بهترین مرجع مسجد نصرت مشهد

اعتیاد از مهم‌ترین آسیب‌های اجتماعی جامعه کنونی به حساب می آید. با وجود همت ارگان های قانونی و اجرایی برای کنترل و پیشگیری از این آسیب، مبنی بر آمارهای رسمی، همچنان وضعیت بعد ها این پدیده، بحرانی است. در کنار نقش‌آفرینی‌های مختلف سازمان های رسمی و غیررسمی، مسجد به سبب جایگاه خاص و تأثیرگذاری ویژه آن بر تمام جامعه، می‌تواند در پیشگیری و کاهش اعتیاد نقش‌آفرینی کند. پرسش اصلی این بازرسی نیز عبارت هست از اینکه مسجد چه گونه و در چه سطحی قادر است درین قضیه حسینیه نصرت مشهد اجتماعی نقش‌آفرینی کند؟ و هدف آن شناسایی چگونگی نقش‌آفرینی این نهاد اجتماعی مقدس و دستیابی به سازوکارهای مواجهه صحیح آن با این پدیده اجتماعی معاصر می باشد. برای به دست‌آوردن اطلاعات استیناف، ترکیبی از روش‌های اسنادی و کیفی (مذاکره و مشاهده) استفاده شده و از روش نظارت محتوا نیز برای تجزیه و احتساب داده‌ها بهره گرفته شد. از یافته‌های استیناف به دست می‌آید، مسجد با دقت به ظرفیت و جایگاه متعالی خود در میان اجتماع انسانی بویژه آدرس حسینیه نصرت مشهد دولت ها مسلمان، می‌تواند با رعایت اصول کار تشکیلاتی متناسب با اقتضائات مسجد در سطح های متفاوت پیشگیری، درمان و جنگ با اعتیاد و همچنین صیانت از معتادان بهبودیافته و خانواده‌های آن‌ها در سطح محله و منطقه پیرامونی خود نقش‌آفرینی کند.
از یافته‌های مطالعه به دست می‌آید، مسجد با تمرکز به ظرفیت رزرو حسینیه نصرت مشهد و جایگاه متعالی خود در میان اجتماع انسانی بویژه جوامع مسلمان، میتواند با رعایت اصول شغل تشکیلاتی متناسب با اقتضائات مسجد در سطوح مختلف پیشگیری، درمان و مبارزه با اعتیاد و همچنین صیانت از معتادان بهبودیافته و خانواده‌های آنها در سطح محله و حوزه‌ پیرامونی خود نقش‌آفرینی کند. این نکته از آنجا حائز اهمیت هست که مسجد، به‌عنوان پایگاه اصلی محله هست و با تمرکز به شیوه محله‌محوری قادر است در کنار سایر نقش‌آفرینان مؤثر در محله؛ ‌‌به‌طور چشم‌گیری ظرفیت و استعداد کنترل و پیشگیری اعتیاد را از خود بروز دهد یا در خود ساخت و ساز کند. مسائل و موضوعات و اصول کلی که الگوی جامع اقدامات مسجد می بایست بر اساس آن ها باشد (برای پاسخ به سؤال شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد چگونگی ورود مساجد به عرصه تقابل با آسیب‌های اجتماعی). بنابراین، مسجد می‌تواند از این ظرفیت رسانه‌ای در پیشگیری و سایر اقدامات مورد نیاز پیرامون جراحت‌های اجتماعی به‌ویژه اعتیاد به کارگیری کند و نقش‌آفرین باشد. مسجد تجلی‌‌گر مشارکت مردمی از سویی دیگر، در سیاست‌های کلی نبرد با موادمخدر که در 11 اساس از سوی جایگاه معظم رهبری در مهرماه 1385 ابلاغ شده است و به‌عنوان مهم‌ترین گواهی بالادستی در این باره می‌باشد، به دولت و مجلس در زمینه پیشگیری اعتیاد توصیه شده است که «پیشبینی ها مورد نیاز را برای حضور و مشارکت جدّی مردم و خانواده‌ها در مورد‌های پیشگیری، کاهش جراحت و درمان معتادان اتخاذ کنند» (زالی، عطاردی و دانایی‌فرد، 1397، ص 195)، بی‌شک یکی جلوه‌های مشارکت مردمی می‌تواند در زیر پایگاه مساجد صورت‌دهی شده و شکل تشکیلاتی به خود بگیرد

اخباری منقول از رسول اکرم(ص) وجود دارااست که در موضع نهی از بنای مسجد بر قبور, به ریشه شناسی این فعالیت پرداخته و آن را به اقوام و پیروان ادیان گذشته بازمی گرداند. این خبرها تحریرهای متعددی دارد؛ براساس همانندی های متنی و سندی, می قدرت آنها‌را به شش دسته تقسیم کرد: 1-خبر‌ها عایشه, 2-خبر ها عایشه و ابنعباس, 3-خبر ها ابن عباس, 4-خبر‌ها ابوهریره, 5-اخبار ابن مسعود, و 6-اخبار ابوعبیده بن جراح. این نوشته‌ی علمی با به کار گیری از روش محاسبه اوراق-متن به تاریخ گذاری این خبر‌ها پرداخته و به‌این فایده رسیده حسینیه نصرت مشهد می باشد که صورت اساسی خبر که در موضع نهی از اتخاذ مسجد از قبور به عنوان یک ویژگی قومی و مذمت این فعل میباشد, در نیمه اولیه قرن نخستین آدرس حسینیه نصرت مشهد اشاعه داشته است. گرچه می قدرت ذکر کرد برخی از تحریرهایی که این فعل را یک ویژگی فقاهتی جلوه داده و به لعن یهود و نصاری می پردازند در نیمه نخستین قرن اول ایجاد کرد شده اند و همزمانی آن با اخراج یهودیان از جزیره العرب و همسان سازی آئین این حوزه‌ نیز آن را تایید می کند, اما قطعی هست که فرایند گسترش تحریرهای اخیر نسبت به صورت مهم خبر در گذر زمان سیر افزایشی داشته و حتی‌د‌ر تحریرهای متاخرتر شاهد به کارگیری سیاسی از آن هستیم. بنای جامعه اسلامی رزرو حسینیه نصرت مشهد بر محوریت مسجد نهاده شد‌ه‌است. مسجد با کارکردهای متفاوت خود در بعد ها متعدد اجتماعی و با تاکید بر جنبه معنوی, نقشی هدایت کننده برای آدم ها به سوی پروردگار متعال داراست. آموزه های نشریافته از مسجد, تمامی با جهت دهی زندگی فردی و اجتماعی بشر ها به صراط بی واسطه و در فایده, به روزی او سامان یافته اند. مسجد, بدون از ظرفیت های درونی خود برای هدایت شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد آدم ها, می تواند در تعامل با دیگر ارگان های جامعه فضای عمومی را مشابه فضای درونی خود نماید. انتظار عمومی از دور و بر پیرامون مسجد, تأثیرگذاری فضای معنوی داخل مسجد بر محیط آن هست. با وجود این, امروزه دور و اطراف پیرامون مسجد, عمدتاً متأثر از زندگی اجتماعی بیرونی میباشد و مسجد به دلایل مختلفی تأثیرات کمی بر آن داراست و لذا شاهد ارتکاب انواع جرم ها, ناسازگارهای اجتماعی, تنش, سرقت, پیکار و. . . در محله و جوامعی هستیم که معمولاً مسجد هم وجود داراست. سؤال این است که مسجد در مواجهه با این خطاها خُرد چه گونه می‌تواند عمل کند و به تندرست سازی دور و اطراف پیرامون کمک کند؟ طرز رسیدگی نیز توصیفی تحلیلی میباشد. یافته های نماد می‌دهد, ظرفیت های سالم سازی دور و بر اجتماعی پیرامون مسجد به نه شناسایی و تبیین نشده و لذا در عرصه کار نیز کمتر به فعالیت گرفته شد‌ه‌هست. مسجد می‌تواند با فعال کردن سازوکارهای تعامل خود با اطراف پیرامون از قبیل, تعریف و تمجید بخش های خاص مسجد و محله, استعمال از ظرفیت نخبگان علوم اجتماعی و مدیریتی, بهره گیری از توان مندی خانواده ها در واگذاری برخی از نقش های ارگانهای رسمی, به سلامت سازی محله و اطراف پیرامون خود کمک کند و در شکل گیری جامعه اسلامی نقشی ویژه انجام نماید.

