از اصحاب رسول(ص) و از کاتبان و قاریان قرآن میباشد. بعضی قرآنپژوهان اورا پررنگترین قاری امت اسلامی دانسته، معتقدند تنی چند از تلاوتهای هفتگانه از تلاوت وی تأثیر پذیرفتهاند. بر طبق روایتی از امام راستگو(ع)، اهلبیت(ع) قرآن را بر طبق تلاوت اُبی خواندن میکردند. بعضا از صحابه و تابعین، مانند ابنعباس و ابوعبدالرحمن سُلَّمی خواندن را از او آموخته بودند. اُبی بن کعب در طول رسول(ص) قرآن را گردآوریآوری کرد؛ اما مُصحَف وی با قرآن امروزه اختلافاتی حسینیه نصرت مشهد داراست.
اُبی بن کعب از تیم هفتاد نفره انصار بود که در عقبه دوم با نبی(ص) بیعت کرد و در غَزوههایی مانند بَدر، اُحُد و خَندق کمپانی داشت. وی از شیعهها بود و با اعتراض به خلافت ابوبکر، امام علی(ع) را خلیفه رسول(ص) میدانست.نقل شده وی کتابهایی را در مسئله تعبیروتفسیر و فضیلت ها قرآن نوشته بود. با این درحال حاضر به گفته پژوهشگران، اکثری از احادیث منسوب به اُبی بن کعب در مسئله فضیلت ها سورهها، جعلی آدرس حسینیه نصرت مشهد میباشد.
تاریخنگاران در سال وفات وی اختلاف حیث داراهستند، با این هم اکنون مبتنی بر طریقه مشهورتر، او در زمان خلافت عُمَر بن خَطّاب درگذشت. منزلت اُبی بن کعب در تاریخ اسلام ، اُبَیّ بن کَعْب بن قیس، از قوم خَزرَج و از انصار بود.[۱] بیان شده رسول اورا «ابوالمُنذِر» و قدمت بن خَطّاب اورا «ابوالطُفیل» لقب بخشید.[۲] «سید المسلمین»،[۳] «سید القُرّاء» (یعنی: پیشوای قاریان)[۴] و «سید الانصار» را از القاب وی دانستهاند.[۵] در نا آگاهی که کمتر کسی تایپ کردن میدانست، اُبی نگارش را فرا گرفته رزرو حسینیه نصرت مشهد بود.[۶]
بر پایه ی برخی روایات، اُبی بن کعب مثلا اشخاصی بود که بعداز درگذشت حضرت محمد(ص)، امام علی(ع) را خلیفه رسول میدانست.[۷] ابوالصلاح حَلَبی، فقید و متکلم شیعه در قرن چهارم و پنجم، نیز اُبی را از شیعه ها امام علی(ع) دانسته میباشد.[۸] بر پایه ی برخی ماجراها، ابنکعب یکی دوازده نفری بود که به ابوبکر اعتراض کرد که چرا به مکان امام علی(ع)، بر مسند خلافت توکل زده میباشد.[۹] همینطور وی جزء عده ای میباشد که با ابوبکر بیعت نکرد.[۱۰] مبنی بر آنچه در کتاب احتجاج آمده، اُبی بن کعب روایتی را از فرستاده(ص) نقل کرده که در آن به امامت امام علی(ع) بعداز نبی، تصریح شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد شدهاست.[۱۱]
