پر اسم و رسم به ابوطالب بابا امام علی(ع)، عموی رسول اکرم(ص) و از بزرگان مکه و بنیهاشم بود. وی در عصر کوتاهی منصب سقایة الحاج (آبرسانی به حاجیان) را بر ذمه داشت و بعد از وفات پدرش عبدالمطلب، سرپرستی برادرزادهاش حضرت محمد(ص) را بر ذمه گرفت و در زمان رسالت فرستاده(ص) از وی مدد حسینیه نصرت مشهد می کرد.
ایمان ابوطالب، از دعواهای اختلافی میان شیعه و بعضا از اهل سنت بوده میباشد. عالمان شیعه با استناد به نقل ازهای تاریخی، سخنان اهلبیت رسول(ص) و اشعار ابوطالب به ایمان وی معتقدند. اشعار و قصاید منسوب به ابوطالب در کتابی به اسم دیوان ابیطالب بن عبدالمطلب عدهآوری گردیده است. وی در ۲۶ رجب از سال دهم بعثت درگذشت و در آرامستان حجون به خاک آدرس حسینیه نصرت مشهد ودیعت شد.
تبارنامه، ابوطالب عموی رسول اکرم(ص) بود. وی ۳۵ سال قبل از میلاد محمد(ص) چشم به جهان گشود. پدرش عبدالمطلب، جدّ فرستاده(ص) میباشد که به گفتهٔ برخی تاریخنگاران، قبایل عرب اورا به بزرگی و تبلیغ آئین حنیف میشناختند. مادرش فاطمه دختر عمرو بن عائذ مخزومی میباشد.[۱] ابوطالب و عبدالله، بابا نبی(ص)، برادران پدری و مادری بودند.[۲] نسبشناسان، اسم ابوطالب را عبدمناف تصویب کردهاند. که به لقباش (ابوطالب) آوازه داشت.[۳] در برخی منابع اسم او عمران نام برده میباشد. ابن عنبه گزارشی که ابوطالب را عمران نامیده میباشد، ضعیف شمرده رزرو حسینیه نصرت مشهد میباشد.
همسر و فرزندان، ابوطالب از فاطمه بنت اسد چهار پسر داشت که عبارتاند از: طالب، عقیل، جعفر و علی(ع). همینطور در منابع از اُمّ هانی (فاخِته)، جُمانَه[۵] و رَیطَه (اسماء) بهتیتر دختران او خاطر شدهاست. آورده شده او فرزندی به اسم «طُلَیق» از همسری به نام «عَلَّه» شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد داشت.[۶]
منزلت اجتماعی، فن و خصوصیتها
ابوطالب در بازه کوتاهی، دو منصب رفادت (مهمانداری حاجیان) و سقایت (آبرسانی به حاجیان) را در مکه بر ذمه داشت.[۷] او تاجر بود و بو و گندم داد و ستد می کرد.[۸]
بنابر روایتی از امام علی(ع) و آنچه مورخان درباره ابوطالب گفتهاند: او با وجود تهیدستی، عزیز و گرانقدر قریش و دارنده فرم، ادب و حکمت بود.[۹] درباره جود و سخاوت وی گفتهاند: روزهایی که وی اطعام میاعطا کرد، کسی از قریش اطعام نمیکرد.[۱۰] او اولین کسی بود که در بعدازظهر جاهلی، قسم را در شهیدشدن اولیای دم سازه بنیان و بعد ها اسلام آن را امضا نمود.[۱۱] بنابر گزارش حلبی وی سازه بر طریق پدرش، شراب را بر خویش حرام کرده بود.[۱۲]
سرپرستی نبی(ص)
ابوطالب به پیشنهاد پدرش کفالت محمد(ص)، برادرزاده هشتسالهاش را بر ذمه گرفت.[۱۳] براساس روایتی که ابنشهرآشوب نقل کرده، ابوطالب، محمد(ص) را بر خویش و کلیه خاندانش در غذا و پوشاک مقدم میداشت.[۱۴] مدام هنگام طعاممیل کردن به فرزندان خویش میاظهار کرد: حوصله فرمایید تا پسرم (محمد) بیاید.[۱۵]
به داستان ابنهشام ابوطالب نسبت به رسول اکرم(ص) دقت و محبت ویژهای داشت. وی رسول را بر فرزندان خویش مقدم میداشت، شایسته ترین غذاها را برای وی آماده می کرد، محل خواب اورا در کنار خویش قرار میاعطا کرد و همواره همت می کرد نبی را یار خویش داشته باشد.[۱۶]
تامین از فرستاده(ص)
گزارشهای تاریخی از هواخواهیهای ابوطالب از فرستاده اکرم(ص) در قبال فشارها و تهدیدهای قریش نسبت به نبی(ص) حکایت دارااست. او باآنکه در حین بعثت فرستاده معبود(ص) ۷۵ سال داشت، با او در ایفا رسالتش یاور شد و در دیدارها و گفتگوهایش با سران قریش، به طور رسمی هواخواهی خود را از وی اذعان کرد.[۱۷] به گفتهٔ یعقوبی این پناه تا آنجا بود که ابوطالب و همسرش بسان والدین محمد(ص) گردیدند.[۱۸] قریش به ابوطالب سفارش بخشید عماره بن ولید مخزومی را که جوانی خوشگل و قدرتمند بود، بهتیتر فرزندخوانده بگیرد و در مقابل نبی را به آن ها تحویل دهد؛ ولی ابوطالب سفارش آن ها را نپذیرفت و آنهارا ملامت کرد.[۱۹]
فرستاده(ص) در روز وفات ابوطالب فرمود: تازمانیکه ابوطالب زنده بود قریش از اینجانب هراس داشت.[۲۰] روحانی اثر گذار ماجرا مینماید هنگام درگذشت ابوطالب، جبرئیل بر نبی نازل شوید و به وی اظهار کرد: از مکه بیرون شو که یاوری درین شهر نداری.
