نرجس، مامان امام فرصت(عج) و بنابر لحاظ دارای اسم و رسم کنیز امام عسکری(ع). برای او اسمهایی زیرا سوسن، صَقیل یا این که صِیقَل، حدیثه، ملیکه و ریحانه نیز نام برده میباشد. از زندگانی نرجس داده ها چندانی در مشت وجود ندارد و بیشترِ آنچه در منابع آمده، درباره تابعیت و نام و نشان اوست که گزارشهای این مسئله نیز اختلافهای بخش اعظمی دارا هستند. برخی گزارشها اورا کنیزی پروشیافته در منزل حکیمه خاتون (عمه امام عسکری(ع)) و بعضی دیگر اورا کنیزی سیاهپوست یا این که کنیزی اهل نوبه حسینیه نصرت مشهد معرفی کردهاند.
روایتی نیز وجود داراست که مامان امام فرصت(عج) را ملیکه (ملیکا) نوه شاه روم خوانده میباشد که به اسارت مسلمانها درآمد. بعضی ضعفها مثل وجود راویان ناشناخته در مدرکِ این حدیث، و نقل قصهسیرتکامل آن موجب شدهاست علما این قصه را دارای اعتبار ندانند. یکیاز دلایل اختلاف بر رمز اسم و نام و نشان مامان امام فرصت(عج) را پنهانیبودن تولد امام مجال(عج) آدرس حسینیه نصرت مشهد دانستهاند.
نقل شده میباشد مامان امام مجال قبل از شهید شدن امام عسکری(ع) وفات یافت. در بعضا کتابها نیز آمده میباشد وی هنگام شهید شدن امام عسکری(ع) بر بالین او حاضر بوده میباشد. قبر نرجس در بقعه عسکریین در سامرا و در کنار قبر امام هادی(ع) و امام عسکری(ع) رزرو حسینیه نصرت مشهد جای دارد.
اسمها
مامان امام فرصت(عج) به اسمهای زیادی خوانده گردیده است: نرجس،[۱] سوسن،[۲] صَقِیل یا این که صیقل،[۳] ریحانه،[۴] حدیثه، حکیمه، ملیکه و خَمط.[۵] همینطور در گزارشی که شهید ثانی آن را ضعیف می داند اسم او، مریم بنت زید العلویه نقل شده میباشد.[۶] در بین این اسمها دارای شهرتترین اسم نرجس میباشد؛ در کهنترین گزارش (گزارش مسعودی)[۷] و همینطور در ماجرا حکمیه خاتون که مشهورترین[۸] ماجرا درباره میلاد حضرت مهدی میباشد، اسم مامان امام مجال(عج)، نرجس نام برده شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد میباشد.[۹]
نقل شده تعدد اسمها بهاین عامل میباشد که در تمدن عربی آن زمانه، تعدد اسم برای کنیزان مرسوم بوده و بیشتر از اسامی گلها استعمال میگردیده است.[۱۰] بعضی نیز احتمال دادهاند اکثری از این اسمها ناظر به القابی میباشد که نرجس به منجر زادن امام مهدی(عج) متصف به آن گردیده است؛ برای مثال صیقل یا این که صقیل (در فارسی به معنای درخشنده) وصفی میباشد که او به منجر وجود روشنایی امام مهدی(عج) یا این که به باعث درخشندگی و نورانیبودن رخ، به آن متصف گردیده است.[۱۱] در عین حالا اورده شده مامان امام مجال پیش از به دنیاآمدن امام نیز نامش «صقیل» بوده میباشد.[۱۲]
برهان متعدد بودن اسمها
درباره اسمهای متعدد مامان امام مجال، آورده شده میباشد که بهدنبال نهفته نگه داشتن میلاد امام مجال(عج)، نامونشان مامان او نیز مخفی گردیدهاست.[۱۳] همینطور احتمال داده گردیده کهاین اختلاف به جهت تعدد کنیزان امام حسن عسکری(ع) بوده میباشد.[۱۴]
همینطور مشاهده کنید: نهفتهبودن میلاد امام مجال(عج)
نام و نشان و تابعیت