مبتنی بر روایتی از امام راستگو(ع) تلاوت امامان شیعه مبنی بر خواندن اُبی بن کعب بوده میباشد.[۱۲] سید حسن صدر تالیف کننده کتاب تأسیس الشیعه، این داستان امام درست گو را دلیلی بر جایگاه والای وی میداند.[۱۳] وی همگی قرآن را از فرستاده فراگرفت و بر وی عرضه کرد.[۱۴] نقل شده، ابنکعب در رأس مدرسه تفسیری مدینه قرار داشت.[۱۵] مبتنی بر برخی نقلها وی مثلا اشخاصی بود که در طی نبی، قرآن را نگهداری کرده بود.[۱۶] طبق حدیث گفته شده در منابع اهلتسنن، وی یک کدام از چهار شخصی میباشد که فرستاده(ص) فرا دریافت کردن قرآن از آنها را سفارش نموده است.[۱۷] آورده شده تلاوت قاریان هفتگانه، بهاین عامل دارای اعتبار بوده که آنان قرآن را از علی(ع)، عثمان، عبدالله بن مسعود، زید بن اثبات یا این که اُبی بن کعب نقل کردهاند.[۱۸] بعضی روایات اهلتسنن که در آن به فضیلت ها برخی از صحابه پرداخته میباشد، اُبی را مطلعترین شخص امت به خواندن معرفی مینماید.[۱۹]
حضور در غزوات
بر طبق بعضی گزارشها اُبی بن کعب در عقبه دوم با فرستاده(ص)، بیعت کرد.[۲۰] اما ابنهشام، تاریخنگار قرن سوم، اسم اورا در زمره کسانی که در عقبه دوم عهدوپیمان بستند، نیاورده میباشد.[۲۱] نبی بعداز سفر بین وی و سعید بن زید بن عمرو[۲۲] و به قولی در میان وی و طَلحة بن عبیدالله، عهد برادری برقرار کرد.[۲۳] ابنکعب در غَزوههایی مانند بَدر، اُحُد، خَندَق یار رسول(ص) بود.[۲۴] همینطور وی در سَریّهای که ابتدا هفتمی ماه از مسافرت به فرماندهی حَمْزَةِ بن عبدالمُطَّلِب اتفاق افتاد، کمپانی کرد.[۲۵] طبق برخی نقلها، وی قبل از آنکه مسلمان گردد، از اَحبار یهودی بوده میباشد.[۲۶]
کاتب فرستاده(ص)
مبنی بر گزارشهای تاریخی، اولیه هر که در مدینه،[۲۷] طومارهای فرستاده را نوشت اُبی بن کعب بود و در غیاب وی، زید بن اثبات این شغل را جاری ساختن میبخشید.[۲۸] ولی قسمطومارها و صلحطومارهای رسول را علی(ع) مینوشت.[۲۹] همینطور اورده شده اُبی بن کعب اول شخصی بود که در نقطه نهاییِ طومارها، اسم خویش و پدرش را تحت عنوان کاتب تصویب می کرد.[۳۰] ابنکعب گاهی از طرف رسول(ص) به نومسلمانان، قرآن و احکام فقهی را میفراگرفت.[۳۱] وی از کاتبان وحی بود.[۳۲] بر طبق نقل تاریخ طبری (تألیف ۳۰۳ق)، اُبی بن کعب و زید بن اثبات صرفا در غیاب علی(ع) و عثمان، وحی را مینوشتند.[۳۳]
تلاوت اُبی
ابنجَزَری، از عالمان دانش تلاوت، اُبی بن کعب را پررنگترین قاری امت دانسته میباشد.[۳۴] به گفته بعضی محققان، تلاوت اُبی اساس مهم خواندنهایی میباشد که در سدههای پس از خویش، تحت عنوان خواندنهای دارای اعتبار شناخته می گردند؛ به سیرتکاملای که داعیه گردیده تلاوت اُبی بن کعب از نهادهای اساسی خواندن حجازی میباشد، چراکه دربین قرائات سَبْع، خواندنهای نافع و ابنکَثیر (از قاریان حجازی) تا حد متعددی از خواندن اُبی تأثیر پذیرفتهاند.[۳۵] در خواندنهای کوفی نیز تأثیر ابنکعب را بر خواندنهای عاصم و کسائی، قابل مراعات آنالیز کردهاند.[۳۶] اُبی بن کعب بعد از رحلت نبی(ص) به یاددادن قرآن پرداخت و عده ای از صحابه، مانند ابنعباس و ابوهُرَیره و از تابعین اشخاصی زیرا ابوعبدالرحمن سُلَّمی و ابوالعالیه ریاحی از او خواندن آموختند.[۳۷]
