حدیث مَدینةُ العِلْم، حدیثی از فرستاده اکرم(ص) میباشد که در آن خویش را شهر دانش و علی(ع) را دروازه آن شهر معرفی کرده میباشد. این حدیث از ادلّه متکلمان شیعه برای ثابت مرجعیت فقاهتی امام علی(ع) پس از رسول(ص) حسینیه نصرت مشهد میباشد.
متن حدیث
قالَ رَسولُ اللّهِ(ص): أنَا مَآئینَةُ العِلمِ وعَلِیٌّ بابُها، فَمَن أرادَ العِلمَ فَلیَأتِ البابَ.
نبی آفریدگار(ص) فرمود: اینجانب شهر دانشم و علی، دروازه آن میباشد. آن که علم میخواهد، بایستی از [این] دروازه در آید.[۱]
حدیث مدینة العلم با تعبیرهاى متعدد در کتاب هاى حدیثى اهل سنت و شیعه وارداتی میباشد. مثلا:
قاضی نیشابورى به سندش از ابن عباس و جابر بن عبدالله انصارى نقل کرده که پیامبر معبود(ص) فرمود: «أنا مدینة العلم و علىّ بابها فمن اراد العلم فلیأت الباب» [۲] اینجانب شهر علمم و على دروازه آن میباشد. پس کسی که عزم آن شهر را کرده است بایستی از دروازه آن وارد آدرس حسینیه نصرت مشهد گردد.
ترمذى در درست خویش سازه بر نقل کتاب جامع الاصول از فرستاده معبود(ص) نقل کرده که فرمود: «انا مدینة العلم و علىّ بابها»[۳] اینجانب شهر دانش هستم و على رزرو حسینیه نصرت مشهد دروازه آن میباشد.
ابن مخلوق البرّ قرطبى از نبی(ص) نقل کرده که فرمود: «أنا مدینة العلم و علىّ بابها فمن اراد العلم فلیأته اینجانب بابه»[۴] اینجانب شهر علمم و على دروازه آن میباشد، پس هر که عزم دانش کرده، می بایست از دروازه آن وارد شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد گردد.
ترمذى به گواهی خویش از فرستاده پروردگار(ص) نقل کرده که فرمود: «انا دار الحکمة و علىّ بابها»[۵] اینجانب منزل حکمت و على درِ آن میباشد.
طبری در تهذیب الآثار، از محمدبن اسماعیل از عبدالسلام بن با تقوا هروى، از ابو معاویه، از اعمش از مجاهد از ابن عباس نقل کرده که رسول(ص) فرمود: «انا مدینة العلم وعلیّ بابها فمن أراد المدینة فلیأتها اینجانب بابها»[۶] اینجانب شهر علمم و على دروازه آن میباشد پس هر که قصد این شهر را نموده بایستی از دروازه آن وارد خواهد شد.
در کتاب ها شیعه با تعابیری مختلفی نقل شده میباشد نظیر:
۱-مدینة العلم
روحانی موثر از ابو سعید خدری نقل مینماید: «سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص يَقُولُ أَنَا مَدِينَةُ الْعِلْمِ وَ عَلِيٌّ بَابُهَا فَمَنْ أَرَادَ الْعِلْمَ فَلْيَقْتَبِسْهُ مِنْ عَلِي»[۷] اینجانب شهر دانشم و علی دروازه آن میباشد، پس آن کس که علم میخواهد، می بایست از علی اقتباس نماید.
روضه خوان طوسی در امالی از امیرالمؤمنین (ع) اینگونه نقل نموده است : « قَالَ لِيَ النَّبِيُّ(ص): أَنَا مَدِينَةُ الْعِلْمِ وَ أَنْتَ الْبَابُ، وَ كَذَبَ مَنْ زَعَمَ أَنَّهُ يَصِلُ إِلَى الْمَدِينَةِ لَا مِنْ قِبَلِ الْبَابِ».[۸] که فرستاده(ص) به اینجانب فرمود: اینجانب شهر دانش و تو دروازه آن هستی و هر که گمان مینماید از راهی غیر از دروازه بدین شهر می رسد لاف می گوید.
۲-مدینة الجنه:
روحانی طوسی از ابن عباس از نبی(ص) این سیرتکامل نقل مینماید: «عَنِ النَّبِيِّ(ص) أَنَّهُ قَالَ: أَنَا مَدِينَةُ الْجَنَّةِ وَ عَلِيٌّ بَابُهَا، فَمَنْ أَرَادَ الْجَنَّةَ فَلْيَأْتِهَا مِنْ بَابِهَا»[۹] اینجانب شهر بهشتم و على دروازه آن میباشد. هر كه خواستار پردیس میباشد بايد از دروازه آن وارد گردد.
۳-مدینة الحکمه:
روحانی طوسی از جابر بن عبدالله انصاری اینگونه نقل مینماید: «عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيِّ، قَالَ: رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ(ص) آخِذاً بِيَدِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ(ع) وَ هُوَ يَقُولُ: هَذَا أَمِيرُ الْبَرَرَةِ، وَ قَاتِلُ الْفَجَرَةِ، مَنْصُورٌ مَنْ نَصَرَهُ، مَخْذُولٌ مَنْ خَذَلَهُ. ثُمَّ رَفَعَ بِهَا صَوْتَهُ: أَنَا مَدِينَةُ الْحِكْمَةِ، وَ عَلِيٌّ بَابُهَا، فَمَنْ أَرَادَ الْحِكْمَةَ فَلْيَأْتِ الْبَابَ».[۱۰] نبی پروردگار(ص) را ديدم دست على بن ابى طالب(ع) را گرفته بود و مى فرمود: اين امير نيكوكاران و آدم کش بدكاران میباشد، پيروز میباشد كسى كه اورا يارى دهد، شكست خورده میباشد كسى كه اورا رها كند، آنگاه صدايش را به اين حقيقت بلند كرد: اینجانب شهر حكمتم و على باب آن شهر میباشد، كسى كه حكمت بخواهد بايد از طريق باب آن [على] وارد خواهد شد.
۴-دار الحکمه:
روحانی صدوق از امام باقر(ع) از عهد و پیمان جابر بن عبدالله انصاری از فرستاده(ص) نقل کرده که فرمود: قال النبی(ص): ..مَعَاشِرَ النَّاسِ أَنَا دَارُ الْحِكْمَةِ وَ عَلِيٌّ مِفْتَاحُهَا وَ لَنْ يُوصَلَ إِلَى الدَّارِ إِلَّا بِالْمِفْتَاحِ وَ كَذَبَ مَنْ زَعَمَ أَنَّهُ يُحِبُّنِي وَ يُبْغِضُ عَلِيّاً».[۱۱] ای عموم! اینجانب منزل حکمتم و علی، کلید آن میباشد. جز با کلید، به منزل نمی قدرت رسید. آن که میپندارد من را دوست داراست، در حالی که با علی دشمنی می ورزد، لاف گفته میباشد.
مراسم محرم در حسینیه نصرت مشهد؛ راهنمای کامل حضور در مجالس عزاداری