تیرگی رابطه ها با محمدرضا فرمان روا
ارتباط ها بهبهانی با حکومت، از ۱۳۳۷ ش به آنگاه رو به تیرگی بنیان. مهمترین اختلافات در بین دربار خصوصاً محمدرضا سلطان و بهبهانی میاقتدار بدین موردها حسینیه نصرت مشهد اشاره نمود:
زنان و انتخابات
در دی ماه سال۱۳۳۷ش. وی در طومارای که در کیهان منتشر شد، طرح دوباره زمینه کمپانی زنان در انتخابات را در مجلس سنا آیتم حمله قرار اعطا کرد.[۲۶]
عدم وجود آزادی ذکر
در بیستم بهمن سال ۱۳۴۰ش نیز با شروع اپ اصلاحات ارضی، در تلگراف شدیداللحنی به پادشاه، اتفاق ها دانش کده و کشته شدن تودهای از دانشجو یان را ناشی از تأخیر در بهره برداری مجلس و نبودن آزادی دانست و پاد شاه را به کوتاهی در ایفا وظیفه جنایتکار کرد. بعداز این تلگراف، که با تشدید شغل سید جعفر بهبهانی فرزند سیدمحمد یاور بود، سیدجعفر که یک سری زمان نماینده قانونی مجلس بود دستگیر آدرس حسینیه نصرت مشهد شد.[۲۷]
ضابطه انجمنهای ایالتی و ولایتی
درپی ثبت ضابطه انجمنهای ایالتی و ولایتی در ۱۶ مهر ۱۳۴۱، که در آن شرط پیمان به قرآن و مسلمان بودن از حالت گزینش شوندگان و تعیین کنندگان حذف و به زنان نیز حق رأی داده گردیده بود، ارتباط بهبهانی و حکومت رزرو حسینیه نصرت مشهد تیرهخیس شد.[۲۸]
درپی ثبت این ضابطه، علمای قم و نجف، همانند آیت الله حکیم و آیت الله خویی، با تلگراف به بهبهانی خواهان مبادرت وی برای کنسل این ضابطه شدند و وی نیز طی تلگرافی به فرمان روا بر این مراد تأکید کرد.بهبهانی برای اعتراض بهاین ضابطه، عموم را به اجتماع در مسجد سیدعزیزالله، در بازار طهران، فراخواند. دراین مراسم، بعد از سخنرانی خطیب معروف طهران، محمدتقی فلسفی، بهبهانی با وجود کهنسالی به منبر رفت و از در آغاز وزیر خواست کهاین ضابطه اصلاح شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد خواهد شد.
از آنجا که دولت بهاین اعتراضها توجهی نکرد، بهبهانی و سه نفر از مجتهدان، تصمیم گرفتند در مسجد حاج سیدعزیزالله، تحصن و عموم را به حضور در مسجد دعوت نمایند. وقتی که بیاعتنایی دولت شدت یافت، بهبهانی که حدود نود سال داشت، وصیت کرد که در صورتیکه درین فی مابین از جهان رفت، لاشه اورا تا این ضابطه کنسل نشده در مسجد نهاده، دفن نکنند. آخر و عاقبت، ابتدا وزیر در تلگرافی به علمای قم و طهران کنسل ثبت طومار را اظهار کرد و با قبول مرادهای مراجع، اجتماعات آجل نیز کنسل شد.[۲۹]
انقلاب سپید
در کلیه پرسی اصول شش گانه انقلاب سپید، آیت الله خویی در تلگرافی به بهبهانی، انقلاب سپید را آیتم اعتراض قرار بخشید[۳۰] و بهبهانی نیز طی طومارای به عَلَم، ابتدا وزیر وقت، صریحاً دولت را از تقسیم املاک موقوفه و دخالت در کارها این املاک دستگیر.
