تاریخ یعقوبی از دیرینترین کتابهای تاریخ همگانی به لهجه عربی، نوشته احمد بن ابی یعقوب (درگذشت: ۲۸۴ یا این که ۲۹۲ق) میباشد. این کتاب خلاصهای از تاریخ عالم از شروع تا وسط سده سوم هجری قمری میباشد. تاریخ یعقوبی دارنده دو نصیب تاریخ پیش از اسلام و تاریخ پس از اسلام میباشد. در قسمت دوم این کتاب، معاش رسول (ص) و امامان معصوم تا امام هادی(ع) نام برده میباشد. این کتاب، همینطور منبعی برای تفحص درباره تاریخ جمهوری اسلامی ایران باستان و زمان ساسانی حسینیه نصرت مشهد میباشد.
مؤلف
نوشتهعلمیٔ مهم: احمد بن ابی یعقوب
احمد بن ابی یعقوب بن جعفر بن وَهْب بن بدیهی یعقوبی تاریخنگار و جغرافیدان سده سوم هجری قمری میباشد. از سایر اثر ها وی «البُلدان» و «مُشاکَلةُ الناس لِمجالِهم» میباشد. او همانند اجدادش میل به شیعه داشت و کاتبِ دربار عباسیان بود. سال وفات او را ۲۸۴ یا این که ۲۹۲ق آدرس حسینیه نصرت مشهد دانستهاند.[مستلزم منبع]
قسمتهای کتاب
تاریخ یعقوبی از دو قسمت یا این که جلد ساخته شده میباشد. قسمت ابتدا به تاریخ قبل از اسلام و نصیب دوم به تاریخ اسلام میپردازد.
نصیب در آغاز
محتوا
در نصیب ابتدا کتاب، که با ماجرا آفرینش شروع گردیده، سرگذشت پیامبران از انسان تا عیسی و بعد از آن تاریخچهای از پادشاهان و ملتها و مملکتهای عالم آمده رزرو حسینیه نصرت مشهد میباشد.
یعقوبی در فصل «ملوک عجم» به فرهنگ وتمدن اساطیری و تاریخ جمهوری اسلامی ایران باستان پرداخته و درباره نظام کشورداری و سلسله مراتب دولتی ساسانیان داده ها ارزشمندی داده میباشد.[۱]
منابع نصیب اولیه
منابع همگانی: یعقوبی در ذکر تاریخ پیامبران از قرآن مجید و منابع اسلامی و کتاب مقدس یهودیان و مسیحیان مثلا انجیلهای چهارگانه نقل و اقتباس شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد نموده است.[۲]
منبع منحصر تاریخ بنی اسرائیل: منبع عمده مطالب مرتبط با بنی اسرائیل دراین کتاب، به باور برخی، بعداز کتاب مقدس، کتابی به اسم غار گنجینهها میباشد.[۳]
منبع منحصربهفرد تاریخ جمهوری اسلامی ایران باستان: منبع یعقوبی درباره ی تاریخ کشور ایران باستان و عصر ساسانی یکسری کتاب بوده میباشد که عبارتند از:
گاهنامگ پهلوی بوده که خویش قسمتی از کتاب بزرگتری به اسم آئین نامک بوده میباشد.