اسلام به‌تیتر فقهی که سری‌سازی و اجتماعی‌سازی را سرلوحه شغل خویش قرار می دهد، از اولیه روزهای ورود پیامبر به یثرب (مدینه النبی) تا کنون، مسجد را راس اجتماع مؤمنان قرار داده است. انقلاب اسلامی ایران به رهبری نبی اکرم صلی الله علیه و آله و سلم، مساجد را زیربنای فرهنگی نسل انقلاب و ابزاری اساسی حسینیه نصرت مشهد برای بسیج ملت در تکان‌ها علیه نظام سلطنتی و وجود آئین مطرح کرد. . نخبگان و روشنفکران پیشرو، اتحاد عموم با سلطنت و موادسازنده حکومت از هم غیروابسته شدند. تالیف کننده در این نوشته‌ی علمی تحلیلی میکوشد به این پرسش جواب دهد که نقش مسجد در انقلاب اسلامی و تداوم آن چه بوده میباشد؟ با چه راهکارهایی می توان نظام ارزشی جامعه را در نسل جدید آدرس حسینیه نصرت مشهد در قسمت اساسی جامعه اسلامی به اسم مسجد، متناسب با نیازها و حالت دنیای امروزی تشکیل داد تا فکر های فقهی و سعی عملی برای احیای ارزش های همیشگی اسلامی در معاش نسل های تازه هنوز در اکنون دود شدن میباشند
اماکن مذهبی مدام فی مابین زائران دارنده معنای خاصی میباشد، این مضمون‌ به جهت ایمان عموم و همینطور به جهت ساختار فضایی، معانی، علائم و نمادهای خاصی است که دراین مکان ها یافت می‌شود. تفحص فضایی این وب سایت‌ها از منظر فرامذهبی، جنبه‌هایی از روش تعامل رهروان آن دین با این وبسایت‌ها را نشانه میدهد. بدین ترتیب، می اقتدار علامت های مشترکی از اماکن مذهبی ارائه کرد. مانند: عظمت بنا ها، سقف های بلند، به کار گیری از بهتر ترین هنر بشری در هر حیطه، وجود آئین های خاص دراین جا ها. عنایت این جای های مقدس رزرو حسینیه نصرت مشهد به حدی است که تداوم ادیان در طی تاریخ فارغ از آن غیر ممکن بوده میباشد. بدین ترتیب تفحص فضایی این جای های روادید به آشنایی دو طرف جای (دور و اطراف) و بشر یاری می نماید. مسجد الحرام تحت عنوان فقط قبله مسلمانها و مهمترین بنای فقید اسلام، تشابه ها و تفاوت هایی با بناهای اساسی دیگر ادیان دارد. تفاوت های قابل تمایز عبارتند از: آسانی فوق العاده نسبت به عظمت ظاهری بنا های شبیه، خودداری از هر سیرتکامل اکران هنری و عدم بهره مندی از ذوق و شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد ابتکار عمل بشر در کارها شبیه. تحقیق فضایی این مسجد بیانگر نوعی انقباض فقیه بینی اسلامی از خدا، انسان، هستی، حیات، مرگ و ارتباط بغرنج این مفاهیم با شرایط مهم معاش آدم میباشد.

محور یک عنصر اساسی در آرایش فیزیکی معبد است که به عقیده هر مکتب فکری نقشی نمادین در مکان عبادت دارد. محور، عنصری راهنما برای عبادتگاه هاست که می تواند به معنا و کیفیت فضایی عبادتگاه ها منجر شود. در این مقاله سعی شده است عوامل و معانی تأثیرگذار بر محوریت معابد اسلامی و مسیحی آشکار شود. گاهی نیاز به بررسی و تحقیق در مورد اهمیت نقش پنهان و مؤثر عبادتگاه در جهت معنوی و جسمانی آن می باشد. روش تحقیق مورد استفاده، توصیفی تحلیلی و استدلال منطقی با رویکرد تطبیقی است. ابتدا تفاوت های اساسی و فکری در محوریت مساجد و کلیساها ارائه شده و در نهایت تحلیل معنایی نقش مرکزیت با مطالعه تطبیقی مساجد و کلیساها ارائه شده است. بررسی اصول بنیادین محور، دلایل و روش های طراحی حسینیه نصرت مشهد فضاهای نماز را آشکار می کند و به رویکردی انتقادی در طراحی مساجد و کلیساها می انجامد. بر این اساس، مفتاح در عبادتگاه های مسیحی جایگاهی مستحکم دارد و نقش های تاریخی، نمادین، عملکردی و... دارد. محور در کلیسا ماتریالیسم و رابطه کلیسا با کارگزاران و نمادهای این جهان را نشان می دهد. محور در کلیسا ماتریالیسم و رابطه کلیسا با کارگزاران و نمادهای این جهان را نشان می دهد. محور در مسجد با توجه به الزامات عملکردی شکل می گیرد. آنچه آدرس حسینیه نصرت مشهد در مسجد دیده می شود مانند خلاء است و از کشیده شدن به سمت خاصی فاصله دارد. تمرکز در مسجد باعث سکون ذهن و قدردانی از واحد محلی می شود. تا آنجا که مسجد بیرونی با توجه به فردیت فرد، محل اقامه نماز با خداوند متعال، گاه یکنواخت و جهانی است. در نهایت، تفاوت مشترک در جهت گیری کلیساها و مساجد، محور رزرو حسینیه نصرت مشهد عمودی است. آنچه معنای واقعی فرجام را در مساجد و کلیساها مشخص می کند، محور معراج است که مسیر رستگاری را مشخص می کند.
فهم قرآن و درک معنای دقیق آن، مانند هر متن پرمعنی دیگری، ابتدا مستلزم رمزگشایی کلماتی است که به صورت حلقه‌ای از زنجیره‌ای که به آن کلمه وجود دارد، به هم می‌پیوندند. از آنجا که برداشت نادرست از کلمات متن منجر به تفسیر نادرست آن می شود. در این مقاله به بررسی اهمیت تاریخی و معنایی کلمه «مسجد» و ریشه‌شناسی آن در زبان‌های باستانی شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد می‌پردازیم. این مقاله بر اساس کاربرد واژه «مسجد» در قرآن، چارچوبی را برای ورود به بحث ارائه می کند که گزیده ای از دیدگاه مفسران و مترجمان را ارائه می دهد. در ادامه، معانی این واژه با استفاده از لغت نامه های عربی و منابع لغوی زبان های سامی استخراج شده و سیر تحول معنایی این واژه بر اساس منابع دیگر (تاریخی، حدیثی و ...) نشان داده شده است. بررسی دیگر ریشه شناسی واژه «مسجد» در زبان های سامی است و در نهایت با بررسی های انجام شده سوابق این واژه در 4 بخش عبادتگاه، زیارتگاه یا مکان، مسجد، نام خانوادگی (مسجد الحرام و مسجدالاقصی).
از مهم ترین کشفیات حاصل از فعالیت های میدانی در شهر تاریخی سیمره می توان به تزئینات گچ بری مساجد و ساختمان ها اشاره کرد. بنا به قرار ملاقات، این مسجد متعلق به اواخر دوره امویان و اوایل دوره عباسی بوده و از نظر تزئینات شبیه به نمونه هایی از مساجد نه گنبدی بلخ و سامرا است. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و اصلاح تزئینات گچ بری مسجد سیمره، معرفی پیشینه برخی از تزئینات گچ بری مسجد ناگنبدبالک و تأثیر هنر ایرانی بر تزئینات گچ بری سامره است. در معرفی تزئینات گچ بری مسجد سیمره، سؤالات اصلی تحقیق عبارتند از: 1: نقاشی های تزئینی مسجد سیمره و مسجد گنبدبلخ چه شباهت هایی دارند؟ 2: وجود عناصر تزیینی گچبری سیمره در تزیینات گچبری سامارا (سبک A,B) را چگونه می توانید توضیح دهید؟ در نتیجه مسجد سیمره و 9 گنبد بلخ در برخی تزئینات و پیکربندی ها بسیار شبیه به هم هستند و نقاشی های تزئینی نه گنبد مسجد بلخ در سیمره یافت می شود. . از سوی دیگر، مسجد سیمره با تأکید بر محتوای متون تاریخی مورد استفاده هنرمندان ایرانی در ساخت و ساز سامارا، نمونه بارز تأثیر گچ بری ایران بر هنر گچ بری سامرا در دوره عباسی است. این پژوهش با رویکرد توصیفی، مقایسه ای و تطبیقی بر اساس تحقیقات میدانی و کتابخانه ای انجام شده است.

