه را به دو شاخه نزاریه و مستعلویه تقسیم کرد.[مستلزم منبع]

حسن صباح حمایت کننده نزار
یک سری سالی بود که حسن صباح سیاست انقلابی مستقلی اتخاذ کرده و رهبری اسماعیلیان مملکت‎های سلجوقی را نیز برعهده گرفته بود. او در امر جانشینی مستنصر بالله، از دعوی و دستمزد نزار حفاظت کرد. نزار ولیعهد مستنصر بود اما وزیر قوی فاطمی، افضل، اورا از حقوق و دستمزد جانشینی محروم کرده بود. نزار در ۴۸۸ به قتل رسید.[۱۸]

حسن صباح فورا مناسبات خویش را با دولت فاطمی و دستگاه مرکزی دعوت اسماعیلیه در قاهره که فعلا در سرویس دعوت مستعلوی درآمده بود، انقطاع کرد و به این ترتیب، مستعلی را که بر تخت فاطمی نشانده گردیده بود، تحت عنوان جانشین مستنصر بالله در امامت نشناخت. با این تصمیم، حسن صباح دعوت جداگانه نزاریه را نهاد بنیان اما در حیات خودش هیچ‌گاه اسم جانشین نزار را در امامت افشا نساخت. از این به آنگاه، اسماعیلیان جمهوری اسلامی ایران با اسم نزاریه نیز آوازه پیدا کردند.[مستلزم منبع]

شهید محراب، در عرف مسلمانها اهل ایران، عده ای می‌باشند که در محراب نماز به شهید شدن رسیده باشند. از حضرت علی(ع) تحت عنوان او‌لین شهید محراب خاطر میشود. این اصطلاح در جمهوری اسلامی ایرانِ بعداز انقلاب اسلامی به ائمه آدینه‌ای اطلاق شد که در جریان برگزاری نماز آدینه به دست تروریست‌های مخالف جمهوری اسلامی ترور شدند. سید محمد علی حکم دهنده طباطبایی، سید اسدالله مدنی، محمد صدوقی، سید عبدالحسین دستغیب، عطاءالله اشرفی اصفهانی پنج شهید محراب در زمان جمهوری اسلامی می باشند. گاه سید محمدباقر حکیم نیز شهید محراب خوانده حسینیه نصرت مشهد گردیده است.

او‌لین شهید محراب
شهیدشدن در آیین اسلام به‌معنای کشته شدن در رویکرد معبود، و مِحراب طاقنمایی میباشد که جهت قبله در مسجد را نشانه داده و امام جماعت در آنجا به نماز می‌ایستد. شهید محراب به کسی گفته می شود که در مراسم برگزاری نماز به شهید شدن رسیده باشد.[مستلزم منبع] حضرت علی(ع) او‌لین شهید محراب میباشد که ابن ملجم مرادی در مسجد کوفه با چاقو فرق وی را شکافت و وی با همین جراحت به شهیدشدن رسید از این رو امام علی(ع) او‌لین شهید محراب اسم آدرس حسینیه نصرت مشهد گرفت.[مستلزم منبع]

امامان آدینه شهید

شهید آیت‌الله حکم دهنده طباطبایی
در سال‌های در آغاز تشکیل جمهوری اسلامی در کشور‌ایران اشخاص متعددی در ترورهای معارضان جمهوری اسلامی کشته شدند. بعضا از این اشخاص امامان آدینه شهرها بودند که در ادبیات رسانه‌ای جمهوری اسلامی به شهدای محراب پر اسم و رسم شدند.[۱] هر تعدادی ترور بعضا از آنها هنگام نماز آدینه رزرو حسینیه نصرت مشهد خلا.

محمد علی حاکم طباطبایی
نوشته ی علمیٔ مهم: محمد علی حاکم طباطبایی
سید محمدعلی حکم کننده طباطبائی (۱۲۹۳- ۱۳۵۸ش) فرزند سید باقر در تبریز چشم به جهان گشود. تحصیلات مقدماتی را در تبریز خوانده و در سال ۱۳۱۸ راهی حوزه علمیه قم شد و از درس‌های اساتیدی مثل؛ سید محمد حجت کوه کمره ای، سید حسین بروجردی و امام خمینی دستیابی دانش کرد. در سال ۱۳۲۸ از قم عازم حوزه علمیه نجف شد و در نزد آیت الله محمد حسین کشف کننده الغطاء درگیر استخراج دانش شد. با شروع نهضت اسلامی به رهبری امام خمینی، در آذربایجان عمل‌های سیاسی اجرا می‌بخشید. در‌این مدّت تعدادی دفعه بازداشت، زندانی و تبعید شد. او در شامگاه عید قربان (۱۰ آبان ۱۳۵۸ش)، بعد از اقامه نماز مغرب و عشا، بوسیله گروهک فرقان به شهید شدن شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد رسید.[۲]