اکثر قریب به واقعه متنها و روایاتی که به مامان امام مجال(عج) اشاره کردهاند، او را کنیز دانستهاند.[۱۵] تعریف امام مهدی(عج) به «ابن خیرة الإماء:پسرِ شایسته ترین کنیز»[۱۶] یا این که «ابن سیدة الإماء: پسرِ سرور کنیزان»[۱۷] نیز بر کنیزبودن وی دلالت دارااست.[۱۸] همینطور در احادیث آمده میباشد امام راست گو(ع) برای فسخکردن ادعای هر که مدعا بود محمد بن عبدالله بن حسن (دارای اسم و رسم به نفس زکیه) به عبارتی قائم میباشد، بهاین مقاله دلیل کرد که قائم فرزند کنیز میباشد؛ در حالی که محمد بن عبدالله از مادری آزاده میباشد.[۱۹] صرفا داستانِ مخالف با کنیز بودن، روایتی میباشد که شهید ثانی آن را در پوسته قولی ضعیف نقل مینماید و مامان امام مجال را مریم دختر زید علوی معرفی مینماید.[۲۰] به گفته محدث بحرانی، علامه مجلسی نیز این ماجرا را ضعیف دانسته میباشد.[۲۱]
بین گزارشهایی که مامان امام را کنیز معرفی کردهاند، برخی او را کنیز حکیمه خاتون (عمه امام حسن عسکری(ع)) دانستهاند[۲۲] و بعضا گفتهاند کنیزی بوده که تربیتش به حکیمه خاتون امانت گردیده بود.[۲۳] در روایتی نیز وی کنیزی سیاه معرفی گردیدهاست: «همانا در صاحب و مالک این فرمان، سنتی از یوسف(ع) میباشد و آن اینکه وی فرزند کنیزی سیاه میباشد.»[۲۴] همینطور اورده شده او کنیزی از «نوبه» (در شمال سودان) بوده میباشد.[۲۵]
شاهزاده رومی
در بعضا از منابع دیرین شیعه، داستانی کامل وجود دارااست که مامان امام مجال(عج) را شاهزادهای رومی به اسم ملیکه (ملیکا) بنت یشوع، نوه دختری قیصر روم معرفی مینماید که نسب مادرش به شمعون، یکیاز حواری عیسی(ع) می رسد. دراین ماجرا آمده میباشد ملیکه که در کاخ جدش بود، حضرت مریم(ع) و حضرت فاطمه(س) را در فقید رؤیا میبیند و حضرت فاطمه(س) اورا به اسلام دعوت مینماید و او را متقاعد میسازد تا خویش را به اسارت لشکریان اسلام درآورد. ملیکه آن گاه در مبارزه در میان مسلمانها با رومیان، اسیر مسلمان ها می گردد و امام هادی(ع) شخصی را مأمور مینماید و ملیکه را از بازارِ بردهفروشان میخرد و به عقد امام حسن عسکری(ع) درمیآورد.[۲۶]
این قصه را برای نخستین دفعه روضه خوان صدوق (۳۰۵ ۳۸۱ق) در کتاب کمال الدین آورده و محمد بن جریر طبری در دلائل الإمامة[۲۷] آن را با سندی گوناگون نقل نموده است.[۲۸] همینطور روحانی طوسی در کتاب الغیبه با به عبارتی مدرک طبری البته با یک واسطه بیشتر، آن را نقل نموده است.[۲۹]
انواعهایی بدین داستان وارداتی میباشد که بعضی از آنها بهاین گستردن میباشد: ۱. اشخاص جان دار در مدرک این حدیث، به جز محمد بن بحر (راوی اولیه)، کلیه مجهول یا این که مُهمل میباشند که علامت ضعف رجالی آنها و در فیض ضعف مدرک حدیث میباشد. ۲. محمد بن بحر (راوی اولیه) نیز به بزرگ نمایی تبهکار میباشد. ۳. انسان بن سلیمان که راوی بی واسطه قصه میباشد، مجهول و ناشناخته میباشد. ۴. پرداخت ماجراسیرتکامل و ناهمگون بودنِ آن با نحوه متن ها حدیثی، موجب کاهش پشت گرمی بر این متن میباشد.[۳۰]
نرجس، مامان امام فرصت(عج) و بنابر لحاظ دارای اسم و رسم کنیز امام عسکری(ع). برای او اسمهایی زیرا سوسن، صَقیل یا این که صِیقَل، حدیثه، ملیکه و ریحانه نیز نام برده میباشد. از زندگانی نرجس داده ها چندانی در مشت وجود ندارد و بیشترِ آنچه در منابع آمده، درباره تابعیت و نام و نشان اوست که گزارشهای این مسئله نیز اختلافهای بخش اعظمی دارا هستند. برخی گزارشها اورا کنیزی پروشیافته در منزل حکیمه خاتون (عمه امام عسکری(ع)) و بعضی دیگر اورا کنیزی سیاهپوست یا این که کنیزی اهل نوبه حسینیه نصرت مشهد معرفی کردهاند.