اشعار و سخنان ادبی ابوطالب به بیشتراز هزار بیت می رسد و در «دیوان ابوطالب» عده شدهاست. آن چه درین قصاید و اشعار آمده کلیه در تأیید و تصدیق نبوت فرستاده(ص) میباشد. دارای اسم و رسمترین اشعار وی به قصیده لامیه آوازه داراست.[۲۲]
مثالای از اشعار ابوطالب
أَلَمْ تَعْلَمُوا أَنَّا وَجَدْنَا مُحَمَّدًا
نَبِیا این که نادرُوسَی خُطَّ فِی أَوَّلِ الْکتُبِ
وَأَنَّ عَلَیهِ فِی الْعِبَادِ مَحَبَّةً
وَلَا خَیرَ مِمَّنْ خَصَّهُ اللهُ بِالْحُبِّ
ترجمه: آیا نمیدانید که ما وی (محمد) را مانند موسی فرستاده یافتهایم و هویت وی در کتابهای آسمانی قید شده است، و بندگان آفریدگار محبت مخصوصی به او داراهستند، و هیچ فردی رفیعتر وجود ندارد از هر که پروردگار اورا به محبت ویژه خویش تخصیص داده میباشد.[۲۳]
پر اسم و رسم به ابوطالب بابا امام علی(ع)، عموی رسول اکرم(ص) و از بزرگان مکه و بنیهاشم بود. وی در عصر کوتاهی منصب سقایة الحاج (آبرسانی به حاجیان) را بر ذمه داشت و بعد از وفات پدرش عبدالمطلب، سرپرستی برادرزادهاش حضرت محمد(ص) را بر ذمه گرفت و در زمان رسالت فرستاده(ص) از وی مدد حسینیه نصرت مشهد می کرد.
ایمان ابوطالب، از دعواهای اختلافی میان شیعه و بعضا از اهل سنت بوده میباشد. عالمان شیعه با استناد به نقل ازهای تاریخی، سخنان اهلبیت رسول(ص) و اشعار ابوطالب به ایمان وی معتقدند. اشعار و قصاید منسوب به ابوطالب در کتابی به اسم دیوان ابیطالب بن عبدالمطلب عدهآوری گردیده است. وی در ۲۶ رجب از سال دهم بعثت درگذشت و در آرامستان حجون به خاک آدرس حسینیه نصرت مشهد ودیعت شد.
تبارنامه، ابوطالب عموی رسول اکرم(ص) بود. وی ۳۵ سال قبل از میلاد محمد(ص) چشم به جهان گشود. پدرش عبدالمطلب، جدّ فرستاده(ص) میباشد که به گفتهٔ برخی تاریخنگاران، قبایل عرب اورا به بزرگی و تبلیغ آئین حنیف میشناختند. مادرش فاطمه دختر عمرو بن عائذ مخزومی میباشد.[۱] ابوطالب و عبدالله، بابا نبی(ص)، برادران پدری و مادری بودند.[۲] نسبشناسان، اسم ابوطالب را عبدمناف تصویب کردهاند. که به لقباش (ابوطالب) آوازه داشت.[۳] در برخی منابع اسم او عمران نام برده میباشد. ابن عنبه گزارشی که ابوطالب را عمران نامیده میباشد، ضعیف شمرده رزرو حسینیه نصرت مشهد میباشد.