خوذای نامگ(خداینامگ)، تاریخ قانونی ساسانیان، از سایر منابع یعقوبی میباشد.[۴]
به دلیل به کار گیری این کتاب از منابع اصیل مذکور، تاریخ یعقوبی از دیرینترین و مهمترین منابع برای آشنایی عصر ساسانیان به شمار میرود.[۵]
شیوه نقل مطالب و کتابت
یعقوبی در تاریخ نگاری طریقای معتدل داشته و اطلاعاتی که داده، مثلا خطبهها و وصایای سیاسی و اخلاقی و طومارهای قانونی[۶] ظریف و گاه مخصوص میباشد.[۷]
وی در نقل مطالب، دو عمل عمده ایفا داده میباشد. مطالبی که با اصول عقائد اسلامی موافق خلا را نقل نکرده میباشد، خصوصا مطالبی که از کتاب غار گنجینهها در وصف بنی اسرائیل نقل نموده است.[۸]
همینطور او هرگاه از تاریخ سیاسی اقوام داده ها کافی نداشته، تاریخ فرهنگی آنها را آورده میباشد.[۹]
یعقوبی در تاثیر خود بعضا مباحث جغرافیایی را نیز مطرح کرده[۱۰] و به گاهشماری اهل ایران و رومی نیز اعتنا نماد داده میباشد.[۱۱] وی در بیان تولد عیسی(ع) و میلاد و بعثت و وفات فرستاده اسلام و شروع زمان هرمورد از خلفای اسلامی، اطلاعاتی نجومی داده میباشد. این داده ها برگرفته از منجِّمانی همانند محمد بن موسی خوارزمی (درگذشت ۲۳۲ق) و ماشاءالله یهودی (درگذشت ۲۰۰ یا این که ۲۰۵ ق) میباشد.[۱۲]
قسمت دوم
محتوا
جلد دوم تاریخ یعقوبی به تاریخ اسلام تخصیص دارااست. نخست مجلد، تفصیل معاش فرستاده اسلام از به دنیاآمدن تا بعثت، مسافرت، غزوات، سفیران عرب، کاتبان و همسران نبی آمده میباشد.
تفصیل رویدادهای دوران اولیه جانشینان نبی، یعنی ابوبکر و قدمت و عثمان و امام علی و امام حسن(ع)، سوژه آجل میباشد. یعقوبی در گزارش مسافرت حجة الوداع به معرفی امام علی(ع) از سوی فرستاده(ص) تحت عنوان جانشین بعداز خویش در غدیر خم اشاره نمود و پاراگراف معروف فرستاده درباره امام علی(ع) را نقل نموده است:فمن كنت مولاه، فعلي مولاه، اللهم وال اینجانب والاه و عاد اینجانب عاداه. [۱۳] او به مناسبت بیان وفات ائمه، خلاصهای از سرگذشت و سخنان آنهارا تا امام علی النقی(ع) آورده میباشد.[۱۴] یعقوبی خلال حافظه کردن از امام علی(ع) و منزلت وی و فضیلت ها اهل بیت، درباره شخصیت ابوطالب، حدیث غدیر و حدیث ثقلین، ماجرای سقیفه بنی ساعده، خلفای در آغاز و امام حسن(ع)، طلحه و زبیر و زبیریان صحبت گفته میباشد.[۱۵].
آن گاه به روزگار حکومت خلفای اموی و عباسی به ترتیب تاریخ به حکومت وصال آنها تا رویدادها ۲۵۹قمری پرداخته شدهاست. تاریخ عباسیان در حدود یک پنجم کتاب را مشتمل بر می شود، چنانکه مسعودی[۱۶] در کتاب تاریخش (مروج الذهب) از کتابی با تیتر تاریخ «در خبرها عباسیان و جز وی» خاطر کرده که احتمالاً همین قسمت از تاریخ یعقوبی میباشد.[۱۷]
طریق
طرز یعقوبی در نصیب دوم، استیناف در احادیث و تعیین آنهاست. وی، برخلاف مورّخان اخباری مانند طبری، سلسله سندها احادیث را ارائه نکرده میباشد. بلکه بعداز پژوهش و توجه در خبرها راویان و سیره نویسان و مورّخان و تفاوتهای آنها، گزارشی جامع از خبرها و احادیث ارائه کرده است.[۱۸] یعقوبی در پیشگفتار این جلد، علاوه بر معرفی منابع این نصیب، شماری از راویان و اخباریان و نسب شناسان دارای شهرت سده دوم و سوم را مذکور میباشد.[۱۹]
تاریخ یعقوبی از دیرینترین کتابهای تاریخ همگانی به لهجه عربی، نوشته احمد بن ابی یعقوب (درگذشت: ۲۸۴ یا این که ۲۹۲ق) میباشد. این کتاب خلاصهای از تاریخ عالم از شروع تا وسط سده سوم هجری قمری میباشد. تاریخ یعقوبی دارنده دو نصیب تاریخ پیش از اسلام و تاریخ پس از اسلام میباشد. در قسمت دوم این کتاب، معاش رسول (ص) و امامان معصوم تا امام هادی(ع) نام برده میباشد. این کتاب، همینطور منبعی برای تفحص درباره تاریخ جمهوری اسلامی ایران باستان و زمان ساسانی حسینیه نصرت مشهد میباشد.