تحریم کلیه پرسی
وقتی که امام خمینی کلیه پرسی پاد شاه را برای انقلاب سپید تحریم کرد، آیت الله بهبهانی در کنار سید احمد خوانساری به تحریم همگی پرسی فتوا بخشید. در ۲ بهمن ۱۳۴۱، محمدتقی فلسفی در خانه بهبهانی، در مخالفت با همگی پرسی سخنرانی کرد. این اجتماع در غایت به زدوخورد با پلیس سبب شد و در ادامه آن بهبهانی ذیل حیث قرار گرفت و از خروج وی از خانه ممانعت شد. براین اساس، این توشه بهبهانی به صورت بدون واسطه رودرروی دربار قرار گرفت.[۳۱]
فاجعۀ مدرسۀ فیضیه
وقتی که آیت الله خمینی و مراجع تبعیت، عید باستانی ۱۳۴۲ را عزای ملی اعلام کردند، بهبهانی نیز با صدور اعلامیهای با وی یاور شد و در حادثه فیضیه نیز جنایت رژیم پادشاه را به شدت محکوم کرد.[۳۲]
قضیۀ پانزده خرداد ماه
بعد از قیام ۱۵ خرداد ماه سال ۱۳۴۲، بهبهانی بیانیهای صادر و در آن «جنایت هیئت حاکمه» را بشدت محکوم کرد.وی با به عمل بردن عباراتی مصرح، از «مقاومت مجدّانه روحانیت مذهب مقدس جعفری در مقابل جاری ساختن و فجایع ناشیانه دولت» حرف خاطرنشان کرد و از آن مجال بود که بیش تر از پیش آیتم غضب حکومت واقع شد و حتی از تعیین فرزند وی به نمایندگی مجلس نیز پرهیز به فعالیت آمد.[۳۳]
پانویس
عاقلی، روزشمار تاریخ کشورایران، ج۲، ص۱۶۵؛ صبح زود، ج۲، ص۲۸۹
عاقلی، روزشمار تاریخ جمهوری اسلامی ایران، ج۲، ص۱۶۵؛ مرتضوی برازجانی، ص۱۱۵؛ ایرانیکا، تحت مادّه
عاقلی، روزشمار تاریخ کشور ایران، ج۲، ص۱۶۵؛ ایرانیکا، پایین ماده
فتلاوی، مشاهير المدفونين في الصحن العلوی الشريف، ۱۴۲۷ق،ص۳۰۸.
صفایی، ج۱، ص۲۰۳؛ عاقلی، روزشمار تاریخ جمهوری اسلامی ایران، ج۱، ص۴۰ـ۴۱؛ مرتضوی برازجانی، ص۱۱۲؛ کریمیان، ص۹۹
عاقلی، روزشمار تاریخ کشورایران، ج۱، ص۴۰ـ۴۱، فرهنگ وتمدن قهرمانی، ص۱۶
مرتضوی برازجانی، ص۱۱۴؛ صبح زود، ج۲، ص۲۸۹، ایرانیکا، پایین مادّه
عاقلی، روزشمار تاریخ ایرانش، ج۱، ص۱۲۶؛ عاقلی، در آغاز وزیران جمهوری اسلامی ایران از مشیرالدوله تا بختیار، ص۳۳۹؛ کریمیان، ص۹۹
مکی، ج۳، ص۴۸۷
تیرگی رابطه ها با محمدرضا فرمان روا
ارتباط ها بهبهانی با حکومت، از ۱۳۳۷ ش به آنگاه رو به تیرگی بنیان. مهمترین اختلافات در بین دربار خصوصاً محمدرضا سلطان و بهبهانی میاقتدار بدین موردها حسینیه نصرت مشهد اشاره نمود:
زنان و انتخابات
در دی ماه سال۱۳۳۷ش. وی در طومارای که در کیهان منتشر شد، طرح دوباره زمینه کمپانی زنان در انتخابات را در مجلس سنا آیتم حمله قرار اعطا کرد.[۲۶]
عدم وجود آزادی ذکر
در بیستم بهمن سال ۱۳۴۰ش نیز با شروع اپ اصلاحات ارضی، در تلگراف شدیداللحنی به پادشاه، اتفاق ها دانش کده و کشته شدن تودهای از دانشجو یان را ناشی از تأخیر در بهره برداری مجلس و نبودن آزادی دانست و پاد شاه را به کوتاهی در ایفا وظیفه جنایتکار کرد. بعداز این تلگراف، که با تشدید شغل سید جعفر بهبهانی فرزند سیدمحمد یاور بود، سیدجعفر که یک سری زمان نماینده قانونی مجلس بود دستگیر آدرس حسینیه نصرت مشهد شد.[۲۷]
ضابطه انجمنهای ایالتی و ولایتی
درپی ثبت ضابطه انجمنهای ایالتی و ولایتی در ۱۶ مهر ۱۳۴۱، که در آن شرط پیمان به قرآن و مسلمان بودن از حالت گزینش شوندگان و تعیین کنندگان حذف و به زنان نیز حق رأی داده گردیده بود، ارتباط بهبهانی و حکومت رزرو حسینیه نصرت مشهد تیرهخیس شد.[۲۸]
درپی ثبت این ضابطه، علمای قم و نجف، همانند آیت الله حکیم و آیت الله خویی، با تلگراف به بهبهانی خواهان مبادرت وی برای کنسل این ضابطه شدند و وی نیز طی تلگرافی به فرمان روا بر این مراد تأکید کرد.بهبهانی برای اعتراض بهاین ضابطه، عموم را به اجتماع در مسجد سیدعزیزالله، در بازار طهران، فراخواند. دراین مراسم، بعد از سخنرانی خطیب معروف طهران، محمدتقی فلسفی، بهبهانی با وجود کهنسالی به منبر رفت و از در آغاز وزیر خواست کهاین ضابطه اصلاح شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد خواهد شد.
