سید اسماعیل صدر
سید اسماعیل صدر (۱۲۵۸-۱۳۳۸ق) از مراجع تبعیت قرن چهاردهم قمری و سرسلسله فامیل صدر. تحصیلات خویش را در اصفهان و نجف و سامرا سپری کرد و از شاگردان میرزای شیرازی بود. در قبال تهاجمات روسیه، انگلیس و ایتالیا به ممالک اسلامی به یاروهمدم دیگر علمای نجف، فتوای جهاد حسینیه نصرت مشهد صادر کرد.
معاشطومار
سید اسماعیل بن سید صدرالدین، نسبش به ابراهیم اصغر بن امام موسی بن جعفر میبرسد. پدرش از اهل یک محل جبل استدلال بود که در فتنه جَزّار به عراق و آنگاه به اصفهان مسافرت کرده بود.[۱] امین در اعیان الشیعه اورا این سیرتکامل معرفی نموده است: موسوی، عاملی، اصفهانی، کاظمی دارای شهرت به سید آدرس حسینیه نصرت مشهد اسماعیل صدر. [۲]
سید اسماعیل در سال ۱۲۵۸ق در اصفهان متولد شد.[۳] در شش سالگی پدرش دار فانی را وداع گفت و بعد از آن برادرش سید محمدعلی، پر اسم و رسم به آقامجتهد، سرپرستی اورا عهده دار شد. ادبیات عربی و بخشی از اصول و فقه را نزد وی خواند. در چهارده سالگی بعداز فوت اخوی، نزد محمدباقر رازی اصفهانی فرزند مالک هدایة المسترشدین درس فقه را کامل شدن کرد. در ۱۲۸۱ق به قصد کمپانی در درس روضه خوان انصاری عازم نجف شد، ولی قبل از وصال وی به نجف روحانی انصاری درگذشت. در نجف در درس روحانی راضی نجفی و مهدی کشف کننده الغطاء حاضر شد. بعداز مسافرت حج در ۱۲۸۲ق مریض شد و برای بهبود به اصفهان رجوع و برگشت. در اصفهان گزینه احترام عموم قرار گرفت، البته در ۱۲۹۴ق به عذر بازدید از روستایی، از اصفهان بیرون شد و برای ادامه کار علمی به عراق رجوع. وی در سال ۱۳۰۰ق به خراسان مسافرت کرد و آنگاه به عتبات رجوع و برگشت. بعد از وفات روضه خوان موسی آل شراره در جبل ادله، اهل یک محل آنجا از وی دعوت کردند که جبل ادله برود ولی وی رزرو حسینیه نصرت مشهد نپذیرفت.
[۴] حدود بیست سال در فقه و اصول از میرزای شیرازی در نجف و سامرا به کار گرفت.[۵] سید اسماعیل صدر، محمدتقی شیرازی و سید محمد فشارکی سه شاگردی بودند که میرزای شیرازی در ده سال پایان عمرش درس دادن را به آنها واگذارده بود. وی تا ۱۳۱۴ق، دو سال بعد از وفات میرزای شیرازی، در سامرا ماند.[۶] بعد به کربلا رفت و آغاز به درس دادن کرد.[۷] گروهی از شیعهها کشورایران و عراق از وی تاسی میکردند. در اواخر قدمت به کاظمین رفت[۸] و در ۳ جمادیالاول ۱۳۳۷ق/۱۲۹۸ش وفات یافت.[۹] در نقلی تاریخ وفات وی سهشنبه ۱۲ جمادیالاول ۱۳۳۸ق/۱۲۹۹ش میباشد.[۱۰] وی در یک کدام از حجرات تحت پای بقعه کاظمین شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد دفن شد.[۱۱]
جهت پر اسم و رسم شدن او و خاندانش به صدر این میباشد که میرزای شیرازی دو فراگیر به اسم سید اسماعیل داشت و به خیال و خاطر شباهت اسمی، پسوند صدر را به خیال اسم بابا -سید صدرالدین- به اسم وی اضافه کرد.[۱۲]
سید اسماعیل صدر را از زاهدان و پرهیزگاران دانستهاند.[۱۳] به گفته محسن امین خوشخلق، پرهیزگار، بی شیله پیله، گریزان از آوازه بود. به تنهایی روش می رفت و دوست نداشت کسی همراهش باشد. در فتوا بسیار محتاط بود.[۱۴]
فرزندان
سید اسماعیل چهار پسر داشت که همه از علما بودند.
سید محمدمهدی: (متولد۱۲۹۶ق) از شاگردان آخوند خراسانی و آقا رضا همدانی بود.
سید صدرالدین: (۱۲۹۹-۱۳۷۳ق) از فقها و مراجع تبعیت شیعه و دارای تخصص در اصول، رجال، شعر و تعبیر و تفسیر بود. وی وصی عبدالکریم حائری یزدی، مؤسس حوزه علمیه قم بود و بعداز وفات حائری یزدی، به یاروهمدم سید محمد تقی خوانساری و سید محمد حجت، سرپرستی حوزه علمیه قم را بر ذمه داشت و در نگهداری و پیشرفت حوزه کوشید. او بابا سید موسی صدر و سید رضا صدر میباشد.
سید محمدجواد: (متولد ۱۳۰۱ق) از شاگردان درس آقا ضیاء عراقی، سید حسین فشارکی و ابوالحسن طالقانی بود.
