زیارت الشهدا
با زیارت حوزه مقدسه یا این که زیارت رجبیه امام حسین(ع) خطا نشود.
زیارت الشهدا
داده ها دعا و زیارت
اسمهای دیگر زیارت حیطه مقدسه غیرمشهور
مورد زیارت شهدای کربلا
صادره از منسوب به منطقه مقدسه
منابع شیعی المزار الکبیر و اقبال الاعمال
فرصت روز عاشورا
جای کربلا و از منش بدور
دعا ها و زیارات معروف
دعای توسل • دعای کمیل • دعای ندبه • دعای سمات • دعای فرج • دعای ابوحمزه ثمالی • زیارت عاشورا • زیارت جامعه کبیره • زیارت وارث • زیارت امینالله • حسینیه نصرت مشهد زیارت اربعین
زیارت الشُّهَدا یا این که زیارتِ منطقهٔ غیرمشهور، زیارتنامهای میباشد منحصربهفرد شهدای کربلا که جزو جاری ساختن روز عاشورا سفارش گردیده است. این زیارتنامه را محمد بن جعفر مشهدی (درگذشت: ۶۱۰ق) در المَزار الکبیر و سید ابن طاووس (درگذشت: ۶۶۴ق) در الاِقبال داستان آدرس حسینیه نصرت مشهد کردهاند.
در آن، به تکتک شهدای کربلا، با بیان نامشان درود داده گردیدهاست و قاتلان هر یک از آنان با بیان نامشان نفرین شدهاند. در مدرک زیارت الشهدا، تصریح نشده که کدام امام ان را ذکر کرده و صرفا آمده که از حیطه مقدسه صادر گردیدهاست. «حیطه مقدسه» اصطلاحی میباشد که شیعهها برای اشاره به امام هادی(ع)، امام حسن عسکری(ع) و امام مهدی(ع) به فعالیت رزرو حسینیه نصرت مشهد میبردند.
بعضا از عالمان شیعه، همانند آیتالله خویی و محمدمهدی شمسالدین گواهی این زیارتنامه را ضعیف دانسته و انتساب آن به امام معصوم(ع) را نپذیرفتهاند. در مقابل، اشخاصی همانند نجمالدین طبسی آن را دارای اعتبار شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد میدانند.
زیارت الشهدا، زیارتنامهای برای شهدای کربلا
نیایش
نمازهای مستحب
نافلههای روزمره•عید•جعفر طیار•سلمان•شکر•استغاثه•وتر•استسقاء
ادعیه
کمیل•توسل•بهرهبرداری•ابوحمزه•عرفه•ندبه•سمات•فرج
مناجاتها
مناجات خمس عشر•مناجات شعبانیه
زیارات معروف
عاشورا•وارث•امینالله•جامعه کبیره•آلیاسین
ذکرها
تکبیر•تحمید•تهلیل•تسبیح•تسبیحات حضرت زهرا•صلوات•بیان یونسیه•استغفار•تعقیبات
کتابهای دعا
مفاتیح الجنان•صحیفه سجادیه•مصباح المتهجد•اقبال الاعمال•مفتاح الفلاح
روز ها و ماهها
شب قدر•نصفه شعبان•روز عرفه•رمضان•رجب•ذیالحجه•لیلةالرغائب
مفاهیم متعلق
دعا•مناجات•زیارت•عبادت•تسبیح•استجابت دعا•التماس دعا
زیارت الشهدا زیارتنامهای میباشد برای شهدای کربلا که جزو ایفا روز عاشورا مذکور میباشد.[۱] درین زیارتنامه، بعداز درود بر امام حسین(ع)، به تکتک شهدای کربلا، با بیان نامشان درود داده شدهاست. همینطور بر قاتلان شهدا، با بیان نامشان لعنت نبی گردیده است.[۲]
زیارت الشهدا را «زیارتِ منطقهٔ غیرمشهور» نیز می خوانند؛[۳] در مقابلِ زیارت حیطه مقدسه که «زیارتِ حوزهٔ دارای اسم و رسم»[۴] یا این که زیارت حیطه دارای شهرت[۵] هم نامیده می شود.
