فرقههای نابود گردیده
ضمن فرقههای ثبت گردیده، فرقههای دیگری نیز وجود داشتند که با سپری شد مجال و به جهت محدودیتهایی که حکومتها برای آنها به وجود آورد از دربین رفتند. بعضی از فقیهانی که پیروانی در بخش ها متفاوت داشتند عبارتند از: اوزاعی (۸۸-۱۵۷هجری قمری) که مدرسه دینیاش در شام دوست داران اکثری داشت،[۲۶] سفیان بن سعید ثوری دارای اسم و حسینیه نصرت مشهد رسم به سفیان ثوری
(۹۷- ۱۶۱هجری قمری) از سران مدرسه فقه بر اساس حدیث که پیروانش در اکثری بخش ها پخش گردیده بودند،[۲۷] و داوود ظاهری (۲۰۱-۲۷۱هجری قمری) که با قیاس و رأی مخالف بود و بیشتر به ظاهر حدیث لحاظ داشت.[۲۸] مذهب داوودیه هواداران اکثری داشت؛ به سیرتکاملای که مولفای در قرن چهارم هجری مذهب داوودیه را چهارمین مذهب اساسی اهل سنت آدرس حسینیه نصرت مشهد میدانست.[۲۹]
محمد بن جریر بن یزید طبری (۲۲۴-۳۱۰ق) از سایر فقیهانی بود که مذهبش با سپری شد فرصت ازبین رفت.[۳۰] سعید بن مسیب و سلامت بن عبدالله بن قدمت در مدینه، عطاء بن أبىرباح در مکه، طاووس بن كیسان در یمن،[۳۱] و حسن بصری در بصره از سایر فقیهانی بودند که مذهبشان رزرو حسینیه نصرت مشهد هلاک شد.[۳۲]
بعضی پژوهشگران معتقدند از فی مابین رفتن این مذهب ها نشانه از ضعف آنها در مقابل چهار مذهب قانونی وجود ندارد، بلکه حذف آن ها ناشی از نگهبانی نشدن به وسیله حکومت و طرد آنها از سوی حاکمان شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد بوده میباشد.[۲۱]
کارداران انحصار در مذهبها چهارگانه
مورخان و پژوهشگران عواملی را در ثبت مذهبها چهارگانه فقاهتی فی مابین اهل سنت برشمردهاند:
حکومت
حاکمان اسلامی در رواج و بعد از آن ثبت مذهبها فقاهتی نقش عمدهای داشتهاند؛ هارون الرشید فردی به اسم ابویوسف را که بهدنبال مذهب حنفی بود حاکم قرار اعطا کرد و قضات دیگر نیز صرفا در شکل حنفی بودن تأیید میشدند. این فعالیت نقش مهمی در اشاعه مذهب حنفی داشت.[۳۳] در اندلس و مغرب نیز مذهب مالکی مقبول حکومت قرار گرفت.[۳۴] عبدالسلام بن سعید (درگذشت:۲۴۰ق)که در آفریقا حاکم بود، نقش فعالی در بسط مذهب مالکی داشت.[۳۵] در شام نیز در یک عصر، مذهب شافعی رسمیت یافت.[۳۴]
ثبت و رسمیت یافتن مذهب ها چهارگانه به وسیله حاکمان مسلمان، آغاز در مصر شروع شد[۳۶] و بعد در بخش ها دیگر چهره اعطا کرد.[۲۱] حاکمان همینطور در اشاعه این مذهبها عملکرد کردند و مدارسی مختص این مذهب ها قرار دادند. در همین حالا فرقههای دیگر با محدودیتهای کبیرای مواجه شدند؛ برای مثال شهیدشدن رهروان مذهبها دیگر در دادگاهها دارای اعتبار خلا، و همینطور فقط عده ای برای سخنرانی، امامت جماعت، درس دادن علم ها فقاهتی و... مجاز دانسته میشدند که درپی فرقههای چهارگانه باشند.[۱]
شاگردان، مبلغان و موردها دیگر
یک کدام از علل میل عموم و حاکمان به مذهبها چهارگانه اهل سنت را توفیق پیشوایان این مذهبها در تربیت شاگردان پر رنگ و ممتاز در جامعه دانستند به دلیل آنکه شاگردان، مذهب ها فقاهتی استادان خویش را اشاعه کرده و در جامعه تحت عنوان احکام و قوانین اسلامی ثبت کردند و فقیهان آتی نیز به تقلید از این مذهبها روش یافتند[۳۷] تا جایی که به تایید صلاحیت تقلید از مذهبها چهارگانه و عدم مجوز تاسی از مذهبها دیگر حکم کردند.[۳۸] همینطور وجود هواداران بسیار و تعصبات آنها، از دست اندرکاران اصلی ثبت مذهب ها چهارگانه دانسته شدهاست.[۳۹] اعتنا ویژه به تایپ کردن و کِتابت آراء و ایده ها، عامل دیگری برای ثبت مذهبها چهارگانه گفته شده میباشد. برهمین پایه برخی معتقدند کتابت ایده ها شرعی موجب مراقبت مذهبها گردیده و حاکمان موجب بسط مذهب ها گردیدهاند.[۴۰]
اهل سنت و موضوع اجتهاد
بعداز ثبت مذهبها چهارگانه دربین مردم اهل سنت، اجتهاد بین آنها توقیف شد.[۳۹] آنها معتقدند فقط بایستی از مذهبها چهارگانه تبعیت کرد[۴۱] و دانش به شریعت رسول(ص) فقط از روش مذهبها چهارگانه ممکن میباشد.[۴۱] با این حالا این اطمینان بوسیله برخی اشخاص[یادداشت ۲] و مجموعهها گزینه مناقشه واقع شدهاست.[۴۲][یادداشت ۳]روحانی محمود شلتوت از اساتید و رؤسای دانش گاه الازهر در مصر یکی اشخاصی میباشد که انحصار تبعیت از مذهبها اربعه را خطا دانسته و خلال روا فهمیدن تاسی از مذهب جعفری که به عبارتی شیعه امامیه میباشد، تاسی از هر مکتبی را که بطور درست بیان شده و احکام آن در کتاب ها منحصر به فرد به خویش مدون گشته حق هر مسلمانی دانسته و صریحاً اعلان کرد که هرکسی تقلید کننده یک کدام از این مذهبها چهارگانه باشد میتواند به مذهب دیگری ( هر مکتبی که باشد ) منتقل خواهد شد.[۴۳]
فقه سلفی
ابن تیمیه از فقیهان قرن هشتم هجری قمری و از مبلغان مهم سلفیگری بر گشوده بودن باب اجتهاد تاکید میورزید.[۴۴] احمد پاکتچی، متفحص علم ها قرآن و حدیث، این نظر را دارد ابن تیمیه را بایستی فقیهی در چارچوب مذهب حنبلی انگاشت که در بخشی از مسائل از موضعها دارای اسم و رسم فقه حنبلی عدول نموده است.[۴۴] محمد بن عبدالوهاب، از فقیهان قرن سیزده هجری قمری و به تاسی از وی مُفتیانِ وهابی معتقدند که می بایست مانند سَلَف به کتاب و سنت مراجعه کرد و با دقت به آیه ها و احادیث اجتهاد نمود.[۴۵]

سوالات مهم درباره حسینیه نصرت مشهد؛ راهنمای انتخاب، رزرو و برگزاری مراسم