نحوه نو شرعی
روحانی موثر روشی مختلف با زمان قبل از خویش در فقه شیعه مبناگذاری کرد. به گفته سبحانی و گرجی، قبل از روضه خوان اثر گذار دو شیوه دینی ترویج داشت: شیوه ابتدا به طور افراطی بر احادیث مبتنی بود و در آن در زمینهی گواهی و متن احادیث اعتنا کافی شکل نمیگرفت.[۳۰] طریق دوم به احادیث دقت موردنیاز را نداشت و بیش تر از حد بر قواعد عقلی تأکید میکرد؛ هرچند مانند قیاس با نصوص شرعی در حسینیه نصرت مشهد تعارض باشند.
[۳۱] روضه خوان موءثر راه و روش وسط را برگزید و طریق فقاهتی جدیدی سازه کرد که در آن آغاز به یاری عقل اصول و قواعدی برای استنباط احکام تدوین می شد. آن گاه توسط این اصول، استنباط احکام از متنها فقاهتی ایفا میگرفت.[۳۲] به این جهت او را تدوینکننده علم اصول فقه آدرس حسینیه نصرت مشهد دانستهاند.[۳۳]
بعد از روحانی اثر گذار، شاگردانش سید مرتضی در کتاب الذریعة الی اصول الشریعة و روحانی طوسی در کتاب العُدَّة فی الاصول، این شیوه را ادامه رزرو حسینیه نصرت مشهد دادند.[۳۴]
حضور در مناظرات علمی
کتاب الارشاد نوشته روضه خوان موثر
در زمان روضه خوان اثرگذار گفتگوهای علمی در میان علماء گرانقدر مذهب ها متعدد اسلامی در بغداد برگزار میشد. بخش اعظمی از این مناظرات در حضور خلفای عباسی شکل میگرفت. روضه خوان موثر دراین جلسات حاضر می شد و به نقد ها نسبت به مذهب شیعه جواب میاعطا شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد کرد.[۳۵]
در منزل روحانی موءثر نیز مجلس بحثی برپا میشد که علماء مذهبها متعدد اسلامی ازجمله معتزله و زیدیه و اسماعیلیه در آن کمپانی میکردند.[۳۶]
ماجرای اصلاح غلط در فتوا
بر اساس گزارشی، داعیه گردیده روضه خوان موءثر در صدور فتوایی خطا کرده و امام مجال(عج) آن را اصلاح نموده است.[۳۷] نقل شده قدیمیترین منبع این گزارش مرتبط با ۱۵۰ سال پیشین میباشد.[۳۸] ضعف منبع توقیع، تعارض فتوا با احادیث و فتاوای دارای شهرت، اتهام بیسوادی یا این که شتاب در صدور فتوا به روضه خوان اثر گذار، از دلایل عدم صدق اینگونه روایتی معرفی گردیده است؛[۳۹] خلال اینکه روضه خوان موءثر، در کتاب شرعی خویش، المقنعه، به فتوای معروف دراین قضیه تصریح کرده و بر این پایه، صدور اینگونه اشتباهی از او به ماجراسرایی مشابه دانسته گردیده است.[۴۰]
مبتنی بر نقل نام برده که به منابع مکتوب معاصر هم رویکرد یافته میباشد،[۴۱] مردی روستایی نزد روضه خوان موثر رفت و از وی پرسید که در صورتی زنی آبستن از عالم برود و جنین در شکمش زنده مانده باشد، بایستی جنین را با زن دفن کرد، یا این که آن را درآورد؟ روحانی موءثر به مرد ذکر کرد که زن را فارغ از درآوردن فرزند از شکمش دفن فرمایید. در شیوه رجوع و برگشت، شخصی سوار بر اسب خویش را به مرد روستایی رساند و اذعان کرد که روضه خوان گفته شکم زن را بشکافید، نوپا را خارج بیاورید و بعد زن را دفن نمائید. چندی آن گاه که مرد روستایی، قصه را برای روضه خوان موثر نقل کرد، روضه خوان تعجب کرد و پست کردن شخصی برای اصلاح فتوا را انکار کرد و متوجه شد که آن شخص، امام مجال بوده میباشد. روحانی موثر بعد دست از فتوا دادن برداشت، تا آنکه در توقیعی از امام مجال، به او گفته شد که فتوا بده، و ما آن را اصلاح و پایدار میکنیم.[۴۲] [یادداشت ۳]
اثر ها درباره روحانی اثر گذار
کنگره جهانی هزاره روضه خوان موءثر
درباره روحانی موءثر کتابها و مقاله ها زیادی کتابت و منتشر شدهاست. به عنوان مثال:
روحانی موءثر درفشدار آزادی فکر، سید جعفر مرتضی عاملی
تفکرهای کلامی روضه خوان اثرگذار، مارتین مکدرموت،( به انگلیسیMcdermott, Martin)
روحانی موثر، علی اکبر ولایتی
مدافع حریم تشیع (مروری بر معاش و اثرها روحانی موثر)، قاسمعلی کوچنانی
روضه خوان موثر؛ مدرس امت تاثیر احمد لقمانی.[۴۳]
در فروددین ماه ۱۳۷۲ش (۲۴ تا ۲۶ شوال ۱۴۱۳ق) کنگره جهانی هزاره روضه خوان اثرگذار در قم برگزار شد. درین کنگره بیشتراز ۲۵۰ بدن از شخصیتهای علمی از ۲۳ مرزوبوم دنیا در پوسته ارائه نوشتهی علمی به پژوهش تفکرهای کلامی، فقاهتی، تاریخی و حدیثی روضه خوان موثر و خصوصیتهای بعد از ظهر وی پرداختند. این مقاله ها در پوسته یک سری جلد کتاب منتشر شد.[۴۴]
همینطور در سال ۱۳۷۳ش گروهای تلویزیونی درباره معاش روضه خوان موثر با تیتر خورشید شب و با نویسندگی محمود حسنی و کارگردانی سیروس مقدم ساخته شد و در سال ۱۳۷۴ش از کانال دوم سیمای جمهوری اسلامی پخش شد.[۴۵]
پانویس
نجاشی، رجال، ۱۴۰۷ق، ص۳۹۹، رقم ۱۰۶۷.