در دهه های اخیر در حوزه رئیس و برنامه ریزی شهری, طریق برنامه ریزی پیشرفت محله ای پایدار بسیار مورد دقت قرار گرفته میباشد. این شیوه که مشارکت مردم از مهمترین موادتشکیل دهنده مهم آن محسوب می شود, در پی آن است که مردم را در فرایند متفاوت تصمیم گیری, اعمال و رسیدگی دخیل و از ظرفیت ها و شایستگی هایی که در میان مردم محله وجود دارد, به بهترین شکل استعمال کند. برای اجرای چنین رویکردی در هر شهری می بایست خصوصیات و موقعیت آنها مد لحاظ قرار گیرد و الگوی مستقر برای آن تهیه و تنظیم شود. یکی‌از خصوصیات, سرمایه ها و عنصرها مهم محله های شهرهای اسلامی و ایرانی, نهاد مسجد می باشد که معمولا در هر شهر و محله های آن نوعی مرکزیت داشته و کارکردهای مختلفی در حین تاریخ و فرصت معاصر برعهده داشته و از این جهت می‌تواند در الگوی بومی بسط فرهنگی- اجتماعی در سطح محله اثرگذار و کارآمد باشد. در‌این مطالعه تلاش شد‌ه‌است نوعی از بسط فرهنگی- اجتماعی محله ای ارائه حسینیه نصرت مشهد خواهد شد که محوریت آن با مسجد باشد, لذا با پیونددادن مطالعات صورت گرفته درباره‌ی توسعه محله ای و گسترش فرهنگی- اجتماعی و همچنین اثر ها جان دار در حوزه مسجد و کارکردهای آن, نه مولفه به عنوان مولفه های مهم توسعه و گسترش فرهنگی اجتماعی محله ای پایدار مسجد مبنا ارائه و از این رهگذر با استفاده از روش کیفی و ابزار رای زنی و مشاهده مشارکتی, البته با این وجود می توان ارتقا وحدت و همبستگی محله ای, مورد سازی جهت افزایش تعاون و مشارکت محله ای و تقویت نام و نشان و تعلق محله ای را برای مثال کارداران و مولفه های اساسی اثرگذاری این مسجد در سطح محله خاطرنشان کرد.
هدف این نوشته‌علمی شناخت جامعه شناسانه مسجد با تکیه بر شناخت رای زنی های مسجد در ایران زمان معاصر است. سوال مهم ما این می‌باشد که به چه شکل می قدرت مسجد را در بستر جامعه مدرن شناخت؟ برای این منظور به امداد محاسبه گفت‌و‌گو های مسجد, این نهاد را در بستر اجتماعی, فرهنگی و تاریخی آن قرار می‌دهیم. از این منظر آدرس حسینیه نصرت مشهد ما بینش بیرونی شرعی به مسجد داریم و درصدد تحقیق مسجد از منظر معارف اسلامی نیستیم. منظور از گفتمان های مسجد نیز مباحث, نظریات و تلقی های متفاوت از مسجد میباشد. این گفتگو ها در هر زمان و شرایط تاریخی متناسب شرایط خاص هر بعد از ظهر صورت گرفته اند؛ و در آرا و اثرها دانشمندان, روحانیان, نویسندگان, رسانه های گروهی و مطبوعات منعکس شده است.در این بازرسی چهار رای زنی مشتمل بر رای زنی سنتی, مصاحبه سکولار, مصاحبه ایدئولوژیک - انقلابی, و رای زنی ایدئولوژیک - انتقادی به مثابه گفت‌و‌گو های موفق مسجد در جمهوری اسلامی ایران معرفی و رزرو حسینیه نصرت مشهد ویژگی های هریک غیر وابسته بازرسی میشوند. آن گاه با تاکید و تمرکز بر مصاحبه ایدئولوژیک انتقادی که مطابق تحقیقات جامعه شناختی می‌باشد خلال ارایه نمونه هایی از این تحقیقات, مسایل کنونی مساجد در جمهوری اسلامی ایران شناسایی و استیناف شده اند. بخش آخری, فصل تیم رهیافت های روش شناختی برای پژوهش مسجد می‌باشد.
مسجد به دلیل برخورداری از قسمت های متعدد تاریخی از آل بویه تا بعد از ظهر معاصر, و همچنین داشتن آرایه های مختلف معماری از آجرکاری, کاشی کاری, گچ بری و غیره, منبع بسیار مناسبی برای مطالعات تاریخی, فرهنگی و هنری می‌باشد و نقوش به فعالیت رفته در آن, می توانند در طراحی گرافیکی مدرن مورد استعمال قرار گیرند. طریق شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد جاری ساختن تفحص بر مبنای ماهیت توصیفی-تحلیلی بوده میباشد و توده اطلاعات به صورت ترکیبی (کتابخانه ای و میدانی) صورت گرفته میباشد. نگارندگان با روش تحقیق کاربردی, این فرضیه را مبنای بازرسی خود قرار داده اند که: «نقوش گره چینی و تزئینی جان دار در اجزای مختلف معماری مسجد , از غنا و قابلیت آپدیت کردن برخوردارند». بعداز رسیدگی های لازم, معلوم شد که نقوش مجموعه یادشده, در انواع انتزاعی, کناره پردازی, گره چینی, اسلیمی و مقرنس قابل تقسیم بندی هست که اما هر مورد از آنان نیز به دو زیرگونه دیگر تقسیم میگردند. نتیجه ها مطالعه بیان کنده آن هست که نقش مایه های جان دار در بنا, می توانند با اندک تغییراتی در طرح و ابعاد, بر روی مصنوعات و کالبد معماری مدرن نیز به کارگیری شوند. این دستور میتواند یک منبع غنی فرهنگی را برای هنرمندان و صنعتگران معرفی و طرز سود گیری از آنان‌را به دیگر بناهای تاریخی, تعمیم دهد.