شهید آیت‌الله مدنی
سید اسدالله مدنی
نوشته‌ی علمیٔ مهم: سید اسدالله مدنی
سید اسدالله مدَنی تبریزی در سال ۱۲۹۲ خورشیدی در آذرشهر چشم به جهان گشود، پدرش میرعلی اسم داشت. در زمان نوجوانی به قم عزیمت کرد و بعداز گذراندن درس‌های مقدماتی حدود چهار سال در درس امام خمینی کمپانی کرد. بعد به شهر نجف در عراق رفت و درس دادن و علم آموزی خویش را خاطر نشان کرد. از او‌لین اشخاصی بود که در جریان اتفاق ها سال ۱۳۴۲ خورشیدی در نجف از امام تاسی کرد و در تکثیر تلگرام آیت الله محسن حکیم به همین مناسبت نقش داشت. او در جریان مبارزات سیاسی بازداشت و تبعید شد. بعداز موفقیت انقلاب، نماینده همدان درمجلس خبرگان شد و پس از شهید شدن آیت الله حکم کننده طباطبائی از سوی امام خمینی به سمت امام آدینه و نماینده امام در تبریز منصوب شد. سید اسدالله مدنی بعد از ظهر روز آدینه، ۲۰ شهریور سال ۱۳۶۰ش بعد از آنکه خطبه‌های نماز آدینه به آخر رسید در سن ۶۷ سالگی بوسیله سازمان مجاهدین کردار جمهوری اسلامی ایران به شهیدشدن رسید.[۳][۴]

سید عبدالحسین دستغیب

شهید آیت‌الله دستغیب
نوشته‌ی‌علمیٔ اساسی: سید عبدالحسین دستغیب
سید عبدالحسین دستغیب، در سال ۱۲۸۸ش در شیراز دیده به جهان گشود پدرش آیت الله سید محمدتقی از علمای عجم بود. بعداز اتمام دروس سطح در شیراز، به خواسته ادامه تحصیلات به نجف اشرف رفت و بعد از هفت سال چیره به استخراج جايگاه اجتهاد از آقا ضیاء عراقی و سید ابوالحسن اصفهانی شوید و به شیراز مراجعت کرده و در مقطع اقامتش به سرپرستی حوزه علمیه و تربیت طلاب و پند عموم اشتغال داشت. از سال ۴۲ تا ۵۷ چندین وهله بازداشت، زندانی و تبعید شد. بعد از برد انقلاب اسلامی از طرف امام خمینی به سمت نماینده وی و امام آدینه شیراز منصوب شد. او در ۲۰ آذر ۱۳۶۰ش به هنگام رفتن به نماز آدینه به‌دست سازمان مجاهدین کردار کشور‌ایران به شهیدشدن رسید.[۵][۶]

مقبره حضرت معصومه
حضرت معصومه(س) در سال ۲۰۱ قمری از مدینه به سوی مرو جنبش کرد[۶۲] البته کاروانش در ساوه توقیف شد. آن حضرت به قم تغییر‌و تحول مسیر اعطا کرد و بعد از ۱۷ روز اقامت در قم، درگذشت و در آنجا دفن شد.[۶۳] آرامگاه وی قم را به دومی شهر مذهبی کشور ایران و او‌لین مقر شیعی درین مرزو بوم تبدیل کرد. بعداز او سادات و امامزادگان متعددی به قم [۶۴] و محیط آن زیرا آوه و حسینیه نصرت مشهد کاشان آمدند.

حضور فقها و راویان حدیث
حضور برخی از اصحاب ائمه و عالمان شیعی در قم را از عامل ها توسعه تشیع در‌این شهر دانسته‎اند. ابواسحاق قمی، زکریا بن بشر و احمد بن اسحاق از آن گزاره‌اند.[مستلزم منبع] ابواسحاق قمی، او‌لین کسی میباشد که روایات کوفیان را در قم انتشار داده میباشد.[۶۵] احمد بن اسحاق را قافله سالار و روضه خوان قمیین نامیده‌اند.[۶۶] روحانی صدوق به عنوان مثال عالمان شیعی بود که در قم سکنی آدرس حسینیه نصرت مشهد گزید.