مؤلف
نوشتهعلمیٔ مهم: احمد بن ابی یعقوب
احمد بن ابی یعقوب بن جعفر بن وَهْب بن بدیهی یعقوبی تاریخنگار و جغرافیدان سده سوم هجری قمری میباشد. از سایر اثر ها وی «البُلدان» و «مُشاکَلةُ الناس لِمجالِهم» میباشد. او همانند اجدادش میل به شیعه داشت و کاتبِ دربار عباسیان بود. سال وفات او را ۲۸۴ یا این که ۲۹۲ق آدرس حسینیه نصرت مشهد دانستهاند.[مستلزم منبع]
قسمتهای کتاب
تاریخ یعقوبی از دو قسمت یا این که جلد ساخته شده میباشد. قسمت ابتدا به تاریخ قبل از اسلام و نصیب دوم به تاریخ اسلام میپردازد.
نصیب در آغاز
محتوا
در نصیب ابتدا کتاب، که با ماجرا آفرینش شروع گردیده، سرگذشت پیامبران از انسان تا عیسی و بعد از آن تاریخچهای از پادشاهان و ملتها و مملکتهای عالم آمده رزرو حسینیه نصرت مشهد میباشد.
یعقوبی در فصل «ملوک عجم» به فرهنگ وتمدن اساطیری و تاریخ جمهوری اسلامی ایران باستان پرداخته و درباره نظام کشورداری و سلسله مراتب دولتی ساسانیان داده ها ارزشمندی داده میباشد.[۱]
منابع نصیب اولیه
منابع همگانی: یعقوبی در ذکر تاریخ پیامبران از قرآن مجید و منابع اسلامی و کتاب مقدس یهودیان و مسیحیان مثلا انجیلهای چهارگانه نقل و اقتباس شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد نموده است.[۲]
منبع منحصر تاریخ بنی اسرائیل: منبع عمده مطالب مرتبط با بنی اسرائیل دراین کتاب، به باور برخی، بعداز کتاب مقدس، کتابی به اسم غار گنجینهها میباشد.[۳]
منبع منحصربهفرد تاریخ جمهوری اسلامی ایران باستان: منبع یعقوبی درباره ی تاریخ کشور ایران باستان و عصر ساسانی یکسری کتاب بوده میباشد که عبارتند از:
گاهنامگ پهلوی بوده که خویش قسمتی از کتاب بزرگتری به اسم آئین نامک بوده میباشد.
