حَکِیمَه دختر امام جواد (ع)(درگذشت ۲۷۴ق) دختر امام جواد(ع) و سمانه مغربیه و خواهر امام هادی(ع) که چهار امام شیعه (امام جواد(ع)، امام هادی(ع)، امام عسکری(ع) و امام مهدی(عج)) را فهم و شعور نموده است. گفتهاند وی ذمه دار یادگرفتن و کارها نرجس خاتون مامان امام فرصت(عج) و شاهد تولد امام مهدی(عج) بود. بنابر منابع شیعه، حکیمه در طی غایب بودن صغرا، امام مهدی(عج) را ملاقات کرده و رابط عموم با وی بوده و بعضی از احادیث اورا نقل نموده است. عالمان و مورخان شیعه از او به خیر و خوبی حافظه کرده و دیانتش را ستودهاند. بقعه او در بقاع عسکریین در حسینیه نصرت مشهد سامرا میباشد.
حکیمه دختر امام جواد(ع) میباشد. مجال ولادتش در منابع تاریخی معلوم وجود ندارد اما از آن جا که تاریخ میلاد برادرش امام هادی (ع) سال ۲۱۲ بوده و بر طبق با گزارشهای تاریخی، حکیمه خاتون از برادرش خردخیس میباشد، میقدرت ولادت او را در دهه دوم قرن سوم قمری یعنی مابین سالهای ۲۱۳ تا ۲۲۰ ق آدرس حسینیه نصرت مشهد تقریب زد.[۱]
مامان او سمانه مغربیه، دارای شهرت به سیده میباشد که مامان امام هادی(ع) و موسی مبرقع و دیگر فرزندان امام جواد(ع) نیز بود.[۲]
شوهر حکیمه خاتون ابوعلی حسن بن علی مرعش بنعبیدالله بن ابیالحسن محمد اکبر بن محمدحسن بن حسین اصغر بن امام سجاد (ع) بوده میباشد. ثمره این وصلت سه پسر به اسمهای حسین، زید و حمزه بود.[۳]
از حیث عالمان
علامه مجلسی در کتاب بحار الانوار دربارهٔ حکیمه خاتون مینویسد: در قُبّه شریفه که بقعه امام هادی(ع) و امام حسن عسکری(ع) میباشد، قبری منسوب به نجیبه، عالمه، فاضله، تقیه، رضیه، حکیمه، دختر امام جواد(ع) وجود داراست که نمیدانیم چرا با کلیه فضل و ادب و جلالت آشکاری کهاین بانوی گرامی داراست و محلّ اسرار امامت بوده، زیارتی برای وی قید نشده میباشد. آنگاه میگوید: شایسته میباشد که اورا با الفاظی که مطلوب جایگاه اوست، زیارت رزرو حسینیه نصرت مشهد نمائید.
[۴] عبدالله مامقانی، اسم اورا در زمره زنان راوی، بیان کرده و می گوید: وحید بهبهانی اعتراض کرده که چرا زیارتی برای وی بیان نکردهاند. تعجب آورخیس این که روضه خوان اثر گذار، اسم حکیمه را در زمره فرزندان امام جواد(ع) بیان نکرده و بعضا کتاب ها تاریخ و سیره و نَسَب نیز او را حافظه نکردهاند.[۵] روحانی اثرگذار در اسم بردن از فرزندان امام جواد(ع) به حکیمه تصریح نکرده میباشد؛ البته در مکان دیگری از کتاب الارشاد[۶] او را در سلسله روات بیان کرده و تصریح نموده که او عمه امام عسکری(ع) شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد بوده میباشد.