[مستلزم منبع] کتاب تذکره مشایخ قم از ۱۱۲ راوی و دانشمند قمی مذکور[۶۷] که اسم آنها در یکی کتاب‌های رجال کشی، رجال نجاشی، رجال طوسی، فهرست طوسی، خلاصة الاقوال و فهرست روضه خوان منتجب الدین آمده میباشد.[۶۸] همینطور تاریخ قم از ۲۶۶ و ریاض المحدثین از حدود ۶۶۰ فقید و گرانقدر قمی ذکر شده‌‎اند.[۶۹] در تنزیه القمیین نیز فهرستی از محققان قمی گرد رزرو حسینیه نصرت مشهد آمده میباشد.[۷۰]

رابطه همسایه قم با امامان شیعه
به گفته مادلونگ شیعه‌ها قم امامی‌ بودند و در بین محدثان این شهر فطحی یا این که واقفی بکر میباشد.[۷۱] هم محلی قم از شیوه های مختلفی با امامان شیعه راجع‌به شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد بوده‌اند.

ارسال وجوهات: عموم قم به‌ویژه اشعریان، خمس خویش را برای امامان معصوم ارسال می‌کردند. ائمه نیز برای بعضی از آن‌ها هدایایی مانند کفن یا این که انگشتر می‌فرستادند.[۷۲]
صحابه امامان: تنی چند از اشعریان، که از اولیه مهاجران به قم بود، از صحابه امامان نیز بودند. موسی بن عبدالله بن سعد از اصحاب امام راستگو(ع) و شعیب بن عبدالله را از اصحاب امام راستگو(ع) و امام باقر(ع) دانسته‌اند.[مستلزم منبع] فرزندان عبدالله بن سعد به اسم‌های بشر، ابوبکر، عبدالملک، یسع، یعقوب و اسحاق از صحابه امام راست گو(ع) به شمار رفته‌اند.[۷۳] یونس بن عبدالرحمان نماینده قانونی امام رضا(ع) و زکریا بن ادریس قمی نیز از هم محلی قم بوده‌اند.
همینطور بعداز آنکه امام کاظم(ع) به شهیدشدن رسید. شهید شدن وی برای بخش اعظمی غیر قابل درک بود، اهل قم بدون شک به شهیدشدن آن حضرت به دست هارون الرشید، با حاکمانی که از سوی او گماشته می‌شدند، مخالفت ورزیدند.[مستلزم منبع] و خرید تی شرت امام رضا(ع) از دعبل خزاعی جهت تبرک یافت کردن از آن، نشانگر عشق عموم قم به اهل بیت میباشد.[۷۴]

وقتی که علی بن مهزیار در طومار‌ای خبر حال و روز نابسامان قم را به امام جواد(ع) رساند، آن حضرت از آفریدگار برای همسایه قم نجات و رهایی را درخواست کرد.[مستلزم منبع] همینطور عموم قم با امام هادی(ع) وقتی که در سامرا بود رابطه برقرار می‌کرده‌اند.متوکل تصور می کرد آن‌ها سلاح به سامرا می برند. از این‌رو مأمورانی را در کمین این کاروان‌ها می‌بنیان تا اموالشان را مصادره نمایند.[مستلزم منبع] تنی چند از شاگردان امام هادی(ع) نیز از عموم قم بودند.[مستلزم منبع] امام هادی(ع) عموم قم را به دلیل آن که از به عبارتی فرصت به زیارت امام رضا(ع) می‌رفته‌اند، آمرزیده دانسته میباشد.[۷۵]

طومار‌ای از امام عسکری(ع) به عموم قم و آوه مشهور میباشد.[۷۶]

مخالفت وهابیان با مشروعیت توسل به نبی(ص) و بندگان باتقوا
توسل به فرستاده و بندگان با تقوا به‌این شکل میباشد که از جملهً توسل‌کننده میگوید: «اللهمَّ انّی أتوسلُ إلیک بنبیکَ محمد(ص) اَن تقضی حاجتی؛ خدایا به واسطه پیامبرت محمد(ص) به تو توسل می جویم که حاجتم را حسینیه نصرت مشهد برآورده ساز».[۲۹]

برپایه فتوای دار الإفتاء مصر درباره توسل:
«توسل به انبیاء، اولیاء و بندگان باتقوا پروردگار و تبرک کشف کردن و استمداد از آن‌ها، روا و مستحب میباشد و بر مشروعیت و استحباب آن دلیل‌ای از قرآن، سنت و فعالیت صحابه رسول وجود دارااست. همینطور به عبارتی‌‌طور که توسل به خویش آن ها مشروع میباشد، توسل به منزلت و جایگاه‌شان نیز عملی روا و مشروع میباشد و مخالفت مجموعه اندکی در‌این قضیه فاقد اعتبار آدرس حسینیه نصرت مشهد میباشد.»[۳۰]