مسجد، نام جای و در لغت به معنای مکان سجده و عبادت است[1] و در اصطلاح، به مکانی گفته می شود که رده عبادت و خشوع می‌باشد. هر یک سری کلمه و واژه مسجد در خصوص چهار دیواری خاصی به کار می‌رود که برای عبادت ساخته شده است، ولی در اسلام همه زمین، تمیز و پاکیزه هست و می تواند سجده‌گاه و مسجد مؤمن قرار گیرد.
فرستاده اکرم(ص) در حدیثی پس از ذکر فضیلت مسجد الحرام و مسجد الأقصی، به ابوذر فرمود: «حیثما ادرکتک الصلاة فصلِّ و الأرض لک مسجد؛[2] هر جا وقت نماز رسید، به عبارتی جا نماز بخوان که سرتاسر زمین برای تو مسجد میباشد».
واژه مسجد، با صیغه‌های گوناگون 29 توشه در قرآن به کار رفته و در بیشتر موردها، منظور مسجد الحرام هست که تحت عنوان اولیه مسجد روی زمین شناخته و برای عبادت عموم ساخته شده است:
) إِنّ أَوّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنّاسِ لَلّذی بِبَکّةَ مُتوشهَکًا وَ هُدًى لِلْعالَمینَ(؛[3]
«نخستین منزل‌ای که برای عموم قرار داده گردیده است، منزل‌ای می‌باشد در مکه که مایه برکت و هدایت برای جهانیان است».
مهمترین نقش مسجد، مرکزیت بخشیدن به عبادت مسلمان‌ها است. مسجد محیطی، می‌باشد که بشر پلشت نباید وارد آن شود و فضا و زمین آن بایستی از هر سیرتکامل زشتی محفوظ باشد.
مسجد خلال مرکزیت برای عبادت، محلی برای نشانه دادن اتحاد و هماهنگی امّت و تمسّک جمعی به «حبل الله» چهت نیل به هدف ها الهی و انسانی، مرکزی برای حکومت و بعد از آن، مکانی برای آموختن و تعلّم بود.
درین نوشته، سعی بر این است که خلال شناخت بیشتر با جایگاه و آداب مسجد، وظایف شخص در قبال مسجد و نقش مفید آن را در معاش تبیین کنیم و گامی برای رونق بیشتر مساجد برداریم. ان‌شاء الله
الف) منزلت مسجد
مسجد در تمدن اهل بیت(ع) مهمان‌منزل آفریدگار در زمین، منزلت نزول خیرات و برکات آسمانی، منزل دوراندیشی و عبادت، عشق و علاقه و محبت، صفا و صمیمیت، ایثار و عفو، تجلی‌گاه پردیس در زمین و تفریح‌گاه موحّدان هست.[4]
فرستاده اکرم(ص)، در او‌لین گام برای تشکیل حکومت اسلامی، مسجد النبی را در مدینه مبنا‌گذاری کرد که اول مقر علمی، سیاسی، اجتماعی و حکومتی اسلام به شمار آمد و تحت عنوان مرکز فراگیری معارف اسلامی حسینیه نصرت مشهد و آدم ‌سازی و مرکز حکومت و سیاست‌گذاری شناخته شد.
1. منزل خدا
پروردگار متعال می‌فرماید:
)وَ أَنّ الْمَساجِدَ لِلّهِ فَلا تَدْعُوا مَعَ اللّهِ أَحَدًا([5]؛
«مساجد برای خداست. پس احدی را جز وی نخوانید»؛ یعنی کلیه چیز در مساجد برای خداست و مسجد بایستی مکان تبلیغ ارزش‌های الهی باشد.
رسول آفریدگار(ص) فرمود: «در تورات درج شد‌ه‌است که: منزل‌های اینجانب روی زمین، مساجد می‌باشند. آفرین به هر کس خویش را در منزل‌اش پاکیزه نماید و سپس برای دیدارم به منزل‌ام بیاید. با خبر باشید بر صاحب خانه میباشد که میهمان را گرامی دارد؛ آنها که در تاریکی‌های شب به مساجد می روند، بشارت باد بر آنان به نور براق در روز قیامت».[6]
امام راستگو(ع) فرمود: «بر شما باد به رفتن به مساجد؛ چون مساجد، منزل‌های معبود در روی زمین هستند. هر کس پاکیزه وارد آنها گردد، خدا اورا از گناهانش منزه می‌نماید و او‌را در زمره زائران خودش می‌نویسد. پس در مساجد بسیار نماز و دعا بخوانید.[7]
در حدیث قدسی آدرس حسینیه نصرت مشهد آمده است: «مساجد منزل‌های اینجانب در زمین می‌باشند. مساجد برای اهل افق نورافشانی می‌نمایند؛ همان گونه که ستارگان برای اهل زمین می‌درخشند».[8]
2. منزل پرهیزکاران
رسول خداوند(ص) فرمود: «المَسجِد بَیتُ کُلِّ تَقیٍ؛[9]
«مسجد، منزل هر پرهیزکار هست».
در حدیث دیگر فرمود:
«مساجد، منزل پرهیزکاران میباشد و کسی که مسجد منزل‌اش باشد، پروردگار آسایش، آرامش و عبور از صراط را برای وی ضمانت می‌نماید».[10]
3. منزل مؤمن
از رسول اکرم(ص) نقل گردیده‌است که فرمود: «المَسجِدُ بَیتُ کُلِّ مُؤمِنٍ؛[11] مسجد، منزل هر مؤمن می باشد».
4. رده پیامبران
فرستاده گرامی(ص) فرمود: «المَساجِدُ مَجالسُ الأنبیاءِ؛[12] مساجد، مقام پیامبران است».
5. برگزیدگان جای
فرستاده معبود(ص) فرمود: «خَیرُ البِقاعِ المَسجِدُ وَ شَرُّ البِقاعِ الأسواقُ؛[13] شایسته ترین جای ‌ها مسجد میباشد و بدترین آن‌ها بازار میباشد».
6. محبوب‌ترین جای
امام علی(ع) فرمود: «هر کس بخواهد به مسجد وارد شود، باادب و ادب وارد گردد؛ زیرا مساجد، منزل‌های خدا و دوست داستنی‌ترین زمین‌ها نزد خداست و محبوب‌ترین شخص پیش خدا، کسی هست که اول از کلیه وارد مسجد و بعد از همه، از آن بیرون گردد».[14]
پیامبر اکرم(ص) فرمود: «نشستن در مسجد برای اینجانب عالی از نشستن در فردوس می باشد؛ چون در بهشت خشنودی خودم آماده می گردد و در مسجد خشنودی آفریدگار به دست می آید».[15]
و در ذکر دیگری فرمود: «أَحبُّ البِلاد اِلَی اللهِ رزرو حسینیه نصرت مشهد مَساجِدُها وَ أبغَضُ البِلادِ إِلَی اللهِ اَسواقُها؛[16] دوست داستنی‌ترین جا پیش آفریدگار مساجد، و مبغوض‌ترین زمین پیش معبود بازارها میباشند».
7. ساختن مسجد
از‌آنجا که مساجد در اسلام مقام بسیار مهمی دارا هستند، بر ساختن و تعمیر مسجد تأکید متعددی گردیده است. پیامبر اکرم(ص) فرمود: «مَن بَنی مَسجِداً وَلَو مَفحَصَ قَطاةٍ بَنَی اللهُ لَهُ بَیتاً فی الجَنَّةِ؛[17] هر کس مسجد بسازد، درصورتی که چه به اندازه خوابگاه مرغ سنگ‌خواره‌ای باشد، معبود برای وی در فردوس منزل‌ای می‌سازد».
اما زمانی ساختن مسجد نفیس میباشد و این همگی اجر دارااست که هدف از ایجاد کرد آن، اعلای واژه توحید و تبلیغ تمدن اسلام ناب و مدرسه پیامبران و امامان معصوم(ع) باشد؛ ولی در صورتی‌که مقصود غیر الهی و شیطانی باشد، خیر فقط قیمت و ثوابی ندارد، بلکه خالق آن مؤاخذه گردد. از این رو، آفریدگار از اولی بانی مسجد در اسلام که مسجد قبا را تشکیل داد، به این شکل خاطر می‌نماید:
)لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التّقْوى‏ مِنْ أَوّلِ یَوْمٍ أَحَقّ أَنْ تَقُومَ فیهِ فیهِ رِجالٌ یُحِبّونَ أَنْ یَتَطَهّرُوا وَ اللّهُ یُحِبّ الْمُطّهِّرینَ(؛[18]
«مسجدی که از روز آغاز بر طبق تقوا سازه گردیده، سزاوارتر می‌باشد که در آن به نماز قیام کنی؛ زیرا در این مسجد عده ای می باشند که دوست دارا‌هستند منزه و پاک شوند و آفریدگار پاکیزگان را دوست داراست».
ولی پروردگار به اشخاصی که با هدف های دیگر مسجد ساختند، خیر صرفا ثوابی نمی‌دهد، بلکه با آنها به شدّت واکنش می‌نماید و آن‌ها را منافق به شمار می‌آورد:
)وَ الّذینَ اتّخَذُوا مَسْجِدًا ضِرارًا وَ کُفْرًا وَ تَفْریقًا بَیْنَ الْمُؤْمِنینَ وَ إِرْصادًا لِمَنْ حارَبَ اللّهَ وَ رَسُولَهُ مِنْ قَبْلُ وَ لَیَحْلِفُنّ إِنْ أَرَدْنا إِلاّ الْحُسْنى‏ وَ اللّهُ یَشْهَدُ إِنّهُمْ لَکاذِبُونَ( [19]؛
«منافقان عده ای‌اند که مسجدی ساختند شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد به مراد ضرر رساندن به پیامبر و مؤمنان و تقویت شرک و تشکیل داد تفرقه در بین مؤمنان و کمین‌گاه برای عده ای که باایمان و پیامبرش پیکار کرده بودند، و آن ها قول خیال می‌نمایند که نظری جز خیر نداشته‌ایم امّا خدا مدرک می‌دهد که لاف می‌گویند».
بعد از آن خدا اضافه می‌نماید:
) لا تَقُمْ فیهِ أبداً(؛
«هیچ وقت در آن مسجد نماز اقامه مکن یا این که هرگز در آن مسجد نایست».
از این آیه ها بر میاید که «مسجدسازی» باید مبنی بر تقوای الهی نهاد‌گذاری شود و هدف این باشد که آفریدگار در آنجا عبادت و گرانقدر داشته خواهد شد و محل اجتماع اشخاصی باشد که علاقه دارا هستند به سوی خدا جنبش نمایند و خویش را تمیز و پاکیزه سازند و خودسازی نمایند و هدف ها الهی را در آنجا به ایفا درآورند. و مسجد بایستی مرکزی برای اجتماع و اتحاد مسلمانها باشد و عایدی اسلام و مسلمین در آن گزینه دقت قرار گیرد، خیر اینکه محلّ باند‌بازی و تفرقه و زیان رساندن به مسلمان‌ها و موجب بدبینی به پروردگار باشد و در آن بی دینی و الحاد و کفر تقویت گردد.
در آیه دیگر، قرآن صریحاً می فرماید:
)ما کانَ لِلْمُشْرِکینَ أَنْ یَعْمُرُوا مَساجِدَ اللّهِ فرمانرواِدینَ عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ بِالْکُفْرِ أُولئِکَ حَبِطَتْ أَعْمحصولُهُمْ وَ فِی النّارِ هُمْ خالِدُونَ([20]؛
«مشرکان را نرسد که مساجد پروردگار را آباد نمایند، با آنکه خویش شاهد شرک خویشتن‌اند؛ چه اینکه جاری ساختن آن‌ها بی‌اجز و فسخ میباشد و خویش در دوزخ جاودان‌اند».
آنگاه می‌فرماید: )إِنّما یَعْمُرُ مَساجِدَ اللّهِ مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَ الْیَوْمِ اْلآخِرِ وَ أَقامَ الصّلاةَ وَ آتَى الزّکاةَ وَ لَمْ یَخْشَ إِلاّ اللّهَ فَعَسى‏ أُولئِکَ أَنْ یَکُونُوا مِنَ الْمُهْتَدینَ[21](؛
«مسجدهای خداوند را فقط کسی آباد می‌نماید که به خدا و روز جزا ایمان دارااست، نماز به پا نماید، زکات دهد و جز از خداوند نترسد. باشد که آن ها از هدایت یافتگان باشند».
گروهی از مفسران معتقدند که منظور، عمران ظاهری وجود ندارد بلکه این واژه و کلمه بر عمران معنوی نیز دلالت دارااست که به عبارتی آباد نگاه‌داشتن مساجد و حضور در آنان برای ادای نماز و شغل های سودمند میباشد؛ چنان که میبدی در تفسیرش گفته است: «عمارت مسجد، وارد شدن و نشستن در آن میباشد و به قولی، بالا بردن بنای مسجد و پسندیده کردن آن و به قولی عمارت مسجد، عبادت کردن، نماز تلاوت و طواف در آن میباشد».[22] آیت الله مکارم شیرازی نیز میفرماید: «آیه مضمون‌ وسیعی دارااست و کلیه کارها را شامل می گردد».[23] زمخشری نیز بعداز نقل هر دو حیث از رسول اکرم(ص) نقل می‌نماید که پروردگار فرمود: «إِنَّ بُیوتی فی ألارضِ المَساجِدَ، وَ أنَّ زُوّاری فیها عُمّارُها؛[24] مساجد، منزل‌های اینجانب در زمین میباشند و فی مابین آبادکنندگان مساجد، همانا ملاقات کنندگان اینجانب قرار دارا‌هستند».