نجاشی، رجال، ۱۴۰۷ق، ص۴۰۲.
ابن ندیم، الفهرست، ۱۳۵۰ش، ص ۱۹۷؛ طوسی، الفهرست، ۱۴۱۷ق، ص۲۳۹.
شبیری، «گذری بر حیات روضه خوان موءثر»، ص۸-۷.
شبیری، «گذری بر حیات روحانی موءثر»، ص۸-۷.
شبیری، «گذری بر حیات روحانی موثر»، ص۸-۹.
شبیری، «گذری بر حیات روحانی اثرگذار«، ص۳۷؛ شبیری، «ناگفتههایی از حیات روحانی اثرگذار»، ص۱۱۸.
شبیری، «گذری بر حیات روضه خوان موثر»، ص۳۹.
طوسی، الفهرست، ۱۴۱۷ق، ص۲۳۹.
نجاشی، رجال، ۱۴۰۷ق، ص۴۰۳-۴۰۲.
شبیری، «گذری بر حیات روحانی اثر گذار»، ص۲۶.
شبیری، «گذری بر حیات روحانی اثرگذار»، ص۲۶-۲۷.
طبرسی، الإحتجاج، ۱۳۸۶ق، ج۲، ص۳۲۲.
نحوه نو شرعی
روحانی موثر روشی مختلف با زمان قبل از خویش در فقه شیعه مبناگذاری کرد. به گفته سبحانی و گرجی، قبل از روضه خوان اثر گذار دو شیوه دینی ترویج داشت: شیوه ابتدا به طور افراطی بر احادیث مبتنی بود و در آن در زمینهی گواهی و متن احادیث اعتنا کافی شکل نمیگرفت.[۳۰] طریق دوم به احادیث دقت موردنیاز را نداشت و بیش تر از حد بر قواعد عقلی تأکید میکرد؛ هرچند مانند قیاس با نصوص شرعی در حسینیه نصرت مشهد تعارض باشند.
[۳۱] روضه خوان موءثر راه و روش وسط را برگزید و طریق فقاهتی جدیدی سازه کرد که در آن آغاز به یاری عقل اصول و قواعدی برای استنباط احکام تدوین می شد. آن گاه توسط این اصول، استنباط احکام از متنها فقاهتی ایفا میگرفت.[۳۲] به این جهت او را تدوینکننده علم اصول فقه آدرس حسینیه نصرت مشهد دانستهاند.[۳۳]
بعد از روحانی اثر گذار، شاگردانش سید مرتضی در کتاب الذریعة الی اصول الشریعة و روحانی طوسی در کتاب العُدَّة فی الاصول، این شیوه را ادامه رزرو حسینیه نصرت مشهد دادند.[۳۴]
حضور در مناظرات علمی
کتاب الارشاد نوشته روضه خوان موثر
در زمان روضه خوان اثرگذار گفتگوهای علمی در میان علماء گرانقدر مذهب ها متعدد اسلامی در بغداد برگزار میشد. بخش اعظمی از این مناظرات در حضور خلفای عباسی شکل میگرفت. روضه خوان موثر دراین جلسات حاضر می شد و به نقد ها نسبت به مذهب شیعه جواب میاعطا شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد کرد.[۳۵]
در منزل روحانی موءثر نیز مجلس بحثی برپا میشد که علماء مذهبها متعدد اسلامی ازجمله معتزله و زیدیه و اسماعیلیه در آن کمپانی میکردند.[۳۶]
ماجرای اصلاح غلط در فتوا
بر اساس گزارشی، داعیه گردیده روضه خوان موءثر در صدور فتوایی خطا کرده و امام مجال(عج) آن را اصلاح نموده است.[۳۷] نقل شده قدیمیترین منبع این گزارش مرتبط با ۱۵۰ سال پیشین میباشد.[۳۸] ضعف منبع توقیع، تعارض فتوا با احادیث و فتاوای دارای شهرت، اتهام بیسوادی یا این که شتاب در صدور فتوا به روضه خوان اثر گذار، از دلایل عدم صدق اینگونه روایتی معرفی گردیده است؛[۳۹] خلال اینکه روضه خوان موءثر، در کتاب شرعی خویش، المقنعه، به فتوای معروف دراین قضیه تصریح کرده و بر این پایه، صدور اینگونه اشتباهی از او به ماجراسرایی مشابه دانسته گردیده است.[۴۰]