به گفته عیسی بن عبدالله حمیری، پژوهشگر مالکی‌مذهب اهل امارات، این عهد توسل از قرن هفتم هجری گزینه مخالفت گروهی از علمای سلفی قرار گرفت و در به عبارتی زمان با ایستادگی عالمان مسلمان و جواب قاطع به منکران این نوع توسل، جنگ از فی مابین رفت؛ اما بعد ها مجدد این پیکار از سوی وهابیون مطرح شد و این نوع توسل، فسخ شمرده شد.[۳۱] برای مثال محمدنسیب رفاعی (درگذشت: ۱۴۱۲ق)، از وهابیان سوری، تقرب به آفریدگار از روش انبیاء و اولیای الهی (مخلوقین) را فسخ اعلام کرده و این فعالیت را شرک و بدعت پنداشته میباشد.[۳۲] رفاعی برای ذکر بدعت‌آمیز بودن این نوع از توسل گفته میباشد که هیچ دلیلی از قرآن و سنت فرستاده(ص) بر مشروعیت رزرو حسینیه نصرت مشهد آن نیست.[۳۳]

عیب گیری نگرش وهابیان از سوی علمای مسلمان
تقی‌الدین سُبکی، فقیه شافعی‌‌مذهب در قرن هشتم قمری، گفته میباشد احادیث پی در پی و فراوانی بر مشروعیت توسل و استغاثه‌یافت کردن به رسول(ص) و بشر‌های باتقوا دلالت دارا‌هستند.[۳۴] علی بن عبدالله سمهودی (درگذشت: ۹۱۱ق)، فقید شافعی‌مذهب اهل مصر، در کتاب «وفاء الوفاء» بر مشروعیت توسل به رسول(ص) و بشر‌های با تقوا، ادعای اجماع نموده است.[۳۵] آنها به بعضا احادیث جانور در متن‌ها روایی دارای اعتبار اهل‌سنت، استناد کرده‌اند.[۳۶] به عنوان مثال برپایه روایتی که در درست بخاری اورده شده قدمت بن خطاب برای طلب باران به عباس بن عبدالمطلب (عموی رسول) توسل شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد جسته میباشد.[۳۷]

احادیث متعددی نیز از امامان شیعه در مشروعیت توسل به رسول و اولیای الهی نقل گردیده است. در بعضی از این احادیث خویش اهل‌بیت(ع) به‌تیتر وسیله برای تقرب به معبود معرفی گردیده‌اند.[۳۸] برای مثال دعای توسل از دعاهایی میباشد که در آن برای طلب حاجت از خدا به چهارده معصوم توسل میگردد.[۳۹]

بدعت‌پنداری توسل به فوت شده ها از سوی ابن‌تیمیه و وهابیان
نوشته‌ی علمیٔ مهم: توسل به مردگان
از دید ابن‌تیمیه حرانی توسل به انبیاء و اولیای الهی بعداز وفاتشان عملی غیرمشروع و بدعت میباشد؛ به گفته وی از صحابه و فقیهان پیشین کسی اینگونه عملی اعمال نداده و دلیلی بر مشروعیت و تایید صلاحیت آن نیست.[۴۰] همینطور محمد بن عبدالوهاب، محور‌گذار فرقه وهابیت[۴۱] و به تبعیت از وی عالمان وهابی توسل به انبیاء و اولیای الهی بعد از وفاتشان را بی دینی و بدعت پنداشته‌اند.[۴۲]

نماز مَیّت نمازی میباشد که قبل از دفن و بعد از غسل و کفن کردن بر جنازۀ مسلمانها خوانده می‌گردد. نماز میت واجب کفایی بوده و پنج تکبیر دارااست. در آن بعداز تکبیر نخستین شهادتین، بعد از تکبیر دوم صلوات، بعداز تکبیر سوم طلب مغفرت برای مؤمنان و مسلمان ها، و بعداز تکبیر چهارم طلب آمرزش برای میتی که برایش نماز خوانده می شود، اعمال می‌گردد و با تکبیر پنجم نماز نقطه پايان مییابد. نمازگزار بایستی رو به قبله حسینیه نصرت مشهد بایستد.

نماز میت با دیگر نمازها متعدد میباشد و ثنا، رکوع، سجده، تشهد و درود ندارد. همینطور در آن عصمت شرط وجود ندارد؛ ازاین‌رو می‌اقتدار آن را فارغ از وضو و غسل به‌جا آورد. اما رعایت وضعیت بقیه نمازهای واجب در آن خوب آدرس حسینیه نصرت مشهد میباشد.