از آنجا که دولت بهاین اعتراضها توجهی نکرد، بهبهانی و سه نفر از مجتهدان، تصمیم گرفتند در مسجد حاج سیدعزیزالله، تحصن و عموم را به حضور در مسجد دعوت نمایند. وقتی که بیاعتنایی دولت شدت یافت، بهبهانی که حدود نود سال داشت، وصیت کرد که در صورتیکه درین فی مابین از جهان رفت، لاشه اورا تا این ضابطه کنسل نشده در مسجد نهاده، دفن نکنند. آخر و عاقبت، ابتدا وزیر در تلگرافی به علمای قم و طهران کنسل ثبت طومار را اظهار کرد و با قبول مرادهای مراجع، اجتماعات آجل نیز کنسل شد.[۲۹]
انقلاب سپید
در کلیه پرسی اصول شش گانه انقلاب سپید، آیت الله خویی در تلگرافی به بهبهانی، انقلاب سپید را آیتم اعتراض قرار بخشید[۳۰] و بهبهانی نیز طی طومارای به عَلَم، ابتدا وزیر وقت، صریحاً دولت را از تقسیم املاک موقوفه و دخالت در کارها این املاک دستگیر.
تحریم کلیه پرسی
وقتی که امام خمینی کلیه پرسی پاد شاه را برای انقلاب سپید تحریم کرد، آیت الله بهبهانی در کنار سید احمد خوانساری به تحریم همگی پرسی فتوا بخشید. در ۲ بهمن ۱۳۴۱، محمدتقی فلسفی در خانه بهبهانی، در مخالفت با همگی پرسی سخنرانی کرد. این اجتماع در غایت به زدوخورد با پلیس سبب شد و در ادامه آن بهبهانی ذیل حیث قرار گرفت و از خروج وی از خانه ممانعت شد. براین اساس، این توشه بهبهانی به صورت بدون واسطه رودرروی دربار قرار گرفت.[۳۱]
فاجعۀ مدرسۀ فیضیه
وقتی که آیت الله خمینی و مراجع تبعیت، عید باستانی ۱۳۴۲ را عزای ملی اعلام کردند، بهبهانی نیز با صدور اعلامیهای با وی یاور شد و در حادثه فیضیه نیز جنایت رژیم پادشاه را به شدت محکوم کرد.[۳۲]
قضیۀ پانزده خرداد ماه
بعد از قیام ۱۵ خرداد ماه سال ۱۳۴۲، بهبهانی بیانیهای صادر و در آن «جنایت هیئت حاکمه» را بشدت محکوم کرد.وی با به عمل بردن عباراتی مصرح، از «مقاومت مجدّانه روحانیت مذهب مقدس جعفری در مقابل جاری ساختن و فجایع ناشیانه دولت» حرف خاطرنشان کرد و از آن مجال بود که بیش تر از پیش آیتم غضب حکومت واقع شد و حتی از تعیین فرزند وی به نمایندگی مجلس نیز پرهیز به فعالیت آمد.[۳۳]
پانویس
عاقلی، روزشمار تاریخ کشورایران، ج۲، ص۱۶۵؛ صبح زود، ج۲، ص۲۸۹
عاقلی، روزشمار تاریخ جمهوری اسلامی ایران، ج۲، ص۱۶۵؛ مرتضوی برازجانی، ص۱۱۵؛ ایرانیکا، تحت مادّه
عاقلی، روزشمار تاریخ کشور ایران، ج۲، ص۱۶۵؛ ایرانیکا، پایین ماده
فتلاوی، مشاهير المدفونين في الصحن العلوی الشريف، ۱۴۲۷ق،ص۳۰۸.
صفایی، ج۱، ص۲۰۳؛ عاقلی، روزشمار تاریخ جمهوری اسلامی ایران، ج۱، ص۴۰ـ۴۱؛ مرتضوی برازجانی، ص۱۱۲؛ کریمیان، ص۹۹
عاقلی، روزشمار تاریخ کشورایران، ج۱، ص۴۰ـ۴۱، فرهنگ وتمدن قهرمانی، ص۱۶
مرتضوی برازجانی، ص۱۱۴؛ صبح زود، ج۲، ص۲۸۹، ایرانیکا، پایین مادّه
عاقلی، روزشمار تاریخ ایرانش، ج۱، ص۱۲۶؛ عاقلی، در آغاز وزیران جمهوری اسلامی ایران از مشیرالدوله تا بختیار، ص۳۳۹؛ کریمیان، ص۹۹
مکی، ج۳، ص۴۸۷
سوالات مهم درباره حسینیه نصرت مشهد؛ راهنمای انتخاب، رزرو و برگزاری مراسم