خصوصیتها
حکیمه خاتون، چهار بدن از امامان شیعه را فهم کرده و میان دختران امام جواد(ع) به وفور دانش و فضل و ادب دارای اسم و رسم بود.[۷] حکیمه از زنان راوی میباشد و احادیثی از او بیان شده[۸] که یکیاز آنان حرز امام جواد(ع) میباشد.[۹]
امام هادی(ع)، فراگیری نرجس خاتون مامان امام مجال(عج) را به حکیمه سپرد. دربارهٔ تزویج امام عسکری(ع) با نرجس و به دنیا آمدن امام دوازدهم شیعه ها (عج)، احادیث متعددی از او، نقل گردیدهاست.[۱۰] حکیمه در شب به دنیاآمدن امام مهدی(عج) با درخواست امام عسکری(ع) در کنار نرجس حضور داشت و اولی شخصی میباشد که امام مجال(عج) را در آغوش گرفت و بوسید.[۱۱] او بارها آن حضرت را در طول حیات امام عسکری(ع) ملاقات کرده و از سفیران و رابطان امام در حین غایب بودن صغرا بوده میباشد.[۱۲]
مرقد حکیمه خاتون در بارگاه بقعه عسکریین
درگذشت
تاریخ وفات حکیمه را برخی از عالمان نامعلوم میدانند[۱۳] و گروه دیگر سوای بیان گواهی قابل توجهی که بتوان بدان استناد نمود، سال ۲۷۴ قمری را تحت عنوان تاریخ وفات بیان کردهاند.[۱۴]
نوشته ی علمیٔ اساسی: مقبره عسکریین
مرقد او در سامرا در بارگاه مقبره عسکریین واقع میباشد.[۱۵]
پانویس
اعلمی حائری، تراجم اعلام النساء، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۲۶۴، ص۲۸۵.
قمی، منتهی الامال، ۱۳۸۲ش، ج۲، ص۴۹۷.
محلاتی، ریاحین الشریعه، ۱۳۶۸ش، ج ۴، ص۱۵۷؛ محلاتی، مآثر الکبراء فی تاریخ سامراء، نجف، ج۲، ص۳۰۳؛ فخر رازی، الشجرة المبارکه فی أنساب الطالبیه، ۱۴۰۹ق، ص ۱۶۹،۱۷۰.
مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج ۱۰۲، ص۷۹.
مامقانی، تنقیح المقال، ۱۳۵۲ق، ج ۳، ص۷۶.
اثر گذار، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج ۲، ص۳۵۱.
قمی، منتهی الامال، ۱۳۸۲ش، ج ۲، ص۵۰۲.
حَکِیمَه دختر امام جواد (ع)(درگذشت ۲۷۴ق) دختر امام جواد(ع) و سمانه مغربیه و خواهر امام هادی(ع) که چهار امام شیعه (امام جواد(ع)، امام هادی(ع)، امام عسکری(ع) و امام مهدی(عج)) را فهم و شعور نموده است. گفتهاند وی ذمه دار یادگرفتن و کارها نرجس خاتون مامان امام فرصت(عج) و شاهد تولد امام مهدی(عج) بود. بنابر منابع شیعه، حکیمه در طی غایب بودن صغرا، امام مهدی(عج) را ملاقات کرده و رابط عموم با وی بوده و بعضی از احادیث اورا نقل نموده است. عالمان و مورخان شیعه از او به خیر و خوبی حافظه کرده و دیانتش را ستودهاند. بقعه او در بقاع عسکریین در حسینیه نصرت مشهد سامرا میباشد.
حکیمه دختر امام جواد(ع) میباشد. مجال ولادتش در منابع تاریخی معلوم وجود ندارد اما از آن جا که تاریخ میلاد برادرش امام هادی (ع) سال ۲۱۲ بوده و بر طبق با گزارشهای تاریخی، حکیمه خاتون از برادرش خردخیس میباشد، میقدرت ولادت او را در دهه دوم قرن سوم قمری یعنی مابین سالهای ۲۱۳ تا ۲۲۰ ق آدرس حسینیه نصرت مشهد تقریب زد.[۱]
مامان او سمانه مغربیه، دارای شهرت به سیده میباشد که مامان امام هادی(ع) و موسی مبرقع و دیگر فرزندان امام جواد(ع) نیز بود.[۲]
شوهر حکیمه خاتون ابوعلی حسن بن علی مرعش بنعبیدالله بن ابیالحسن محمد اکبر بن محمدحسن بن حسین اصغر بن امام سجاد (ع) بوده میباشد. ثمره این وصلت سه پسر به اسمهای حسین، زید و حمزه بود.[۳]
از حیث عالمان
علامه مجلسی در کتاب بحار الانوار دربارهٔ حکیمه خاتون مینویسد: در قُبّه شریفه که بقعه امام هادی(ع) و امام حسن عسکری(ع) میباشد، قبری منسوب به نجیبه، عالمه، فاضله، تقیه، رضیه، حکیمه، دختر امام جواد(ع) وجود داراست که نمیدانیم چرا با کلیه فضل و ادب و جلالت آشکاری کهاین بانوی گرامی داراست و محلّ اسرار امامت بوده، زیارتی برای وی قید نشده میباشد. آنگاه میگوید: شایسته میباشد که اورا با الفاظی که مطلوب جایگاه اوست، زیارت رزرو حسینیه نصرت مشهد نمائید.