انتساب زیارت الشهدا به حوزه مقدسه
در منابع حدیثیِ زیارت الشهدا، تصریح نشده میباشد که آن را کدام امام ذکر کرده و فقط آمده در سال ۲۵۲ق از حوزه مقدسه صادر گردیده است.[۶] «منطقه مقدسه» اصطلاحی میباشد که شیعه ها، از فرصت امام هادی(ع) تا نقطه نهایی غایب بودن صغری، برای اشاره به امام معصوم(ع) به کارگیری میکردند.[۷] عبدالله مامَقانی رجالی شیعه (درگذشت: ۱۳۵۱ق) این زیارتنامه را به امام مهدی(عج) منسوب نموده است.[۸]
اما امام مهدی(عج) یک سری سال پس از این تاریخ (در سال ۲۵۵ق[۹] یا این که ۲۵۶ق[۱۰]) به عالم آمده میباشد. ازاینرو بعضی بر این باورند که خواسته از «حوزه» در مدرک این زیارتنامه، امام هادی(ع)[۱۱] و گروهی می گویند امام عسکری(ع) میباشد.[۱۲]
علامه مجلسی دو احتمال مطرح نموده است: یکی از اینکه در بیان تاریخ قصه، اشتباهی فیس داده باشد و اساسا، ۲۶۲ق بوده که بهخطا، ۲۵۲ق درج گردیده است. دوم اینکه خواسته از «منطقه»، امام حسن عسکری باشد.[۱۳]
اعتبار زیارتنامه
زیارت الشهدا را محمد بن جعفر مشهدی (درگذشت: ۶۱۰ق) در المَزار الکبیر[۱۴] و سید بن طاووس (درگذشت: ۶۶۴ق) در الاِقبال[۱۵] نقل کردهاند. به گفته محمدمهدی شمسالدین (درگذشت: ۱۳۷۹ش) در کتاب انصار الحسین، بعضی از راویان جانور در سلسلهمدرک این زیارتنامه مجهولاند و در کتاب ها رجالی، بهجز قاموس الرِّجال (تألیف: ۱۳۶۰ق) تفصیلهم اکنون آنها نیامده میباشد. برخی از آنها نیز ضعیفاند.[۱۶]
آیتالله خویی (درگذشت: ۱۴۱۳ق) در کتاب مُعْجَمُ رِجالِ الحدیث گفته میباشد نمیقدرت اعتقادوباور کرد که از حیطه مقدسه صادر گردیده باشد.[۱۷] محمدمهدی شمسالدین، انتساب این زیارتنامه به امام مهدی را ضعیف میداند؛ با این اکنون این نظر را دارد تحت عنوان متن تاریخی میقدرت به آن پشت گرمی کرد.[۱۸]
در مقابل، نجمالدین طبسی، حدیثپژوه، اشکالات سندی این زیارتنامه را نپذیرفته میباشد.[۱۹] وی با استناد به محتوای زیارتنامه و هماهنگی آن با دعا ها و زیارتنامههای دیگر و همینطور تطبیق مطالب آن با گزارشهای تاریخی، آن را دارای اعتبار میداند. [۲۰]
تعداد شهدا در زیارتنامه
به گفته محمدمهدی شمسالدین، زیارت الشهدای کتاب الاِقبال، نوشته سید بن طاووس از ۶۳ شهید ذکر شده میباشد؛[۲۱] ولی محمدابراهیم آیتی گفته میباشد در آن، به ۷۲ نفر از شهدای کربلا سلام رسول شدهاست که ۱۷ نفرشان از بنیهاشم و ۵۵ نفر از قبایل دیگر بودهاند.[۲۲] با این هم اکنون، در بعضی از ورژنهای المَزار، بر ۷۴ تَن[۲۳] تحت عنوان شهید درود داده گردیده و در بعضا از ورژنهای اقبال، بر ۸۱ تَن.[۲۴]
اشتباهات محتوایی
به گفته محسن رنجبر در نوشتهعلمی «پژوهشی درباره دو زیارت حوزه و زیارت رجبیّه»، درین زیارتنامه مطالبی وجود دارااست که انتساب آن به معصوم را تحت سؤال می برد:
اسم نبردن از بُرَیر بن خُضَیر در زمره شهدای کربلا؛
معرفی قیس بن مُسْهِر از شهدای روز عاشورا، در حالی که به نقل از منابع تاریخی، وی پیش از روز عاشورا به شهید شدن رسید؛
معرفی مسلم بن عَوسَجه تحت عنوان اول شهید کربلا، در حالی که منابع تاریخیْ بُرَیر بن خُضَیر را اول شهید کربلا میدانند.[۲۵]