مصحف اُبی بن کعب
محققان علم ها قرآنی، برای اُبی بن کعب مُصحَف به سری نقل کردهاند؛[۳۸] چنانکه گزارشهای مختلفی نیز بر این فرمان دلالت دارااست.[۳۹] بر پایه ی برخی نقلها وی قرآن را در طول فرستاده(ص) عدهآوری کرد.[۴۰] او مصحف خویش را به شاگردانش املا کرد.[۴۱] بر این مبنا که اُبی بن کعب در حین عُثمان زنده باشد، اورا مثلا کسانی دانستهاند که به فرمان عثمان مأمور یکسانسازی قرآن شد.[۴۲]
مصحف اُبی بن کعب، همچون قرآنهای در دسترس، با سوره حَمد استارت و با مُعَوَّذَتَیْن نقطه پایان مییافت، اما در ترتیب تنی چند از سورهها[۴۳] و نقل اندکی از کلمه ها[۴۴] با دیگر مصحفها تفاوت داشت به گفته آلوسی، از مفسران اهل سنت و محمدهادی معرفت از مفسران شیعه، در مصحف وی، سوره قریش و سوره فیل به طور یک سوره مندرج بود، ولی در مقابل، دو سوره با اسمهای «الخُلْع» و «الحَفْد» وجود داشت که در مصحفهای دیگر خلا.[۴۵] به همین ادله قرآن او ۱۱۵ سوره داشت.[۴۶] اما مبتنی بر نقل ابنندیم، کتابشناس و فهرستنگار بغدادی، قرآن وی ۱۱۶ سوره داشته میباشد.[۴۷]
وجود داشتن دو سوره خاطر گردیده در قرآن، مغایر طریقه بقیه صحابه و مغایر اجماع مسلمانها دانسته گردیده است.[۴۸] بعضا از قرآنپژوهان نیز بر این باورند دلیلی نیست که «الخلع» و «الحفد» نام برده در مصحف اُبی، از قرآن باشد؛[۴۹] چون مصحف صحابه، فقط حاوی قرآن مُتواتر خلا، بلکه در کنار نشانهها و سورهها، بعضا داستانها، تفسیرها و دعا ها نیز نوشته می شد، و «الخلع» و «الحفد» مثلا دعایی بود که در مصحف اُبی بن کعب وجود داشت.[۵۰]
از اصحاب رسول(ص) و از کاتبان و قاریان قرآن میباشد. بعضی قرآنپژوهان اورا پررنگترین قاری امت اسلامی دانسته، معتقدند تنی چند از تلاوتهای هفتگانه از تلاوت وی تأثیر پذیرفتهاند. بر طبق روایتی از امام راستگو(ع)، اهلبیت(ع) قرآن را بر طبق تلاوت اُبی خواندن میکردند. بعضا از صحابه و تابعین، مانند ابنعباس و ابوعبدالرحمن سُلَّمی خواندن را از او آموخته بودند. اُبی بن کعب در طول رسول(ص) قرآن را گردآوریآوری کرد؛ اما مُصحَف وی با قرآن امروزه اختلافاتی حسینیه نصرت مشهد داراست.
اُبی بن کعب از تیم هفتاد نفره انصار بود که در عقبه دوم با نبی(ص) بیعت کرد و در غَزوههایی مانند بَدر، اُحُد و خَندق کمپانی داشت. وی از شیعهها بود و با اعتراض به خلافت ابوبکر، امام علی(ع) را خلیفه رسول(ص) میدانست.نقل شده وی کتابهایی را در مسئله تعبیروتفسیر و فضیلت ها قرآن نوشته بود. با این درحال حاضر به گفته پژوهشگران، اکثری از احادیث منسوب به اُبی بن کعب در مسئله فضیلت ها سورهها، جعلی آدرس حسینیه نصرت مشهد میباشد.