8. آبادی معنوی مساجد
روزی پیامبر معبود(ص) خطاب به ابوذر فرمود: «در تعمیر و آبادانی مساجد تلاش کن که اجر آن از حوزه‌ خدا، بهشت میباشد».
ابوذر پرسید: مساجد را چه‌گونه آباد کنیم؟
فرستاده(ص) فرمود: «در مساجد با صدای بلند سخن نگویید، سخن فسخ و سخن اشتباه نزنید و دادوستد و دادوستد نکنید. ای اباذر! تا در مسجد هستی، تلاش کن یاوه و بیهوده نگویی و در شرایطی که این یکسری دستور را رعایت نکردی، روز قیامت جز خویشتن را ملامت و سرزنش نکن».[25]
امام درست گو(ع) از فرستاده اکرم(ص) نقل می‌نماید که فرمود: «زیرا آفریدگار بزرگ و بلندمرتبه ببیند که اهل یک آبادی (شهر یا این که روستا) در نافرمانی وی زیاده‌روی کرده‌اند، البته در بین آن‌ها سه بدن مسلمان (حقیقی) میباشد، خطاب فرماید: «ای گناه‌کاران و افرادی که از دستور‌های اینجانب سر برتافته‌اید! درصورتی که در میان شما مؤمنانی نبودند که با یکدیگر کریم‌اند و با نمازگزاردنشان، زمین و مساجد من را آباد می‌گردانند، و در سحرگاهان استغفار می‌نمایند، عذابم را بر شما فرود می‌آوردم».
مرحوم نوری در پایین حدیث سابق الذکر می‌نویسد: «حدیث در این مضمون‌ درست است که مراد از عمران مساجد، دایر نگاه‌داشتن آن‌ها به وسیله نماز، دعا، خیال خدا، قرائت قرآن و جز اینهاست، خیر تعمیر و ترمیم سقف و دیوار آن».[26]
یک نکته
گاهی انسان نمی‌تواند در مسجد حضور یابد و به دلایلی می بایست فریضه نماز را در منزل بجا آورد. از این رو، در اسلام سفارش گردیده‌است که اتاقی را برای نماز و راز و نیاز تخصیص دهد؛ همانگونه که امروزه نمازخانه‌هایی را در اداره ها، هواپیماها و .... تخصیص داده‌اند. امام درست گو(ع) در طومار‌ای به فردی به اسم مسمع نوشت: «دوست دارم که یکی‌از اتاق‌های رده را مسجد قرار دهی».[27] آن حضرت در حدیث دیگری فرمود: «علی(ع) در خانه خویش اتاقی را که خیر خرد بود و خیر تبارک، منحصر نمازش قرار داده بود».[28]
البته پر‌نور میباشد که‌این امر نباید موجب خواهد شد که آدم حضور کمتری در مساجد پیدا نماید. از این‌رو، بر حضور در مساجد همگانی، به خصوص مساجدی که خصوصیت خاص دارا‌هستند، بسیار تأکید و اجر‌های متعددی برای نماز تلاوت در در آن‌ها آورده شده است.
9. اثر ها رفتن به مسجد
امام راست گو(ع) فرمود: «اینجانب مَشی إلی المَسجِدِ، لَم یَضَع رِجلَهُ عَلی رَطبٍ وَلا یابِسٍ إلاّ سَبّحَت لَهُ الارضُ إلی الأرضینَ السابِعةَ؛[29] کسی که به طرف مسجد گام بردارد، پایش را بر خیس و خشکی نمی‌گذارد، جز آنکه زمین تا طبقه هفتمش برای وی تسبیح می‌گوید».
فرستاده اکرم(ص) فرمود: «بشارت باد بر کسانی که در ظلمت شب به طرف مساجد می روند به نوری که در روز قیامت برای آن ها پیدا میشود».[30]
در ذکر دیگری فرمود: «هر که برای کمپانی در نماز جماعت به مسجدی رود، برای هر قدمی که بر میدارد، هفتاد هزار حسنه برایش نوشته خواهد شد و به به عبارتی اندازه درجاتش بالا رود و در‌صورتی‌که در آن فعلا بمیرد، پروردگار هفتاد هزار فرشته بگمارد که در قبرش به دیدار وی فرایند و انیس تنهایی وی باشند و تا‌زمانی‌که برانگیخته گردد، برایش آمرزش بخواهند».[31]
10. حضور در مسجد
رسول اکرم(ص) به ابوذر فرمود: «ای اباذر! مادامی که تو در مسجد هستی، پروردگار در مقابل هر نفسی که میکشی، یک جايگاه در پردیس به تو عطا می‌نماید و ملائکه بر تو سلام می‌فرستند و برای تو برای هر نفس در مسجد، ده حسنه می‌نویسند و ده گناه از تو منزه می‌نمایند».[32]
و در حدیث دیگری فرمود: در مسجد به انتظار نماز نشستن، عبادت می باشد، مگر آنکه حدثی از وی سر زند ». پهنا شد: ای رسول معبود! حدث چیست؟ فرمود: «غایب بودن کردن».[33]
11. اجر نماز در مسجد
پیامبر اکرم(ص) فرمود: «نماز در مسجد اینجانب (مسجد النبی(ص)) پیش معبود، متساوی ده هزار نماز در مساجد دیگر میباشد، مگر در مسجد الحرام که نماز در آن، معادل صد هزار رکعت میباشد».[34]
امیرمؤمنان(ع) فرمود: «اجر نماز در بیت‌المقدس، مساوی هزار رکعت نماز میباشد و نماز در مسجد اعظم (جامع)، موازی صد نماز می‌باشد و نماز در مسجد محله و فامیل ،اجر 25 رکعت نماز را دارد و در مسجد بازار، دوازده موازی نماز است و نماز در منزل، به اندازه یک نماز اجر دارااست».[35]
حضرت امام خمینی(ره) می‌فرماید:
«در شرع مقدس اسلام بسیار پیشنهاد گردیده است که نماز را در مسجد بخوانند و خوب از همه مسجدها، مسجد الحرام می باشد و آن گاه مسجد پیامبر اسلام(ص)، آن گاه مسجد کوفه، آن‌گاه مسجد بیت المقدس، آن گاه مسجد جامع هر شهر و آن گاه مسجد محله و بعد از مسجد محله، مسجد بازار می باشد».
و بعد از آن می فرماید: «زیاد رفتن به مسجد و رفتن به مسجدی که نمازگزار ندارد، مستحب هست و اهل یک محل مسجد چنانچه عذری نداشته باشد، مکروه میباشد در غیر مسجد نماز بخواند».[36]
12. بی‌توجهی به مسجد
در حدیثی از رسول اکرم(ص) آمده میباشد که فرمود: «لا صَلاةَ لِجارِ المَسجِد إلاّ فی المَسجدِ؛[37] نمازی برای اهل یک محل مسجد وجود ندارد، مگر در مسجد».
در حدیث دیگر فرمود: «کسی که در مسجد ندای نماز را بشنود و بدون انگیزه از آن بیرون گردد، منافق است، مگر اینکه قصد برگشت داشته باشد».[38]
امام امت(ره) فرموده هست: «مستحب هست آدم با هر کس در مسجد حاضر نمی شود، غذا نخورد و در امور با وی مشورت نکند و همسایه وی نشود و از وی زن نگیرد و به وی زن ندهد».[39]
و از امام صادق(ع) بیان شده که فرمود: «مساجد از همسایگانش که آن را زیارت نکردند، نزد آفریدگار گلایه کردند. پروردگار به آن ها وحی کرد: به عزت و جلالم پیمان که نمازشان را نپذیرم و عدل و داد آن‌ها را دربین عموم آشکار نسازم و عفو و بخشش اینجانب به آنان نرسد و در بهشتم در مجاورت خود قرارشان ندهم».[40]
ب) آداب مسجد
1. آداب ورود به مسجد
امیرمؤمنان(ع) فرمود: «هر کس بخواهد وارد مسجد گردد، موءدب و ادب وارد شود؛ چون مساجد، منزل‌های آفریدگار و دوستداشتنی‌ترین محل‌ها پیش معبود می‌باشند».[41]
از اهل بیت(ع) آورده شده که فرموده‌اند: «عالی آن میباشد که هنگام ورود به مسجد، شروع با پای راست وارد شوی و هنگام خروج، با پای چپ بیرون شوی».[42]
فرستاده اکرم(ص) فرمود: «لا تَدخُلِ المَسجِدَ إلاّ بِالطَّهارَة وَ مَن دَخلَ مَسجِداً بِغَیرِ الطَّهارَِةِ فَالمَسجِدُ خَصمُهُ؛[43] وارد مسجد نشو، مگر با پاکی، و هر که بدون آن وارد شود، مسجد معاند وی خواهد بود».
فاطمه زهرا(س) فرمود:
«پیامبر وقتی که درون مسجد می شد، اینگونه می‌فرمود: «بِسم اللهِ، اللَّهُم صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ فَاغفِر ذُنُوبی وَ افتَح أبوابَ رَحمَتِک؛ به اسم خدا، خدایا! بر محمد و آلش سلام بفرست، و گناهانم را ببخش و درهای عفو و بخشش خویش را برایم گشوده کن».[44]
2. آداب حضور در مسجد
امام درست گو(ع) فرمود: «هر گاه داخل مسجد شدی، ثنا و قدردانی پروردگار بگو و بر پیامبر صلوات بفرست».[45] رسول اکرم(ص) فرمود: «مساجد را گذرگاه قرار ندهید، مگر اینکه دو رکعت در آن نماز بخوانید».[46] امیرمؤمنان(ع) فرمود: «سنت این میباشد که هنگامی در مسجد می‌نشینی، رو به قبله باشی».[47] رسول خداوند(ص) فرمود: «ای اباذر! هر نشستی در مسجد بیهوده می باشد، مگر نماز قرائت یا این که بیان بیان کردن، پی‌دانش بودن و سؤال علمی کردن».[48]
در ذکر دیگری از آن حضرت آمده میباشد: «اِنَّما نُصِبَتِ المَساجِدُ لِلقُرآنِ؛[49] همانا مساجد برای قرآن سازه نهاده گردیده‌اند».
طبق این ذکر، مساجد مکانی برای آشنایی، شناساندن و آموزش قرآن و حقایق آن و اجرای نرم افزار‌ها و دستورهای آن باید باشد؛ چنان که در عصر رسول اکرم(ص) و امامان(ع) اینگونه بود.
بدین ترتیب بایستی مساجد را عملاً تکریم و احترام آنها را محافظت کنیم و در‌حد اقتدار از آنها سود برگیریم و از آنچه در شأن مساجد و منزل‌های معبود وجود ندارد، بپرهیزیم.
در حدیثی از امام صادق(ع) آمده می باشد: «إنّما اُمِرْنا بِتَبزرگِ المَساجدِ لأنّها بُیوُتُ اللهِ فِی الأرض؛[50] ما مأمور به بزرگداشت مساجد گردیده‌ایم؛ چون مساجد، منزل‌های آفریدگار در روی زمین‌ به شمار میایند».
در مکان دیگر فرمود: هر که مسجد را گرامی و از افکندن آب دهن و بینی در آن غربت نماید، در روز قیامت در حالی به لقای الهی نائل گردد که خوشحال است و طومار اعمالش به دست راستش داده می‌گردد».[51]
3. شغل های ناروا در مسجد
امام راست گو(ع) فرمود: «جَنِّبُوا مَساجِدَکُم الشِّراءَ وَالبَیْعَ»؛[52] مساجد خویش را از دادوستد به دور نگهدارید».
رسول اکرم(ص) فرمود: «ورود به مسجد برای اشخاص جُنب و حایض، روا وجود ندارد».[53]
در ذکر دیگری فرمود: «حرف ناروا در مسجد، حسنات را می خورد؛ آن سیرتکامل که چهارپایان علف‌ها را می خورند».[54]
و فرمود: «مَن اسمَ فِی المَسجدِ بِغَیرِ عُذرٍ إبتَلاهُ اللهُ بَلاءً لازَوالَ لَهُ؛[55] هر کس بدون عذر در مسجد بخوابد، پروردگار اورا به بلایی گرفتار می‌نماید که از در میان رفتنی وجود ندارد».
امید‌می باشد‌ با فایده‌گیری هر چه بیشتر از دستورهای پر ارزش مدرسه اهل بیت(ع)، روز به روز شاهد پررونق‌خیس شدن مساجد باشیم. ان‌شاء الله