سید حیدر: (۱۳۰۹-۱۳۵۶ق) در درس سید حسین فشارکی و عبدالکریم حائری یزدی کمپانی کرد. سید عبدالحسین شرف الدین اورا از جهت علمی فراتر از سایر برادران میداند. وی بابا سید محمدباقر صدر بود.[۱۵]
سید اسماعیل صدر
سید اسماعیل صدر (۱۲۵۸-۱۳۳۸ق) از مراجع تبعیت قرن چهاردهم قمری و سرسلسله فامیل صدر. تحصیلات خویش را در اصفهان و نجف و سامرا سپری کرد و از شاگردان میرزای شیرازی بود. در قبال تهاجمات روسیه، انگلیس و ایتالیا به ممالک اسلامی به یاروهمدم دیگر علمای نجف، فتوای جهاد حسینیه نصرت مشهد صادر کرد.
معاشطومار
سید اسماعیل بن سید صدرالدین، نسبش به ابراهیم اصغر بن امام موسی بن جعفر میبرسد. پدرش از اهل یک محل جبل استدلال بود که در فتنه جَزّار به عراق و آنگاه به اصفهان مسافرت کرده بود.[۱] امین در اعیان الشیعه اورا این سیرتکامل معرفی نموده است: موسوی، عاملی، اصفهانی، کاظمی دارای شهرت به سید آدرس حسینیه نصرت مشهد اسماعیل صدر. [۲]
سید اسماعیل در سال ۱۲۵۸ق در اصفهان متولد شد.[۳] در شش سالگی پدرش دار فانی را وداع گفت و بعد از آن برادرش سید محمدعلی، پر اسم و رسم به آقامجتهد، سرپرستی اورا عهده دار شد. ادبیات عربی و بخشی از اصول و فقه را نزد وی خواند. در چهارده سالگی بعداز فوت اخوی، نزد محمدباقر رازی اصفهانی فرزند مالک هدایة المسترشدین درس فقه را کامل شدن کرد. در ۱۲۸۱ق به قصد کمپانی در درس روضه خوان انصاری عازم نجف شد، ولی قبل از وصال وی به نجف روحانی انصاری درگذشت. در نجف در درس روحانی راضی نجفی و مهدی کشف کننده الغطاء حاضر شد. بعداز مسافرت حج در ۱۲۸۲ق مریض شد و برای بهبود به اصفهان رجوع و برگشت. در اصفهان گزینه احترام عموم قرار گرفت، البته در ۱۲۹۴ق به عذر بازدید از روستایی، از اصفهان بیرون شد و برای ادامه کار علمی به عراق رجوع. وی در سال ۱۳۰۰ق به خراسان مسافرت کرد و آنگاه به عتبات رجوع و برگشت. بعد از وفات روضه خوان موسی آل شراره در جبل ادله، اهل یک محل آنجا از وی دعوت کردند که جبل ادله برود ولی وی رزرو حسینیه نصرت مشهد نپذیرفت.
[۴] حدود بیست سال در فقه و اصول از میرزای شیرازی در نجف و سامرا به کار گرفت.[۵] سید اسماعیل صدر، محمدتقی شیرازی و سید محمد فشارکی سه شاگردی بودند که میرزای شیرازی در ده سال پایان عمرش درس دادن را به آنها واگذارده بود. وی تا ۱۳۱۴ق، دو سال بعد از وفات میرزای شیرازی، در سامرا ماند.[۶] بعد به کربلا رفت و آغاز به درس دادن کرد.[۷] گروهی از شیعهها کشورایران و عراق از وی تاسی میکردند. در اواخر قدمت به کاظمین رفت[۸] و در ۳ جمادیالاول ۱۳۳۷ق/۱۲۹۸ش وفات یافت.[۹] در نقلی تاریخ وفات وی سهشنبه ۱۲ جمادیالاول ۱۳۳۸ق/۱۲۹۹ش میباشد.[۱۰] وی در یک کدام از حجرات تحت پای بقعه کاظمین شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد دفن شد.[۱۱]
جهت پر اسم و رسم شدن او و خاندانش به صدر این میباشد که میرزای شیرازی دو فراگیر به اسم سید اسماعیل داشت و به خیال و خاطر شباهت اسمی، پسوند صدر را به خیال اسم بابا -سید صدرالدین- به اسم وی اضافه کرد.[۱۲]
سید اسماعیل صدر را از زاهدان و پرهیزگاران دانستهاند.[۱۳] به گفته محسن امین خوشخلق، پرهیزگار، بی شیله پیله، گریزان از آوازه بود. به تنهایی روش می رفت و دوست نداشت کسی همراهش باشد. در فتوا بسیار محتاط بود.[۱۴]
فرزندان
سید اسماعیل چهار پسر داشت که همه از علما بودند.
سید محمدمهدی: (متولد۱۲۹۶ق) از شاگردان آخوند خراسانی و آقا رضا همدانی بود.
سید صدرالدین: (۱۲۹۹-۱۳۷۳ق) از فقها و مراجع تبعیت شیعه و دارای تخصص در اصول، رجال، شعر و تعبیر و تفسیر بود. وی وصی عبدالکریم حائری یزدی، مؤسس حوزه علمیه قم بود و بعداز وفات حائری یزدی، به یاروهمدم سید محمد تقی خوانساری و سید محمد حجت، سرپرستی حوزه علمیه قم را بر ذمه داشت و در نگهداری و پیشرفت حوزه کوشید. او بابا سید موسی صدر و سید رضا صدر میباشد.
سید محمدجواد: (متولد ۱۳۰۱ق) از شاگردان درس آقا ضیاء عراقی، سید حسین فشارکی و ابوالحسن طالقانی بود.
سید حیدر: (۱۳۰۹-۱۳۵۶ق) در درس سید حسین فشارکی و عبدالکریم حائری یزدی کمپانی کرد. سید عبدالحسین شرف الدین اورا از جهت علمی فراتر از سایر برادران میداند. وی بابا سید محمدباقر صدر بود.[۱۵]
مراسمها و آیینهای مذهبی حسینیه نصرت مشهد