نماز میت را می‌قدرت هم به‌شکل جماعت و هم به‌شکل فُرادا خواند؛ البته در جماعت، مأموم هم می بایست تکبیرها و دعا ها را بخواند. نماز میت نزد اهل‌سنت چهار تکبیر دارااست و با درود نقطه نهایی رزرو حسینیه نصرت مشهد می یابد.

تعریف‌و‌تمجید
نماز میت، به دعاهایی و تکبیرهایی گفته می شود که واجب میباشد مسلمانها بعد از غسل میت و کفن و پیش از دفن بر لاشه مسلمان بخوانند. طبق منابع فقاهتی در نماز میت برخی از موقعیت نمازهای واجب مانند پاکی شرط وجود ندارد.[۱] همینطور نماز میت درود شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد ندارد.[۲]

نماز میت نماز وجود ندارد
به‌گفته شهید ثانی برپایه طریقه پر اسم و رسم بین فقیهان، نماز میت نماز به‌شمار نمی‌رود و درواقع نوعی دعا برای میت میباشد؛ چراکه نماز فارغ از رکوع و سجود مضمون‌ ندارد و داشتن عصمت در هر نمازی شرط میباشد، البته نماز میت هیچ‌یک از اینها را ندارد.[۳]

در کتاب فقه‌الرضا در روایتی از امام رضا(ع) آمده میباشد که نماز میت، نماز وجود ندارد و صرفا تکبیر میباشد؛ چون نماز چیزی میباشد که در آن رکوع و سجود باشد.[۴]

کیفیت تلاوت نماز میت

اقامه نماز میت بر لاشه محمدمهدی آصفی به امامت آیت‌الله مکارم شیرازی (قم-۱۶ خرداد ماه ۱۳۹۴ش)
برای تلاوت نماز مَیِّت، لاشه میت را رو به قبله قرار می دهند، به‌سیرتکامل‌ای که راز میت سمت راست و پاهایش سمت چپ نمازگزار قرار گیرد.[۵] نمازگزار می بایست رو به قبله بایستد،[۶] مسافت متعددی با میت نداشته باشد،[۷] و نماز را ایستاده بخواند.[۸]

نمازگزار بعد از نیت نماز میت، پنج تکبیر می گوید که بعد از هر یک از چهار تکبیر اولیه دعاهای خاصی خوانده می گردد و با تکبیر پنجم نماز نقطه پايان می یابد.[۹]

بعداز تکبیر نخستین شهادتین، بعداز تکبیر دوم صلوات، بعداز تکبیر سوم طلب مغفرت برای مؤمنان و مسلمانها و بعد از تکبیر چهارم طلب آمرزش برای شخصی که برای وی نماز میت جاری ساختن میگردد.[۱۰]

ذکر ها و دعاهایی که بعد از تکبیرهای چهارگانه، مذکور، عبارت‌انداز:

تکبیر دعای مختصر دعای کامل
اولیه ← اَشْهَدُ اَنْ لا الهَ الَّا اللَّهُ وَ اَنَّ مُحَمَّداً رَسوُلُ اللَّهِ اَشْهَدُ اَنْ لا اِلهَ الا اللَّهُ وَحْدَهُ لاشَریک لَهُ وَ اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ اَرْسَلَهُ بِالْحَقِّ بَشیراً وَ نَذیراً بَینَ یدَی السّاعَةِ[یادداشت ۱]
دوم← اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ توشهِک عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَارْحَمْ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ کاَفْضَلِ ما صَلَّیتَ وَ توشهَکتَ وَ تَرَحَّمْتَ عَلی اِبْرهیمَ وَ آلِ اِبْرهیمَ اِنَّک حَمیدٌ مَجیدٌ وَ صَلِّ عَلی جَمیعِ الاَنْبِیآءِ وَالْمُرْسَلینَ[یادداشت ۲]
سوم← اَللَّهُمَّ اْغفِرْ لِلْمُؤْمِنینَ وَ الْمُؤْمِناتِ اَللّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنینَ وَالْمُؤْمِناتِ وَالْمُسْلِمینَ وَالْمُسْلِماتِ الاَحْیآءِ مِنْهُمْ وَالاَمْواتِ تابِعْ بَینَنا وَ بَینَهُمْ بِالْخَیراتِ اِنَّک مُجیبُ الدَّعَواتِ اِنَّک عَلی آحادِّشَیئٍ قَدیرٌ[یادداشت ۳]
چهارم← در صورتی میت مرد میباشد: اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِهذَا المَیت