روایتی نیز وجود داراست که مامان امام فرصت(عج) را ملیکه (ملیکا) نوه شاه روم خوانده میباشد که به اسارت مسلمانها درآمد. بعضی ضعفها مثل وجود راویان ناشناخته در مدرکِ این حدیث، و نقل قصهسیرتکامل آن موجب شدهاست علما این قصه را دارای اعتبار ندانند. یکیاز دلایل اختلاف بر رمز اسم و نام و نشان مامان امام فرصت(عج) را پنهانیبودن تولد امام مجال(عج) آدرس حسینیه نصرت مشهد دانستهاند.
نقل شده میباشد مامان امام مجال قبل از شهید شدن امام عسکری(ع) وفات یافت. در بعضا کتابها نیز آمده میباشد وی هنگام شهید شدن امام عسکری(ع) بر بالین او حاضر بوده میباشد. قبر نرجس در بقعه عسکریین در سامرا و در کنار قبر امام هادی(ع) و امام عسکری(ع) رزرو حسینیه نصرت مشهد جای دارد.
اسمها
مامان امام فرصت(عج) به اسمهای زیادی خوانده گردیده است: نرجس،[۱] سوسن،[۲] صَقِیل یا این که صیقل،[۳] ریحانه،[۴] حدیثه، حکیمه، ملیکه و خَمط.[۵] همینطور در گزارشی که شهید ثانی آن را ضعیف می داند اسم او، مریم بنت زید العلویه نقل شده میباشد.[۶] در بین این اسمها دارای شهرتترین اسم نرجس میباشد؛ در کهنترین گزارش (گزارش مسعودی)[۷] و همینطور در ماجرا حکمیه خاتون که مشهورترین[۸] ماجرا درباره میلاد حضرت مهدی میباشد، اسم مامان امام مجال(عج)، نرجس نام برده شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد میباشد.[۹]
نقل شده تعدد اسمها بهاین عامل میباشد که در تمدن عربی آن زمانه، تعدد اسم برای کنیزان مرسوم بوده و بیشتر از اسامی گلها استعمال میگردیده است.[۱۰] بعضی نیز احتمال دادهاند اکثری از این اسمها ناظر به القابی میباشد که نرجس به منجر زادن امام مهدی(عج) متصف به آن گردیده است؛ برای مثال صیقل یا این که صقیل (در فارسی به معنای درخشنده) وصفی میباشد که او به منجر وجود روشنایی امام مهدی(عج) یا این که به باعث درخشندگی و نورانیبودن رخ، به آن متصف گردیده است.[۱۱] در عین حالا اورده شده مامان امام مجال پیش از به دنیاآمدن امام نیز نامش «صقیل» بوده میباشد.[۱۲]
برهان متعدد بودن اسمها
درباره اسمهای متعدد مامان امام مجال، آورده شده میباشد که بهدنبال نهفته نگه داشتن میلاد امام مجال(عج)، نامونشان مامان او نیز مخفی گردیدهاست.[۱۳] همینطور احتمال داده گردیده کهاین اختلاف به جهت تعدد کنیزان امام حسن عسکری(ع) بوده میباشد.[۱۴]
همینطور مشاهده کنید: نهفتهبودن میلاد امام مجال(عج)
نام و نشان و تابعیت