تاریخنگاران در سال وفات وی اختلاف حیث داراهستند، با این هم اکنون مبتنی بر طریقه مشهورتر، او در زمان خلافت عُمَر بن خَطّاب درگذشت. منزلت اُبی بن کعب در تاریخ اسلام ، اُبَیّ بن کَعْب بن قیس، از قوم خَزرَج و از انصار بود.[۱] بیان شده رسول اورا «ابوالمُنذِر» و قدمت بن خَطّاب اورا «ابوالطُفیل» لقب بخشید.[۲] «سید المسلمین»،[۳] «سید القُرّاء» (یعنی: پیشوای قاریان)[۴] و «سید الانصار» را از القاب وی دانستهاند.[۵] در نا آگاهی که کمتر کسی تایپ کردن میدانست، اُبی نگارش را فرا گرفته رزرو حسینیه نصرت مشهد بود.[۶]
بر پایه ی برخی روایات، اُبی بن کعب مثلا اشخاصی بود که بعداز درگذشت حضرت محمد(ص)، امام علی(ع) را خلیفه رسول میدانست.[۷] ابوالصلاح حَلَبی، فقید و متکلم شیعه در قرن چهارم و پنجم، نیز اُبی را از شیعه ها امام علی(ع) دانسته میباشد.[۸] بر پایه ی برخی ماجراها، ابنکعب یکی دوازده نفری بود که به ابوبکر اعتراض کرد که چرا به مکان امام علی(ع)، بر مسند خلافت توکل زده میباشد.[۹] همینطور وی جزء عده ای میباشد که با ابوبکر بیعت نکرد.[۱۰] مبنی بر آنچه در کتاب احتجاج آمده، اُبی بن کعب روایتی را از فرستاده(ص) نقل کرده که در آن به امامت امام علی(ع) بعداز نبی، تصریح شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد شدهاست.[۱۱]
مبتنی بر روایتی از امام راستگو(ع) تلاوت امامان شیعه مبنی بر خواندن اُبی بن کعب بوده میباشد.[۱۲] سید حسن صدر تالیف کننده کتاب تأسیس الشیعه، این داستان امام درست گو را دلیلی بر جایگاه والای وی میداند.[۱۳] وی همگی قرآن را از فرستاده فراگرفت و بر وی عرضه کرد.[۱۴] نقل شده، ابنکعب در رأس مدرسه تفسیری مدینه قرار داشت.[۱۵] مبتنی بر برخی نقلها وی مثلا اشخاصی بود که در طی نبی، قرآن را نگهداری کرده بود.[۱۶] طبق حدیث گفته شده در منابع اهلتسنن، وی یک کدام از چهار شخصی میباشد که فرستاده(ص) فرا دریافت کردن قرآن از آنها را سفارش نموده است.[۱۷] آورده شده تلاوت قاریان هفتگانه، بهاین عامل دارای اعتبار بوده که آنان قرآن را از علی(ع)، عثمان، عبدالله بن مسعود، زید بن اثبات یا این که اُبی بن کعب نقل کردهاند.[۱۸] بعضی روایات اهلتسنن که در آن به فضیلت ها برخی از صحابه پرداخته میباشد، اُبی را مطلعترین شخص امت به خواندن معرفی مینماید.[۱۹]
حضور در غزوات
بر طبق بعضی گزارشها اُبی بن کعب در عقبه دوم با فرستاده(ص)، بیعت کرد.[۲۰] اما ابنهشام، تاریخنگار قرن سوم، اسم اورا در زمره کسانی که در عقبه دوم عهدوپیمان بستند، نیاورده میباشد.[۲۱] نبی بعداز سفر بین وی و سعید بن زید بن عمرو[۲۲] و به قولی در میان وی و طَلحة بن عبیدالله، عهد برادری برقرار کرد.[۲۳] ابنکعب در غَزوههایی مانند بَدر، اُحُد، خَندَق یار رسول(ص) بود.[۲۴] همینطور وی در سَریّهای که ابتدا هفتمی ماه از مسافرت به فرماندهی حَمْزَةِ بن عبدالمُطَّلِب اتفاق افتاد، کمپانی کرد.[۲۵] طبق برخی نقلها، وی قبل از آنکه مسلمان گردد، از اَحبار یهودی بوده میباشد.[۲۶]
کاتب فرستاده(ص)