و درصورتی که میت زن میباشد: اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِهذِهِ المَیتَةِ در‌حالتی که میت مرد میباشد: اَللّهُمَّ اِنَّ هذا عَبْدُک وَابْنُ عَبْدِک وَابْنُ اَمَتِک نَزَلَ بِک وَ اَنْتَ خَیرُ مَنْزُولٍ بِهِ اَللّهُمَّ اِنّا لا نَعْلَمُ مِنْهُ اِلاّ خَیراً وَ اَنْتَ اَعْلَمُ بِهِ مِنّا اَللّهُمَّ اِنْ کانَ مُحْسِناً فَزِدْ فی اِحْسانِهِ وَ اِنْ کانَ مُسیئاً فَتَجاوَزْ عَنْهُ وَاغْفِرِ لَهُ اَللّهُمَّ اجْعَلْهُ عِنْدَک فی اَعْلا عِلِّیینَ وَاخْلُفْ عَلی اَهْلِهِ فِی الْغابِرینَ وَارْحَمْهُ بِرَحْمَتِک یا این که اَرْحَمَ الرّاحِمینَ [یادداشت ۴]
و در شرایطی‌که میت زن میباشد: اَللّهُمَّ اِنَّ هذِهِ اَمَتُک وَابْنَةُ عَبْدِک و ابنَةُ اَمَتِکَ نَزَلَتْ بِک وَ اَنْتَ خَیرُ مَنْزوُلٍ بِهِ اَللّهُمَّ اِنّا لا نَعْلَمُ مِنْها اِلاّ خَیراً وَ اَنْتَ اَعْلَمُ بِهامِنّا اَللّهُمَّ اِنْ کانَتْ مُحْسِنَةً فَزِدْ فی اِحْسانِها وَ اِنْ کانَتْ مُسیئةً فَتَجاوَزْ عَنْها وَاغْفِرْ لَها اَللّهُمَّ اجْعَلْها عِنْدَک فی اَعْلا عِلِّیینَ وَاخْلُفْ عَلی اَهْلِها فِی الْغابِرینَ وَارْحَمْها بِرَحْمَتِک یا این که اَرْحَمَ الرّاحِمینَ[یادداشت ۵] [۱۱]
پنجم← نقطه پايان نماز نقطه نهایی نماز

نوحه و بارگاه

بارگاه امام علی(ع)
مدیحه مقبره به طور تقریبً در میانه صحن جای دارد. این جای مقدس از یک بنای مربع صورت درست شده میباشد که ارتفاع هر ضلع آن ۱۳ متر و مساحت آن ۱۸۹ متر و طول آن سه متر و نیم میباشد که دو گنبد روی آن قرار گرفته میباشد. داخل این مدیحه بارگاه حسینیه نصرت مشهد جای‌دارد.[۴۳]

مجال ظریف قرار به چنگ آوردن بارگاه بر قبر معین وجود ندارد؛ البته بیان کننده به پیش از سال ۱۰۷۳ ق گشوده می شود. در سال ۱۲۱۱ق فرمانروا محمد پادشاه قاجار بارگاه جدیدی را جایگزین گذشته کرد. بعد عباس‌قلی‌ خان، وزیر فرمان روا محمد پادشاه عباس در سال ۱۲۶۲ق بارگاه جدیدی را به بقعه کادو کرد. بارگاه آتی نقره‌ای بود که بوسیله سید محمد شیرازی کادو و در سال ۱۳۶۱ق نصب آدرس حسینیه نصرت مشهد گردیده بود.[۴۴]

بارگاه کنونی
بارگاه کنونی بوسیله پیشوای بُهره‌های هندوستان؛ سید طاهر سیف الدین به بقاع کادو شد‌ه‌است. این بارگاه طی ۵ سال ساخته شد. نقل شده میباشد که در‌این بارگاه ده میلیون گرم نقره و ۵۵۲ هزار گرم طلا و جواهرات به شغل رفته رزرو حسینیه نصرت مشهد میباشد.[۴۵]

رواق مدیحه
این رواق از جهت‌های چهار‌گانه، نوحه و بارگاه امیرالمؤمنین را در بر گرفته میباشد. طول این رواق همچون طول دیوار بیرونی ۱۷ متر میباشد و ارتفاع دیوارها حدود ۳۱ متر میباشد.[۴۶] این رواق پنج در شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد داراست:[۴۷]