همسر و فرزندان، ابوطالب از فاطمه بنت اسد چهار پسر داشت که عبارتاند از: طالب، عقیل، جعفر و علی(ع). همینطور در منابع از اُمّ هانی (فاخِته)، جُمانَه[۵] و رَیطَه (اسماء) بهتیتر دختران او خاطر شدهاست. آورده شده او فرزندی به اسم «طُلَیق» از همسری به نام «عَلَّه» شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد داشت.[۶]
منزلت اجتماعی، فن و خصوصیتها
ابوطالب در بازه کوتاهی، دو منصب رفادت (مهمانداری حاجیان) و سقایت (آبرسانی به حاجیان) را در مکه بر ذمه داشت.[۷] او تاجر بود و بو و گندم داد و ستد می کرد.[۸]
بنابر روایتی از امام علی(ع) و آنچه مورخان درباره ابوطالب گفتهاند: او با وجود تهیدستی، عزیز و گرانقدر قریش و دارنده فرم، ادب و حکمت بود.[۹] درباره جود و سخاوت وی گفتهاند: روزهایی که وی اطعام میاعطا کرد، کسی از قریش اطعام نمیکرد.[۱۰] او اولین کسی بود که در بعدازظهر جاهلی، قسم را در شهیدشدن اولیای دم سازه بنیان و بعد ها اسلام آن را امضا نمود.[۱۱] بنابر گزارش حلبی وی سازه بر طریق پدرش، شراب را بر خویش حرام کرده بود.[۱۲]
سرپرستی نبی(ص)
ابوطالب به پیشنهاد پدرش کفالت محمد(ص)، برادرزاده هشتسالهاش را بر ذمه گرفت.[۱۳] براساس روایتی که ابنشهرآشوب نقل کرده، ابوطالب، محمد(ص) را بر خویش و کلیه خاندانش در غذا و پوشاک مقدم میداشت.[۱۴] مدام هنگام طعاممیل کردن به فرزندان خویش میاظهار کرد: حوصله فرمایید تا پسرم (محمد) بیاید.[۱۵]
به داستان ابنهشام ابوطالب نسبت به رسول اکرم(ص) دقت و محبت ویژهای داشت. وی رسول را بر فرزندان خویش مقدم میداشت، شایسته ترین غذاها را برای وی آماده می کرد، محل خواب اورا در کنار خویش قرار میاعطا کرد و همواره همت می کرد نبی را یار خویش داشته باشد.[۱۶]
تامین از فرستاده(ص)
گزارشهای تاریخی از هواخواهیهای ابوطالب از فرستاده اکرم(ص) در قبال فشارها و تهدیدهای قریش نسبت به نبی(ص) حکایت دارااست. او باآنکه در حین بعثت فرستاده معبود(ص) ۷۵ سال داشت، با او در ایفا رسالتش یاور شد و در دیدارها و گفتگوهایش با سران قریش، به طور رسمی هواخواهی خود را از وی اذعان کرد.[۱۷] به گفتهٔ یعقوبی این پناه تا آنجا بود که ابوطالب و همسرش بسان والدین محمد(ص) گردیدند.[۱۸] قریش به ابوطالب سفارش بخشید عماره بن ولید مخزومی را که جوانی خوشگل و قدرتمند بود، بهتیتر فرزندخوانده بگیرد و در مقابل نبی را به آن ها تحویل دهد؛ ولی ابوطالب سفارش آن ها را نپذیرفت و آنهارا ملامت کرد.[۱۹]
فرستاده(ص) در روز وفات ابوطالب فرمود: تازمانیکه ابوطالب زنده بود قریش از اینجانب هراس داشت.[۲۰] روحانی اثر گذار ماجرا مینماید هنگام درگذشت ابوطالب، جبرئیل بر نبی نازل شوید و به وی اظهار کرد: از مکه بیرون شو که یاوری درین شهر نداری.
اشعار و سخنان ادبی ابوطالب به بیشتراز هزار بیت می رسد و در «دیوان ابوطالب» عده شدهاست. آن چه درین قصاید و اشعار آمده کلیه در تأیید و تصدیق نبوت فرستاده(ص) میباشد. دارای اسم و رسمترین اشعار وی به قصیده لامیه آوازه داراست.[۲۲]
مثالای از اشعار ابوطالب
أَلَمْ تَعْلَمُوا أَنَّا وَجَدْنَا مُحَمَّدًا
نَبِیا این که نادرُوسَی خُطَّ فِی أَوَّلِ الْکتُبِ
وَأَنَّ عَلَیهِ فِی الْعِبَادِ مَحَبَّةً
وَلَا خَیرَ مِمَّنْ خَصَّهُ اللهُ بِالْحُبِّ
ترجمه: آیا نمیدانید که ما وی (محمد) را مانند موسی فرستاده یافتهایم و هویت وی در کتابهای آسمانی قید شده است، و بندگان آفریدگار محبت مخصوصی به او داراهستند، و هیچ فردی رفیعتر وجود ندارد از هر که پروردگار اورا به محبت ویژه خویش تخصیص داده میباشد.[۲۳]
سوالات مهم درباره حسینیه نصرت مشهد؛ راهنمای انتخاب، رزرو و برگزاری مراسم