[۴] عبدالله مامقانی، اسم اورا در زمره زنان راوی، بیان کرده و می گوید: وحید بهبهانی اعتراض کرده که چرا زیارتی برای وی بیان نکردهاند. تعجب آورخیس این که روضه خوان اثر گذار، اسم حکیمه را در زمره فرزندان امام جواد(ع) بیان نکرده و بعضا کتاب ها تاریخ و سیره و نَسَب نیز او را حافظه نکردهاند.[۵] روحانی اثرگذار در اسم بردن از فرزندان امام جواد(ع) به حکیمه تصریح نکرده میباشد؛ البته در مکان دیگری از کتاب الارشاد[۶] او را در سلسله روات بیان کرده و تصریح نموده که او عمه امام عسکری(ع) شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد بوده میباشد.
خصوصیتها
حکیمه خاتون، چهار بدن از امامان شیعه را فهم کرده و میان دختران امام جواد(ع) به وفور دانش و فضل و ادب دارای اسم و رسم بود.[۷] حکیمه از زنان راوی میباشد و احادیثی از او بیان شده[۸] که یکیاز آنان حرز امام جواد(ع) میباشد.[۹]
امام هادی(ع)، فراگیری نرجس خاتون مامان امام مجال(عج) را به حکیمه سپرد. دربارهٔ تزویج امام عسکری(ع) با نرجس و به دنیا آمدن امام دوازدهم شیعه ها (عج)، احادیث متعددی از او، نقل گردیدهاست.[۱۰] حکیمه در شب به دنیاآمدن امام مهدی(عج) با درخواست امام عسکری(ع) در کنار نرجس حضور داشت و اولی شخصی میباشد که امام مجال(عج) را در آغوش گرفت و بوسید.[۱۱] او بارها آن حضرت را در طول حیات امام عسکری(ع) ملاقات کرده و از سفیران و رابطان امام در حین غایب بودن صغرا بوده میباشد.[۱۲]
مرقد حکیمه خاتون در بارگاه بقعه عسکریین
درگذشت
تاریخ وفات حکیمه را برخی از عالمان نامعلوم میدانند[۱۳] و گروه دیگر سوای بیان گواهی قابل توجهی که بتوان بدان استناد نمود، سال ۲۷۴ قمری را تحت عنوان تاریخ وفات بیان کردهاند.[۱۴]
نوشته ی علمیٔ اساسی: مقبره عسکریین
مرقد او در سامرا در بارگاه مقبره عسکریین واقع میباشد.[۱۵]
پانویس
اعلمی حائری، تراجم اعلام النساء، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۲۶۴، ص۲۸۵.
قمی، منتهی الامال، ۱۳۸۲ش، ج۲، ص۴۹۷.
محلاتی، ریاحین الشریعه، ۱۳۶۸ش، ج ۴، ص۱۵۷؛ محلاتی، مآثر الکبراء فی تاریخ سامراء، نجف، ج۲، ص۳۰۳؛ فخر رازی، الشجرة المبارکه فی أنساب الطالبیه، ۱۴۰۹ق، ص ۱۶۹،۱۷۰.
مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج ۱۰۲، ص۷۹.
مامقانی، تنقیح المقال، ۱۳۵۲ق، ج ۳، ص۷۶.
اثر گذار، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج ۲، ص۳۵۱.
قمی، منتهی الامال، ۱۳۸۲ش، ج ۲، ص۵۰۲.

مراسمها و آیینهای مذهبی حسینیه نصرت مشهد