در شمالی: این در، در سمت شمال و رو‌به‌روی «باب الطوسی» جای دارد. این درِ نقره‌ای را «راجا عبدالقادر کمباشی» کادو نموده است.
در جنوبی: این در در سمت جنوب و رو‌به‌روی «باب القبله» قراردارد. این در را مامان عبدالواحد آل سکر، «حاجیه خانم طخه» کادو نموده است.
درهای حیاط طلا و جواهرات: در حیاط طلا جواهرات سه در وجود داراست. یکی‌از درها گرانقدر که در اواسط حیاط قرار گرفته میباشد و در اواسط آن در دیگری قراردارد. یکی دو درِ دیگر در طرف شمالی و درِ دیگر در طرف جنوبی در والا قرار دارا‌هستند. درِ جنوبی به رواقی که در زیرزمین رواق قرار گرفته میباشد راه و روش دارااست، آنجا هدایای بقاع حفظ میگردد و محل دفن احمد اردبیلی میباشد. درِ شمالی هم به حجره‌ای منتهی می شود که علامه حلی در آنجا به خاک امانت شد‌ه‌است.
صحن، حیاط‌ها و مناره‌ها
فضای داخلی حصار بدور آرامگاه مقبره صحن میباشد که مکانی برای برگزاری نماز جماعت، نماز مرده ها، نماز عید و همینطور محلی برای درس دادن علمای شیعه بوده میباشد.[۴۸]

این صحن تراس‌های مختلفی دارااست که در جهت‌های گوناگون این صحن قرار گرفته‌اند:

تراس میزاب الذهب (ناودان طلا جواهرات):
همینطور ملاحظه کنید: ناودان طلای بقعه امام علی(ع)
این حیاط در اواسط بخش جنوبی رواق جنوبی واقع شد‌ه‌است و از سمت مقابل باب القبله بر صحن احاطه دارااست. این صحن به جهت اینکه یک آب‌منش طلا جواهرات از سمت بالا، در میان طاق آن قرار گرفته و روی سطح مرقد برای توزیع آب باران گذارده گردیده، به‌این نام اسم‌گذاری گردیده است. دیوارهای این تراس کاشی‌های زیبایی داراست.[۴۹]

تراس طلا و جواهرات: این حیاط جلوتر از رواق شرقی جای‌دارد و حدود یک متر بلند‌خیس از سطح زمین صحن میباشد. این حیاط طلاکاری گردیده رو‌به‌روی در گرانقدر شرقی جای دارد. همینطور دو طرف این حیاط دو مناره قرار گرفته میباشد. در‌این تراس نوشته‌هایی به لهجه فارسی وجود داراست.[۵۰]
حیاط جنوبی: این حیاط دارای شهرت به «تراس الکبیر» میباشد که در آن محققان اکثری دفن گردیده‌اند.[۵۱]
حیاط شمالی: این حیاط در سمت غرب نمای شمالی دیوار صحن که مشرف بر صحن قراردارد.[۵۲]
تراس العلماء: این حیاط رو‌به‌روی «باب الطوسی» واقع گردیده و در آنجا علمای بزرگی دفن گردیده‌اند.[۵۳]
همینطور در صحن دو مناره جای‌دارد که‌این دو مناره سمت شرق بارگاه و دو طرف شبستانِ تراس طلا جواهرات قرار گرفته‌اند. طول هرکدام ۳۵ متر و تا طول ۱۷ متری به رواق متصل می‌باشند. در بالای این دو مناره منزلت موذن جای‌دارد.[۵۴]

حسینیه صحن
این حسینیه در بخش شمال صحن واقع گردیده و درِ آن از تراس سوم از زاویه شمال شرقی گشوده می گردد. بنای آن را سید محسن زینی از خیرین نجف ساخته میباشد. این سازه برای استراحت زائران حضرت درست شده و دارنده وضوخانه بوده میباشد. سال‌ها این سازه به‌شکل خرابه‌ای متروکه باقی‌مانده بوده که بعداز سقوط صدام، تحت حیث آیت الله سیستانی کامل شدن گردیده است.[۵۵]

مسجد الرأس
این مسجد در غرب صحن و متصل به رواق بناشده که در بعد از ظهر ایلخانان سازه گردیده است. هم‌فعلا در طرح پیشرفت بقعه جای‌دارد. در نامگذاری آن دو احتمال داده‌اند:[۵۶]

شرایط این مسجد که در مقابل رمز حضرت جای دارد.
روایاتی از امام درستگو(ع) رسیده که دلالت بر دفن راز امام حسین(ع) دراین جا میباشد.
مکتب علم ها فقاهتی
در طبقه بالای صحن، ۵۲ حجره وجود داراست که هر حجره، ایوانی مشرف به صحن داراست و پشت هر حجره هم راهرویی جای‌دارد که به پله‌ها منتهی می گردد. این حجره‌ها جای درس و سکونت طلاب بوده میباشد. بعداز انتفاضه صفر، رژیم بعثی را مقصود هلاکت حیطههای علمیه مبادرت به اخراج طلاب از این حجره‌ها نمود و از آن تاریخ، این حجره‌ها همچنان خالی باقی‌مانده میباشد.[۵۷]