اکثر قریب به واقعه متنها و روایاتی که به مامان امام مجال(عج) اشاره کردهاند، او را کنیز دانستهاند.[۱۵] تعریف امام مهدی(عج) به «ابن خیرة الإماء:پسرِ شایسته ترین کنیز»[۱۶] یا این که «ابن سیدة الإماء: پسرِ سرور کنیزان»[۱۷] نیز بر کنیزبودن وی دلالت دارااست.[۱۸] همینطور در احادیث آمده میباشد امام راست گو(ع) برای فسخکردن ادعای هر که مدعا بود محمد بن عبدالله بن حسن (دارای اسم و رسم به نفس زکیه) به عبارتی قائم میباشد، بهاین مقاله دلیل کرد که قائم فرزند کنیز میباشد؛ در حالی که محمد بن عبدالله از مادری آزاده میباشد.[۱۹] صرفا داستانِ مخالف با کنیز بودن، روایتی میباشد که شهید ثانی آن را در پوسته قولی ضعیف نقل مینماید و مامان امام مجال را مریم دختر زید علوی معرفی مینماید.[۲۰] به گفته محدث بحرانی، علامه مجلسی نیز این ماجرا را ضعیف دانسته میباشد.[۲۱]
بین گزارشهایی که مامان امام را کنیز معرفی کردهاند، برخی او را کنیز حکیمه خاتون (عمه امام حسن عسکری(ع)) دانستهاند[۲۲] و بعضا گفتهاند کنیزی بوده که تربیتش به حکیمه خاتون امانت گردیده بود.[۲۳] در روایتی نیز وی کنیزی سیاه معرفی گردیدهاست: «همانا در صاحب و مالک این فرمان، سنتی از یوسف(ع) میباشد و آن اینکه وی فرزند کنیزی سیاه میباشد.»[۲۴] همینطور اورده شده او کنیزی از «نوبه» (در شمال سودان) بوده میباشد.[۲۵]
شاهزاده رومی
در بعضا از منابع دیرین شیعه، داستانی کامل وجود دارااست که مامان امام مجال(عج) را شاهزادهای رومی به اسم ملیکه (ملیکا) بنت یشوع، نوه دختری قیصر روم معرفی مینماید که نسب مادرش به شمعون، یکیاز حواری عیسی(ع) می رسد. دراین ماجرا آمده میباشد ملیکه که در کاخ جدش بود، حضرت مریم(ع) و حضرت فاطمه(س) را در فقید رؤیا میبیند و حضرت فاطمه(س) اورا به اسلام دعوت مینماید و او را متقاعد میسازد تا خویش را به اسارت لشکریان اسلام درآورد. ملیکه آن گاه در مبارزه در میان مسلمانها با رومیان، اسیر مسلمان ها می گردد و امام هادی(ع) شخصی را مأمور مینماید و ملیکه را از بازارِ بردهفروشان میخرد و به عقد امام حسن عسکری(ع) درمیآورد.[۲۶]
این قصه را برای نخستین دفعه روضه خوان صدوق (۳۰۵ ۳۸۱ق) در کتاب کمال الدین آورده و محمد بن جریر طبری در دلائل الإمامة[۲۷] آن را با سندی گوناگون نقل نموده است.[۲۸] همینطور روحانی طوسی در کتاب الغیبه با به عبارتی مدرک طبری البته با یک واسطه بیشتر، آن را نقل نموده است.[۲۹]
انواعهایی بدین داستان وارداتی میباشد که بعضی از آنها بهاین گستردن میباشد: ۱. اشخاص جان دار در مدرک این حدیث، به جز محمد بن بحر (راوی اولیه)، کلیه مجهول یا این که مُهمل میباشند که علامت ضعف رجالی آنها و در فیض ضعف مدرک حدیث میباشد. ۲. محمد بن بحر (راوی اولیه) نیز به بزرگ نمایی تبهکار میباشد. ۳. انسان بن سلیمان که راوی بی واسطه قصه میباشد، مجهول و ناشناخته میباشد. ۴. پرداخت ماجراسیرتکامل و ناهمگون بودنِ آن با نحوه متن ها حدیثی، موجب کاهش پشت گرمی بر این متن میباشد.[۳۰]
سوالات مهم درباره حسینیه نصرت مشهد؛ راهنمای انتخاب، رزرو و برگزاری مراسم