خوذای نامگ(خداینامگ)، تاریخ قانونی ساسانیان، از سایر منابع یعقوبی میباشد.[۴]
به دلیل به کار گیری این کتاب از منابع اصیل مذکور، تاریخ یعقوبی از دیرینترین و مهمترین منابع برای آشنایی عصر ساسانیان به شمار میرود.[۵]
شیوه نقل مطالب و کتابت
یعقوبی در تاریخ نگاری طریقای معتدل داشته و اطلاعاتی که داده، مثلا خطبهها و وصایای سیاسی و اخلاقی و طومارهای قانونی[۶] ظریف و گاه مخصوص میباشد.[۷]
وی در نقل مطالب، دو عمل عمده ایفا داده میباشد. مطالبی که با اصول عقائد اسلامی موافق خلا را نقل نکرده میباشد، خصوصا مطالبی که از کتاب غار گنجینهها در وصف بنی اسرائیل نقل نموده است.[۸]
همینطور او هرگاه از تاریخ سیاسی اقوام داده ها کافی نداشته، تاریخ فرهنگی آنها را آورده میباشد.[۹]
یعقوبی در تاثیر خود بعضا مباحث جغرافیایی را نیز مطرح کرده[۱۰] و به گاهشماری اهل ایران و رومی نیز اعتنا نماد داده میباشد.[۱۱] وی در بیان تولد عیسی(ع) و میلاد و بعثت و وفات فرستاده اسلام و شروع زمان هرمورد از خلفای اسلامی، اطلاعاتی نجومی داده میباشد. این داده ها برگرفته از منجِّمانی همانند محمد بن موسی خوارزمی (درگذشت ۲۳۲ق) و ماشاءالله یهودی (درگذشت ۲۰۰ یا این که ۲۰۵ ق) میباشد.[۱۲]
قسمت دوم
محتوا
جلد دوم تاریخ یعقوبی به تاریخ اسلام تخصیص دارااست. نخست مجلد، تفصیل معاش فرستاده اسلام از به دنیاآمدن تا بعثت، مسافرت، غزوات، سفیران عرب، کاتبان و همسران نبی آمده میباشد.
تفصیل رویدادهای دوران اولیه جانشینان نبی، یعنی ابوبکر و قدمت و عثمان و امام علی و امام حسن(ع)، سوژه آجل میباشد. یعقوبی در گزارش مسافرت حجة الوداع به معرفی امام علی(ع) از سوی فرستاده(ص) تحت عنوان جانشین بعداز خویش در غدیر خم اشاره نمود و پاراگراف معروف فرستاده درباره امام علی(ع) را نقل نموده است:فمن كنت مولاه، فعلي مولاه، اللهم وال اینجانب والاه و عاد اینجانب عاداه. [۱۳] او به مناسبت بیان وفات ائمه، خلاصهای از سرگذشت و سخنان آنهارا تا امام علی النقی(ع) آورده میباشد.[۱۴] یعقوبی خلال حافظه کردن از امام علی(ع) و منزلت وی و فضیلت ها اهل بیت، درباره شخصیت ابوطالب، حدیث غدیر و حدیث ثقلین، ماجرای سقیفه بنی ساعده، خلفای در آغاز و امام حسن(ع)، طلحه و زبیر و زبیریان صحبت گفته میباشد.[۱۵].
آن گاه به روزگار حکومت خلفای اموی و عباسی به ترتیب تاریخ به حکومت وصال آنها تا رویدادها ۲۵۹قمری پرداخته شدهاست. تاریخ عباسیان در حدود یک پنجم کتاب را مشتمل بر می شود، چنانکه مسعودی[۱۶] در کتاب تاریخش (مروج الذهب) از کتابی با تیتر تاریخ «در خبرها عباسیان و جز وی» خاطر کرده که احتمالاً همین قسمت از تاریخ یعقوبی میباشد.[۱۷]
طریق
طرز یعقوبی در نصیب دوم، استیناف در احادیث و تعیین آنهاست. وی، برخلاف مورّخان اخباری مانند طبری، سلسله سندها احادیث را ارائه نکرده میباشد. بلکه بعداز پژوهش و توجه در خبرها راویان و سیره نویسان و مورّخان و تفاوتهای آنها، گزارشی جامع از خبرها و احادیث ارائه کرده است.[۱۸] یعقوبی در پیشگفتار این جلد، علاوه بر معرفی منابع این نصیب، شماری از راویان و اخباریان و نسب شناسان دارای شهرت سده دوم و سوم را مذکور میباشد.[۱۹]
سوالات مهم درباره حسینیه نصرت مشهد؛ راهنمای انتخاب، رزرو و برگزاری مراسم