اَلحاشیه علی تَهذیبِ المَنطِق دارای شهرت به کناره ملا عبدالله، کتابی در دانش منطق به مداد عبدالله یزدی بَهابادی (درگذشت: ۹۸۱ق). ظریف بودن لغات کتاب و جامع بودن مطالب آن و رعایت اختصار، از خصوصیت‌های اصلی این کتاب قلمداد گردیده است. اشراف مولف بر دانش منطق و رشته کتابت، از کارداران توفیق این کتاب به شمار رفته میباشد. لبه ملا عبدالله در کشورهای مختلفی همانند جمهوری اسلامی ایران، عراق و هندوستان در ستون کتاب‌های درسی منطقههای علمیه قرار داشت. لبه و تفصیل‌های مختلفی بر این کتاب نگاشته گردیده و در شهرهای مختلفی همانند قم، بیروت، قاهره و کراچی به چاپ رسیده میباشد. ترجمه‌ای به لهجه فارسی از این کتاب تألیف حسینیه نصرت مشهد گردیده‌است.

تعریف و منزلت
کتاب الحاشیه علی تهذیب المنطق، شرحی بر کتاب تهذیب المنطق تاثیر سعدالدین تَفتازانی فقید اهل‌سنت به شمار میگردد.[۱] این کتاب در مورد دانش مَنطقِ استدلالی تألیف گردیده‌ میباشد.[۲] گفته می شود کتاب الحاشیه در عین داشتن حجمی معدود، داده ها فراوانی در مشت استفاده کننده خویش قرار می دهد.[۳] بیان شده انگیزه دقت بیشتر به لبه کتاب نسبت به اصل کتاب، توجه و جامعیت آدرس حسینیه نصرت مشهد کناره میباشد.

[۴] ابوالقاسم علیدوست از اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم احیای این کتاب را ضروری و موجب احیای شخصیت ملا عبدالله دانسته و این نظر را دارد کناره ملا عبدالله رسیدگی خیر و خوبی بر تمام منطق داشته و در مقایسه با کتاب ها دیگر برای استیناف و درس دادن حق تقدم داراست.[۵] این کتاب که به کناره ملا عبدالله دارای اسم و رسم میباشد، در ناحیههای علمیه[۶] و در کشورهای مختلفی همانند جمهوری اسلامی ایران، عراق، بحرین، لبنان، افغانستان، پاکستان و هندوستان تحت عنوان کتاب درسی آیتم به کار گیری قرار گرفته میباشد.[۷] بر این کتاب تعلیقه‌های زیادی رزرو حسینیه نصرت مشهد مندرج میباشد.[۸]

کناره ملا عبدالله را از مؤثرترین عامل ها آوازه کتاب تهذیب المنطق تفتازانی برشمرده‌اند.[۹] میگویند با تألیف این کتاب، موج تألیف کتاب ها منطقی رو به کاهش بنیان.[۱۰] دلایل پیروز بودن این کتاب را احاطه ملا عبدالله در منطق، اشراف او بر رشته کتابت، جامع بودن مطالب و برخورداری کتاب از زمان عرضه شدن می دانند.[۱۱] گفته می شود تألیف این کتاب در سال ۹۶۷ق[۱۲] و در نجف به انتها رسید.[۱۳] بعضا از پژوهشگران از این کتاب با اسم تُحفه شاهجانیه حافظه شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد کرده‌اند.[۱۴]

تالیف کننده
نوشته‌علمیٔ مهم: ملا عبدالله بهابادی
کتاب الحاشیه علی تهذیب المنطق، به خودکار ملا عبدالله بهابادی یزدی (درگذشت: ۹۸۱ق)، از علمای شیعه، نگاشته گردیده است.[۱۵] تألیفاتی در تعبیروتفسیر،[۱۶] فقه، منطق،[۱۷] فلسفه، سخن و ادبیات برای وی نام برده میباشد.[۱۸] تألیفات ملا عبدالله، به جاری و معمولی بودن و دوری از زیاده‌گویی تعریف گردیده است.[۱۹] ملا عبدالله را مدرس روضه خوان بهائی[۲۰] دانسته‌اند. همینطور حسن بن علی دارای شهرت به صاحب و مالک مَعالِم و محمد عاملی مشهور به صاحب و مالک مَدارک را شاگردان وی در علم ها عقلی و اساتید او در علم ها فقهی به شمار آورده‌اند.[۲۱] گفته می شود او متولی بقاع امام علی(ع) بوده میباشد و خانواده المُلّا به وی منتسب میباشد.[۲۲]