مَسْجد جای عبادت معبود و خواندن نماز که ممکن است ساختمانی محدود یا این که زمین فارغ از سقف و دیوار باشد. مسجد قبا اول مسجدی میباشد که در اسلام ساخته شد.

در شریعت اسلامی، مسجد آداب و احکامی ویژه داراست. از مسجد غالباً برای عبادت جمعی و عمل‌های فقاهتی گروهی به کار گیری میشود و مهم ترین عبادتی که در آن به جا می آورند، نماز جماعت میباشد.

مسجد ضمن کاربرد عبادی، کارکردهای اجتماعی، سیاسی، آموزشی و قضایی برای مسلمانها داشته که برخی از این کارکردها تا به امروز باقی‌مانده میباشد. مساجد در کشور‌ایران، نقش مهمی در برد انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷ش اعمال کردند.

فهرست
۱ مضمون‌‌شناسی
۲ مسجد در قرآن
۳ پیشینه مسجد در اسلام
۴ احکام و آداب مسجد
۵ اهمیت و فضیلت مسجد
۶ معماری
۶.۱ منبر
۶.۲ محراب
۶.۳ مناره
۶.۴ مقصوره
۷ کارکردها
۷.۱ کارکرد آموزشی
۷.۲ کارکرد اجتماعی
۸ نقش مسجد در انقلاب اسلامی کشور‌ایران و مدد مقدس
۹ جستارهای متعلق
۱۰ پانویس
۱۱ منابع
معنا‌شناسی
«مسجَد» در گویش عربی به معنای نهادن پیشانی بر زمین و به خاک افتادن به نشان کمال خضوع و خشوع میباشد و مسجِد به معنای جایی میباشد که در آنجا سجده می‌نمایند.[۱] بعضا معتقدند واژه مسجد از کلمه و واژه‌ای غیر عربی «msgď» به معنای معبد گرفته گردیده‌است که در متون لهجه آرامی مرتبط با قرن پنجم قبل از میلاد مسیح وجود دارااست.[۲] در عصر قبل از اسلام این واژه برای اشاره به هر نقطه و معبدی بوده که در آن آفریدگار را عبادت می‌کرده‌اند.[۳] بعضا معتقدند واژه «مساجد» در آیه چهلم سوره حج در همین مضمون‌ به فعالیت رفته می‌باشد.[۴]

دهخدا با استناد به منابع کهن و بیان مثال‌های بسیار حسینیه نصرت مشهد از آنان نوشته می باشد که واژه عربی مسجد، اصولا، به طور کلمه و واژه «مَزگِت» از لهجه آرامی وارد عربی و فارسی شده است.[۵] وی به گزارش این منابع آورده می باشد که حروف «ز»، «گ» و «ت» در عربی به «س»، «ج» و «د» عوض شده و مسجد در عربی یعنی مکان سجده کردن. به نقل این منابع، مزگت به معنای نمازخانه، خانۀ معبود، «منزل‌ای که برای پرستش آفریدگار بسازند و هرکس خواست در آن عبادت نماید» و نظائر آن می‌آمده میباشد.[۶]

مسجد در اصطلاح رایج فعلی به معنای عبادتگاه خاص مسلمان‌ها و محل نماز خواندن آنهاست. گفته‌اند از آن رو که مسلمانها در نماز، سجده می‌نمایند و سجده غایت خضوع و خشوع در عبادت میباشد، این جای را مسجد به معنای مکان سجده نامیده‌اند. مسجد، به حیث دینی احکامی ویژه داراست و به حیث دنیوی ممکن هست عبارت از یک ساختمان محدود میان دیوارها یا این که یک زمین سوای سقف و دیوار باشد.[مستلزم منبع]

«مسجد جامع» نیز به معنای مسجد به عمل می‌رود ولی غالبا منظور از این واژه مسجدهای بلندمرتبه یا این که مساجدی در شهرها میباشد که نماز آدینه در آن اقامه می گردد.[۷]

مسجد در قرآن
کلمه مسجد بیست و هشت توشه به صورت گردآوری و مفرد در قرآن به شغل رفته است که در بعضا از آن‌ها از التفات مسجد و محافظت آن کلام رفته میباشد؛ مثلا: «إِنَّما یعْمُرُ مَساجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْیوْمِ الْآخِرِ وَ أَقامَ الصَّلاةَ وَ آتَی الزَّكاةَ وَ لَمْ یخْشَ إِلَّا اللَّهَ فَعَسی أُولئِكَ أَنْ یكُونُوا مِنَ الْمُهْتَدِین (ترجمه: مساجد را صرفا كسی آباد میكند كه به آفریدگار و روز قیامت ایمان آورد و نماز را برپا دارااست و زكات بدهد و از كسی جز آفریدگار نترسد- امیدواریم آنان هدایت یابند.)[ توبه–۱۸]

مالکیت مسجد در قرآن به خداوند منسوب شده است.(جن/۱۸) از امام راست گو(ع) از انگیزه احترام مساجد پرسیدند، آن حضرت در جواب گفتند: «چون مساجد منزل‌های خداوند در زمین‌اند».[۸]

در آیه ۱۲۵ سوره بقره، به مسجد مکه که به عبارتی مسجدالحرام میباشد، تحت عنوان مکانی برای کار‌های آیینی و نیز محل گرد هم آمدن اشاره گردیده‌است [۹] و در آیه ۹۶ سوره آل عمران این مسجد تحت عنوان اول منزل‌ای که برای عبادت عموم برپا گردیده، ذکر شده میباشد.[۱۰]

پیشینه مسجد در اسلام
عبدالحسین زرین‌کوب:

«که اظهار‌کرد در اسلام، دین را با هنر سازش وجود ندارد؟ برعکس، این هردو یکدیگر را در آغوش می‌کشند و آن هم در مسجد.»[۱۱]

بنابر تعالیم رسول اکرم(ص)، عبادت پروردگار و نماز، به مکانی خاص نیاز ندارد و در هر جایی از زمین می‌قدرت آفریدگار را عبادت کرد و نماز گزارد؛ چنان که در حدیثی از آن حضرت نقل گردیده‌است: «جُعِلَت لِی كُلَّ أرضٍ طَیبَةٍ مَسجِداً وَ طَهوراً (تمامی زمین برای اینجانب تمیز و مسجد آدرس حسینیه نصرت مشهد قرار داده شد‌ه‌است.»[۱۲]) به‌این رو، مسلمانان قبل از سفر، جایی خاص برای نماز گزاردن نداشتند و هر جا که قابلیت آن مهیا بود نماز می‌خواندند و پیامبر(ص) یار و همدم عده ای انگشت‌شمار مانند امام علی (ع) نماز را به طور مخفیانه ادا می‌کرد.[۱۳] بنابر گزارش‌هایی در منابع تاریخ اسلام، آن حضرت پس از علنی شدن دعوت، گاهی کنار کعبه نماز می‌گزارد.[۱۴]

مسجد قبا نخستین مسجدی میباشد که در اسلام ساخته شد. وقتی پیامبر از مکه به مدینه می‌آمد، قبل از ورود به مدینه یک هفته در قبا ماند و درین زمان به درخواست عموم مسجدی در این منطقه تشکیل داد. بعضا گفته‌اند این مسجد به توصیه عمار یاسر ایجاد شده است.[۱۵]

با مسافرت مسلمان ها به مدینه، نبی مکانی را برای نماز جماعت و نیز جلسه مسلمان ها برگزید و با همراهی مؤمنان آن جای را به صورتی معمولی برای این کار مهیا کرد. این مسجد که مسجدالنبی یا این که مسجد فرستاده اسم گرفت، به زودی مقام ویژه‌ای نزد مسلمان ها یافت و به مکانی برای عبادت، فراگیری مذهبی، فعالیت‌های جمعی و تصمیم‌گیری‌های اساسی سیاسی تبدیل شد. تا قبل از این، فرستاده در بعضا مکانهای مکه به همدم مؤمنان نماز جماعت خوانده بود البته جایی را تحت عنوان مسجد گزینش نکرده بود.[مستلزم منبع]

مسجدْ بعد از سفر، افزون بر عبادت، مرکزی برای اداره حکومت بود و آن‌گاه تحت عنوان مکانی آموزشی و تبلیغی نیز به شغل رفت. بعد ها وقتی دار‌الحکومه و مکتب ساختند، مسجد به عبادت تخصیص داده شد؛ گرچه گهگاه از آن تحت عنوان مکتب نیز به کار گیری می شد.[۱۶]

نمایی از مسجد کوفه
در جریان فتوحات عراق و شمال آفریقا در قرن اولیه هجری، مسلمان ها با الگوبرداری از نبی اکرم(ص) در مدینه، معمولا فضایی را که در راس اردوگاه‌هایشان قرار داشت به مسجد مهم تخصیص می‌دادند. با تبدیل شدن پادگانها به شهرهایی زیرا بصره، کوفه، فسطاط و قیروان این محل‌های عبادت نیز به بناهایی همیشگی تبدیل شدند. از همین سرمشق در بنیانگذاری بغداد در قرن دوم هجری و قاهره در قرن چهارم هجری استفاده شد. مسلمانها در شهرهایی که فتح می‌کردند مانند دمشق، بیت المقدس و مدائن مساجد خویش را در محل معابد کلیساها و قصرها سازه می‌نهادند.[۱۷]

تاسیس مساجد بعداز مسجد قبا و مسجد النبی در دیگر مناطقی که اسلام بدانها شیوه می‌یافت، ایفا می‌گرفت. در قرن اولیه قمری مسجد کوفه(۱۷ق.)، مسجد فسطاط(۲۱ق.) و جامع بصره(۲۴ق.) به اهتمام مسلمان ها ساخته شد.[۱۸]