مبنی بر گزارشهای تاریخی، اولیه هر که در مدینه،[۲۷] طومارهای فرستاده را نوشت اُبی بن کعب بود و در غیاب وی، زید بن اثبات این شغل را جاری ساختن میبخشید.[۲۸] ولی قسمطومارها و صلحطومارهای رسول را علی(ع) مینوشت.[۲۹] همینطور اورده شده اُبی بن کعب اول شخصی بود که در نقطه نهاییِ طومارها، اسم خویش و پدرش را تحت عنوان کاتب تصویب می کرد.[۳۰] ابنکعب گاهی از طرف رسول(ص) به نومسلمانان، قرآن و احکام فقهی را میفراگرفت.[۳۱] وی از کاتبان وحی بود.[۳۲] بر طبق نقل تاریخ طبری (تألیف ۳۰۳ق)، اُبی بن کعب و زید بن اثبات صرفا در غیاب علی(ع) و عثمان، وحی را مینوشتند.[۳۳]
تلاوت اُبی
ابنجَزَری، از عالمان دانش تلاوت، اُبی بن کعب را پررنگترین قاری امت دانسته میباشد.[۳۴] به گفته بعضی محققان، تلاوت اُبی اساس مهم خواندنهایی میباشد که در سدههای پس از خویش، تحت عنوان خواندنهای دارای اعتبار شناخته می گردند؛ به سیرتکاملای که داعیه گردیده تلاوت اُبی بن کعب از نهادهای اساسی خواندن حجازی میباشد، چراکه دربین قرائات سَبْع، خواندنهای نافع و ابنکَثیر (از قاریان حجازی) تا حد متعددی از خواندن اُبی تأثیر پذیرفتهاند.[۳۵] در خواندنهای کوفی نیز تأثیر ابنکعب را بر خواندنهای عاصم و کسائی، قابل مراعات آنالیز کردهاند.[۳۶] اُبی بن کعب بعد از رحلت نبی(ص) به یاددادن قرآن پرداخت و عده ای از صحابه، مانند ابنعباس و ابوهُرَیره و از تابعین اشخاصی زیرا ابوعبدالرحمن سُلَّمی و ابوالعالیه ریاحی از او خواندن آموختند.[۳۷]
مصحف اُبی بن کعب
محققان علم ها قرآنی، برای اُبی بن کعب مُصحَف به سری نقل کردهاند؛[۳۸] چنانکه گزارشهای مختلفی نیز بر این فرمان دلالت دارااست.[۳۹] بر پایه ی برخی نقلها وی قرآن را در طول فرستاده(ص) عدهآوری کرد.[۴۰] او مصحف خویش را به شاگردانش املا کرد.[۴۱] بر این مبنا که اُبی بن کعب در حین عُثمان زنده باشد، اورا مثلا کسانی دانستهاند که به فرمان عثمان مأمور یکسانسازی قرآن شد.[۴۲]
مصحف اُبی بن کعب، همچون قرآنهای در دسترس، با سوره حَمد استارت و با مُعَوَّذَتَیْن نقطه پایان مییافت، اما در ترتیب تنی چند از سورهها[۴۳] و نقل اندکی از کلمه ها[۴۴] با دیگر مصحفها تفاوت داشت به گفته آلوسی، از مفسران اهل سنت و محمدهادی معرفت از مفسران شیعه، در مصحف وی، سوره قریش و سوره فیل به طور یک سوره مندرج بود، ولی در مقابل، دو سوره با اسمهای «الخُلْع» و «الحَفْد» وجود داشت که در مصحفهای دیگر خلا.[۴۵] به همین ادله قرآن او ۱۱۵ سوره داشت.[۴۶] اما مبتنی بر نقل ابنندیم، کتابشناس و فهرستنگار بغدادی، قرآن وی ۱۱۶ سوره داشته میباشد.[۴۷]
وجود داشتن دو سوره خاطر گردیده در قرآن، مغایر طریقه بقیه صحابه و مغایر اجماع مسلمانها دانسته گردیده است.[۴۸] بعضا از قرآنپژوهان نیز بر این باورند دلیلی نیست که «الخلع» و «الحفد» نام برده در مصحف اُبی، از قرآن باشد؛[۴۹] چون مصحف صحابه، فقط حاوی قرآن مُتواتر خلا، بلکه در کنار نشانهها و سورهها، بعضا داستانها، تفسیرها و دعا ها نیز نوشته می شد، و «الخلع» و «الحفد» مثلا دعایی بود که در مصحف اُبی بن کعب وجود داشت.[۵۰]
سوالات مهم درباره حسینیه نصرت مشهد؛ راهنمای انتخاب، رزرو و برگزاری مراسم