مبتنی بر نقل نام برده که به منابع مکتوب معاصر هم رویکرد یافته میباشد،[۴۱] مردی روستایی نزد روضه خوان موثر رفت و از وی پرسید که در صورتی زنی آبستن از عالم برود و جنین در شکمش زنده مانده باشد، بایستی جنین را با زن دفن کرد، یا این که آن را درآورد؟ روحانی موءثر به مرد ذکر کرد که زن را فارغ از درآوردن فرزند از شکمش دفن فرمایید. در شیوه رجوع و برگشت، شخصی سوار بر اسب خویش را به مرد روستایی رساند و اذعان کرد که روضه خوان گفته شکم زن را بشکافید، نوپا را خارج بیاورید و بعد زن را دفن نمائید. چندی آن گاه که مرد روستایی، قصه را برای روضه خوان موثر نقل کرد، روضه خوان تعجب کرد و پست کردن شخصی برای اصلاح فتوا را انکار کرد و متوجه شد که آن شخص، امام مجال بوده میباشد. روحانی موثر بعد دست از فتوا دادن برداشت، تا آنکه در توقیعی از امام مجال، به او گفته شد که فتوا بده، و ما آن را اصلاح و پایدار میکنیم.[۴۲] [یادداشت ۳]
اثر ها درباره روحانی اثر گذار
کنگره جهانی هزاره روضه خوان موءثر
درباره روحانی موءثر کتابها و مقاله ها زیادی کتابت و منتشر شدهاست. به عنوان مثال:
روحانی موءثر درفشدار آزادی فکر، سید جعفر مرتضی عاملی
تفکرهای کلامی روضه خوان اثرگذار، مارتین مکدرموت،( به انگلیسیMcdermott, Martin)
روحانی موثر، علی اکبر ولایتی
مدافع حریم تشیع (مروری بر معاش و اثرها روحانی موثر)، قاسمعلی کوچنانی
روضه خوان موثر؛ مدرس امت تاثیر احمد لقمانی.[۴۳]
در فروددین ماه ۱۳۷۲ش (۲۴ تا ۲۶ شوال ۱۴۱۳ق) کنگره جهانی هزاره روضه خوان اثرگذار در قم برگزار شد. درین کنگره بیشتراز ۲۵۰ بدن از شخصیتهای علمی از ۲۳ مرزوبوم دنیا در پوسته ارائه نوشتهی علمی به پژوهش تفکرهای کلامی، فقاهتی، تاریخی و حدیثی روضه خوان موثر و خصوصیتهای بعد از ظهر وی پرداختند. این مقاله ها در پوسته یک سری جلد کتاب منتشر شد.[۴۴]
همینطور در سال ۱۳۷۳ش گروهای تلویزیونی درباره معاش روضه خوان موثر با تیتر خورشید شب و با نویسندگی محمود حسنی و کارگردانی سیروس مقدم ساخته شد و در سال ۱۳۷۴ش از کانال دوم سیمای جمهوری اسلامی پخش شد.[۴۵]
پانویس
نجاشی، رجال، ۱۴۰۷ق، ص۳۹۹، رقم ۱۰۶۷.
نجاشی، رجال، ۱۴۰۷ق، ص۴۰۲.
ابن ندیم، الفهرست، ۱۳۵۰ش، ص ۱۹۷؛ طوسی، الفهرست، ۱۴۱۷ق، ص۲۳۹.
شبیری، «گذری بر حیات روضه خوان موءثر»، ص۸-۷.
شبیری، «گذری بر حیات روحانی موءثر»، ص۸-۷.
شبیری، «گذری بر حیات روحانی موثر»، ص۸-۹.
شبیری، «گذری بر حیات روحانی اثرگذار«، ص۳۷؛ شبیری، «ناگفتههایی از حیات روحانی اثرگذار»، ص۱۱۸.
شبیری، «گذری بر حیات روضه خوان موثر»، ص۳۹.
طوسی، الفهرست، ۱۴۱۷ق، ص۲۳۹.
نجاشی، رجال، ۱۴۰۷ق، ص۴۰۳-۴۰۲.
شبیری، «گذری بر حیات روحانی اثر گذار»، ص۲۶.
شبیری، «گذری بر حیات روحانی اثرگذار»، ص۲۶-۲۷.
طبرسی، الإحتجاج، ۱۳۸۶ق، ج۲، ص۳۲۲.
سوالات مهم درباره حسینیه نصرت مشهد؛ راهنمای انتخاب، رزرو و برگزاری مراسم