به گفته ابن خلدون(م. ۸۰۸ق) دو نوع مسجد شهری وجود داشته میباشد: مساجد بلندمرتبه رزرو حسینیه نصرت مشهد تحت اختیار دولت برای نمازهای آدینه و اجتماعات اساسی مسلمان‌ها و مساجد خرد که به وسیله بخش‌های گوناگون جمعیت شهری ساخته و اداره می‌شدند. در حین نخستین معمول این بود که به تقلید از آداب و رسوم قبل از اسلام و نیز روش و سیره پیامبر در مدینه، خلفا یا این که فرمانداران منصوب آنان اقامتگاه خویش را در کنار مسجد جامع برپا نمایند در حالی که عموم بی آلایش مساجد خویش را در محله ها فامیل‌ای خویش می‌ساختند. با ارتقاء شدید اقتدار و گنج امپراتوری‌های اسلامی و غیر وابسته شدن اقامتگاه حاکمان، بر تعداد مساجد دولتی و غیردولتی به شدت افزوده شد. هر دو نوع معمولا به کمک عموم و درآمدهای اوقاف تأسیس و مراقبت می‌شدند.[۱۹]

کارآیی مسجد غالبا برای برپایی عبادات روزمره و نماز آدینه بوده که مردان بیشتر در آن کمپانی می‌کردند. زنان در عقب صف مردان در حالی که پرده‌ای فی مابین آنها و مردان بود یا این که در اتاقی جدا و یا این که در طبقه بالا در مراسم حضور داشتند.[۲۰]

به سبب وجود احکام خاص مسجد، غالبا مکانی فارغ معبد برای وضو تخصیص داده میشد.[۲۱] در تاریخ شیعه همچون اهل تسنن، التفات مساجد و توان آن‌ها فراز و نشیب فراوان داشته میباشد. مسجد مرقدهای شیعه ها در کربلا و نجف از تامین آل بویه(قرن‌های چهارم و تا پنجم قمری) و صفویه(قرن‌های دهم تا یازدهم قمری) منتفع بوده میباشد. سلسله فاطمی اسماعیلیه(قرن‌های چهارم تا ششم قمری) مساجد بسیاری را در شمال آفریقا تا مصر و حجاز سازه کرد و در تحت پشتیبانی قرار بخشید. صفویه همین فعالیت را در کشور ایران و کشورهای حاشیه دریا خلیج عجم اعمال اعطا کرد. با این اکنون، وقتی که جمعیت شیعه مقهور نیروهای سنی شدند، خیر صرفا فرایند مسجدسازی به میزان بخش اعظمی کاهش یافت؛ بلکه برگزاری مراسمی مانند نماز آدینه نیز رو به کاستی بنیان.[۲۲]

احکام و آداب مسجد
از به عبارتی مجال که مسجد در اسلام نهاد گذارده شد، احکام و آدابی برای حضور در آن و رفت و آمد به آن در قرآن و حدیث بیان گشت. به ظواهر، اول احکام و آدابی که برای مسجد برشمرده شد، مرتبط با اموری مانند پاکی و نظافت بود. برای مثال، پیشنهاد‌هایی اکید از رسول اکرم(ص) درباره اجر پاکیزه کردن مسجد و سرزنش آلوده و کثیف کردن آن، در دست میباشد که در زمینه «آداب» می‌گنجند.[۲۳] درباره فرد نمازگزار و اشیا و حالات مرتبط با وی نیز احکام دینی خاصی وضع شده است؛ از جمله ورود به مسجد در حالت جنابت حرام شمرده گردیده یا این که پوشیدن لباس سپید و پاکیزه برای حضور در مسجد مستحب و خرقه سیاه و چرک آلود مکروه میباشد.[۲۴]

اهمیت و فضیلت مسجد
عبدالحسین زرین‌کوب:

«در طی نسلها و قرون در مسافت آفاق متعدد، هنر اسلامی ملجائی منزه‌خیس و نمایشگاهی امن‌خیس از مسجد نداشته هست.»[۲۵]

در فرهنگ وتمدن اسلامی، متاثر از قرآن کریم و مهربان و احادیث بزرگان شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد شرعی، مسجد حرمت و جایگاه ویژه‌ای داراست. قرآن کریم و مهربان برپا داشتن و نگهداری مسجد را عمل اشخاصی خوانده که به خداوند و روز قیامت ایمان دارا هستند.[۲۶] قداست و فضیلت مسجد نزد مسلمان‌ها از عوامل محافظت بنای آن بوده میباشد. مسلمان‌ها بنابر آموزه‌های اسلامی، خویش را موظف به محافظت و تعمیر مساجد می‌دانستند و بدین رو، می‌کوشیدند در عمارت، مراقبت و تجدید بنا مسجد نقشی بر عهده گیرند.[۲۷]

مسجد مهم ترین بنای حوزه فرهنگ وتمدن اسلامی می باشد چون در زمان چهارده قرن کلیه نبوغ و شایستگی معنوی و هنری و مهارتهای صنعتی در ساختن و بنای مسجد تمرکز یافته است.[۲۸]

معماری
مساجد در بخشها گوناگون فقیه به لحاظ معماری شباهت‌هایی بسیار به یکدیگر دارا‌هستند؛ با این اکنون، در هر حوزه‌‌ای پذیرای مختصات معماری و هنری آن ناحیه نیز گردیده و تفاوتهایی با دیگر مساجد یافته‌اند. به این ترتیب، معماری مساجد هر مرزوبوم گویای خصوصیت‌های معماری مستقر آن مرزوبوم شد‌ه‌است.[۲۹]

مساجد در کشورها و بخش ها گوناگون علی رغم اختلافهای معماری، بناها، بخشها و اشیای پایین را تمامی دارایند:

منبر
قبل از ظهور اسلام منبر در حجاز وجود نداشت و سخنرانان برای سخنرانی بر نیزه توکل می‌دادند و حرف می‌راندند. پیامبر اکرم(ص) نیز ابتدا رسالت به طور ایستاده و با توکل بر درختی (استوانه حنانه) خطبه می خواند تا این که برای وی منبری با سه یا این که چهار پله ساختند. در برخی منابع روایی از کلمه و واژه «منبر» برای سخنرانی نبی(ص) خیال و خاطر گردیده که شاید بتوان از آن برداشت کرد که در آن زمان منبر به شغل می‌رفته میباشد؛ برای مثال کلینی آورده میباشد: «صعد رسول الله(ص) المنبر ذات یوم فحمد الله و اثنی علیه و...؛ روزی فرستاده(ص) از منبر بالا رفت و بعد خدای را سپاس و حمد خاطرنشان کرد و....»[۳۰] البته درین که چه کسی برای وی منبر ایجاد کرد اختلاف میباشد. منابع از غلام زنی از انصار،[۳۱] غلام زنی از مهاجران،[۳۲] یکی از صحابه[۳۳] یا این که مردی رومی ذکر شده‌اند.[۳۴]

منبر نخست محل موعظه رسول اکرم(ص) برای مؤمنان و مقام تجلی کلام خداوند بر زبان وی بود. بعداز آن حضرت، در مساجد جامع شهرهای مختلف منبر ساختند و به ندرت در قرون آتی تاکنون این سنت به تمامی مساجد شهرها و روستاهای توسعه و گسترش یافت. منبر در زمان تاریخ از کارآمدترین اجزای مسجد بوده میباشد. منبر تریبون حکومت اسلامی بود، از آن برای اختلال خطبه و ارشادوراهنمایی و اعلام موضع‌ها سیاسی، اجتماعی و فرهنگی به کار گیری می‌شد. با سپری شد زمان، مبلغان و واعظان از آن برای تبلیغ آیین، فقها برای ذکر احکام دین و درس دادن معارف اسلامی، مفسران برای تبیین نکات قرآنی و محدثان برای ذکر و املای روایات به کارگیری کرده‌اند.[۳۵]

محراب
نوشتار مهم: محراب
محراب یک تورفتگی قوسدار میباشد که در دیوار قبله درنظرگرفته شده میباشد و جهت مسجد الحرام را نشانه می دهد. محراب این چنین، در آخرها سده اولیه هجری ابداع شد. قبل از آن، جهت قبله را در مساجد گشوده بدون دیوار از روش فرو کردن عمودی در ماسه یا این که چنان که در منزل رسول در مدینه عمل شد، به یاری یک قطعه سنگ آرم می‌دادند.[۳۶]

مناره
مناره، بنا‌ای ساختمان بلند‌مانند میباشد که کارکرد نخستین‌اش اذان بیان کردن بر فراز آن هنگام نمازهای پنجگانه بوده میباشد. مأذنه، مئذنه، منار، صومعه و گل‌دسته، نامهای دیگری می باشند که برای این بنا به عمل میروند. در طول پیامبر(ص)مساجد مناره نداشتند. با توسعه دولت اسلامی و تعالی‌خیس شدن شهرها، مورد نیاز شد تا در کنار هر مسجدی مناره‌ای برای اذان بیان کردن و خبر دادن عموم از وقت نماز بسازند. امروزه که مسلمان ها از وسایل دیگری برای دور اندیشی از وقت نماز و شنیدن اذان منفعت می‌برند، کارکرد مناره‌ها تنها تزیینی و تشخیص مساجد از سایر بناهای شهر است.[۳۷] تعداد مناره‌های مساجد در بخش ها متعدد یکسان وجود ندارد. در جمهوری اسلامی ایران، برنده

توجه و احترام به اولیا ی الهی فی الجمله مورد قبول کلیه فرق اسلامی می باشد؛ اما آنچه گزینه اختلاف هست، مقدار توجه به آن ها می‌باشد. برخی از مسلمان ها (به خصوص وهابیت) راجع به توجه به قبور اولیا، نگاهی دشوار گیرانه و حداقلی دارند و بسیاری از اموری که مسلمانان انجام می دهند را کفر یا دارای شائبه کفر می دانند؛ اما اکثری از مسلمان‌ها این نگاه را نپذیرفته و دلایلی بر جواز آن اقامه می کنند که این دو نگاه، سرمنشأ اختلافات زیادی بین مسلمان‌ها گردیده است.

یک کدام از مسائل گزینه بحث در بین فرق اسلامی، مورد مسجد قرار دادن قبور اولیای الهی هست. مهم ترین حسینیه نصرت مشهد داستان مورد مشاجره، روایتی از حضرت رسول6 می‌باشد که یهود و نصاری را به خاطر مسجد قرار دادن قبور پیامبران شان آیتم لعن و مذمت قرار داده و مسلمانان را از این عمل بر حذر داشته اند؛ اما چون در حدیث، مصداق مسجد قرار دادن بیان نشده، عرصه برای برداشت های شخصی و متعدد باز شده است.

این تفحص تلاش دارااست تا طریقه وهابیت و نظریه پرداز آنها یعنی ابن تیمیه، و مذهب حنفی (از گران قدر ترین مذاهب اهل سنت) را در مصداق شناسی مسجد قرار دادن قبور اولیا به صورت تطبیقی بررسی کند و پیرو با تفصیل بیشتر، به چهار مورد مصداقی بپردازد، تا موردها اتفاقی و اختلافی فریقین بیشتر روشن شود.

سوال این می باشد که آیا مسجد قرار دادن قبور اولیا، مورد قبول وهابیت و احناف می‌باشد؟ این دو تیم چه مواردى را جایز و چه مواردى حرام را می دانند و دلیل آنها چیست؟ این زمینه هرچند در کتاب های علمای وهابیت و حنفی به صورت پراکنده نقل شده، اما جمع مصادیق مسجد قرار دادن قبور از نگاه دو فرقه و رسیدگی تطبیقی فی مابین آنها صورت نگرفته می باشد.

فرض بر این می‌باشد که گرچه این دو دسته، در برخی از مصادیق هم تامل می باشند، البته در برنده مصادیق اورده شده اختلاف فکری دارند و علمای حنفی راه و روش معتدل تری در پیش گرفته اند.

التفات بیان این مقاله آنجا روشن میشود كه ابن تیمیه و وهابیت، این آیتم را همانطور كه بیان شود از مصادیق شرک[1]یا باعث ورود به شرک می دانند؛[2] از طرفی هم سعی دارا هستند تا طریقه تحریمی مسجد قرار دادن قبور را، عقیده همگی مسلمان معرفی كنند.[3]

ابن عبدالوهاب میگوید: ائمه اسلام بر عدم مجوز تشکیل داد مساجد بر قبور و نماز نزد قبر، رخداد دارا‌هستند.[4]

بیان حدیث نبوی

حدیثی كه برای نهی کردن مسجد قرار دادن قبور اورده شده، به لغت ها متفاوت در كتب شیعه و سنی نام برده كه به یک‌سری مورد آن اشاره می کنیم.

نبی اسلام6 میفرمایند: آفریدگار یهود و نصارى را لعنت كند كه قبرهاى پیامبران خود را مسجد قرار داده اند.[5] در برخی احادیث دیگر به جای عبارت \"لعن الله\" عبارت \"قاتل الله\"[6] گفته شده می‌باشد.

در حدیث دیگری می فرمایند: مطلع باشید پیشینیان شما، قبرهاى پیامبران و صالحان خود را مسجد آدرس حسینیه نصرت مشهد قرار مى‏دادند؛ هیچ وقت قبور را مسجد نگیرید؛ من شما‌را از آن فعالیت بازداشتن می كنم.[7]

او در روایتی دیگر فرمودند: قبرم را قبله و مسجد قرار ندهید؛ همانا خداوند، هنگامی که قوم و قبیله یهود قبر پیامبران خود را مسجد قرار دادند، لعن و نفرین فرمود.[8]

ام حبیبه و ام سلمه (همسران پیامبر خدا6) در كشور حبشه تصاویرى دیدند و مشاهدات خود را برای پیامبر6 ذکر کردند؛ بعد از آن پیامبر6 فرمودند: آنان مردمى میباشند كه هرگاه مرد صالحى از آن ها مى‏میرد، بر قبر او مسجدى مى‏ساختند و صورت هایی را تصویر مى‏كردند. آنان بدترین مردم نزد خداوند در روز قیامت مى‏باشند.[9]

ابن عباس نقل مى‏كند: رسول خدا6 زنانى كه قبور را زیارت مى‏كنند و كسانى كه آنان را مسجد رزرو حسینیه نصرت مشهد اتخاذ كرده و چراغ روشن مى‏كنند، لعن كردند.[10]

استارت ما یحتاج می‌باشد مصادیق مسجد قرار دادن قبور از نگاه دو گروه روشن گردد و درپی، به تحقیق بارزترین مصادیق ممانعت پرداخته خواهد شد:

مصادیق مسجد قرار دادن قبور اولیا از دید فریقین
الف: طریقه وهابیت

در منابع فقهی، از معامله و دادوستد در مساجد نهی شد‌ه‌است. امام صادقا می‌فرمایند: «جنبوا مساجدكم البيع و الشرا:” مساجد خود را محل دادوستد قرار ندهید.

بعضا از فقها، مثلا صاحب و مالک جواهر در توضیح این گروه از احادیث می‌فرماید: اعمال دادوستد و بقیه عقود معاوضی، که در آن ها نقل و جابجایی ایفا میگیرد، در مسجد مکروه میباشد. البته آن گروه از عقود و ایقاعاتی که تنها جنبه قربی و عبادی دارا هستند مثل برگزاری عقد وصلت و وقف کردن، نذر کردن و امثال اینها، انجامشان حسینیه نصرت مشهد در مسجد بلامانع میباشد.

البته در خصوص با صنعتگری و هر فعالیت دیگری که جنبه عمل و رشته دارااست، می بایست از اجرا آنان در مساجد دوری گردد و به صورت کلی، هر عملی که منجر غفلت و جلب دقت آدم به غیر پروردگار خواهد شد، جاری ساختن آن در مسجد صحيح وجود ندارد. روحانی صدوق می نویسد: نبی گرامی اسلام تباه در مسجد، به مردی که تیرهای خویش را می تراشید واکنش نمودند، او را از این عمل جلوگیری کردن کرده، فرمودند مسجد را برای این سیرتکامل امور نساخته اند.

در داستان دیگری از امام راست گو (ع) آورده شده که امام علی علی با این سیرتکامل اشخاص عکس العمل می کردند: «ان أميرالمؤمنين علي رأي قاضة في المسجلي ضربه بالدرة و طرده»؛امام محصول آرایشگری را که در مسجد سرگرم آرایشگری بود مشاهده نمودند، او را با تازیانه زدند و از مسجد خارج کردند.

پر‌نور میباشد که در حالت کنونی، شاید اجرا این امور در مسجد حتى به ذهن کسی هم خطور نکند، اما مصادیق دیگری می اقتدار یافت که گاهی به چشم میخورد اشخاص از ایفا آنان در مسجد ابایی ندارند؛ از قبیل بازی شطرنج، منچ، پازل و مانند آن. همان گونه که ذکر شد، بنابر احادیث سابق الذکر، اعمال هر عملی که سبب غفلت آدرس حسینیه نصرت مشهد از معبود متعال گردد، در مسجد روا وجود ندارد.

در نقطه نهایی جواب بدین سؤال، بیان استفتائی از منزلت معظم رهبری یاری شایانی خواهد کرد :

سؤال: آیا اکران فیلم های سینمایی که بوسیله وزارت راهنمایی اسلامی کشور ایران توزیع میگردد، در مسجد برای کمپانی کنندگان در جلسات قرآنی گونه های فقاهتی داراست یا این که نه؟

پاسخ: «تبدیل مسجد به مکانی برای اکران فیلم های سینمایی روا وجود ندارد، البته اکران فیلم های مذهبی و انقلابی دارنده محتوای موءثر و آموزنده به مناسبت خاصی و برحسب نیاز و ذیل پژوهش امام جماعت مسجد اشكال ندارد.

سؤال ۸– آیا تغییر تحول و تبدیل مسجد به کتابخانه، کوچه، خیابان و مانند آن روا میباشد؟

دادوستد مسجد و اسباب و اثاث و وسایل آن حرام میباشد. هرگونه تغییر و تحول و تبدیلی در مسجد نیز حرام میباشد. صرفا در مفاد خاصی که درضمن استفتائات به آن‌ها اشاره گردد. تغییر و تحول و تبدیل به سبب ساز رعایت مصالحی که قابل دیده پوشی نباشد، به اذن قاضی و البته دانا فارغ از گونه های میباشد.

صاحب و مالک جواهر می نویسد: حكم – حرمت تبدیل مسجد به چیز دیگر – قطعی میباشد و فرق نمی کند که بخشی از یک مسجد را تبدیل نمایند و تغییر‌و تحول دهند یا این که کلیه مسجد را، به اینکه جاده و یا این که ملک دیگری قرار دهند، به صورتی که اثر ها مسجد بودن از آنجا بکلی محو شود، یا این که از حيث اینکه محل پرستش میباشد نتوان در آنجا عبادت کرد. بعد در رده تعلیل این مقاله، اضافه می نماید: جاری ساختن این سیرتکامل انجام تخریب مسجد و تبدیل آن، منافات داراست با عبادت که مسجد منحصر به فرد این فعالیت رزرو حسینیه نصرت مشهد ایجاد شده است.

سؤال ۹ – تخریب مسجد در چه شکل روا میباشد؟ ( بازسازی و بازبرپائی)

از احادیث وارده از معصومان به کار گیری می‌شود که مسلمان‌ها از اولِ سازه حتی الامکان بایستی مسجد را پهناور بسازند تا در آجل بدون چاره نشوند مسجد را به خیال و خاطر توسعه و گسترش، تخریب نمایند. در سنن بیهقی آمده میباشد: «إن نبی الله وانه متر بقوم قد أتشوا مسجد ليبنوه، فقال: أوسعوه تملأوه. قال: فأوسعوه»؛پیامبر آفریدگار بر جمعی که نو سرگرم بنای مسجدی بودند، عبور کردند، فرمودند: مسجد را کلان بسازید تا شما‌را مکان دهد. آنها به امر نبی واله مسجد را عظیم ساختند.