مسجد غدیر مسجدی در مسیر مکه به مدینه در محل غدیر خم. بنابر گزارشهای تاریخی این مسجد در محلی سازه شد که رسول اسلام(ص) در آن ایستاد و خطبه غدیر را مشکل کرد و ولایت امام علی(ع) را به عموم ابلاغ حسینیه نصرت مشهد نمود.
این مسجد نزدیک به پنج کیلومتری منطقۀ جُحْفه قرار داشته البته امروزه اثری از آن باقی وجود ندارد. به گفته شهید نخستین (متوفی۷۸۶ق) دیوارهای این جای تا مجال او پابرجا و نمایان آدرس حسینیه نصرت مشهد بوده میباشد.
در احادیث اهل بیت(ع) از این مسجد خاطر گردیده و تلاوت نماز در آن پیشنهاد شده است.
تاریخ و شرایط جغرافیایی
گزارشهای منابع درباره تاریخ ایجاد کرد مسجد غدیر ظریف وجود ندارد و فقط آن را مدتی بعداز رخداد غدیر بیان کردهاند کهاین مقطع نامعلوم رزرو حسینیه نصرت مشهد میباشد.
حالت جغرافیایی حوزه غدیر خم
درباره محل آن بعضا به صورتی کلی گفتهاند مسجد در مکانی سازه شد که رسول(ص) در برگشت از حجة الوداع در آن جای ایستاد، نماز خواند و علی(ع) را تحت عنوان جانشین خویش معرفی کرد.[۱] بعضا نیز به طور جزئیخیس به حالت جغرافیایی مسجد پرداختهاند؛ تحت عنوان مثال، در کتاب «معجم ما استعجم» شرایط آن فی مابین غدیر و چشمه آب رقم خورده میباشد.[۲] یاقوت حموی نیز در«معجم البلدان» آورده میباشد: «خم موضعی میباشد که در آن چشمه آبیرنگ وجود دارااست و میان غدیر و چشمه، مسجد فرستاده(ص) شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد جایدارد».[۳]
نقل شده بنای مسجد در زمان عثمانی[۴] بر تاثیر سیل حاد شدهاست[۵] در عین درحال حاضر شهید نخستین در دو کتاب خویش درباره بنای مسجد غدیر گفته میباشد: دیوارهای آن تاکنون باقی میباشد، و آن مسجدی دارای شهرت میباشد، و غالباً رویکرد حاجیان از آن طرف میسپری شد.[۶]
محسن امین در کتاب مفتاح الجنات نیز در این زمینه میگوید: این مسجد عامر و دارای اسم و رسم میباشد و برخی از پادشاهان شیعه هند در طول روحانی مرتضی انصاری به تجدید بنای آن پرداختهاند.[۷]
فضیلت نماز تلاوت
در منابع روایی شیعه به مسجد غدیر و فضیلت آن اشاره گردیده است. در کتاب کافی باب مستقلی به مسجد غدیر و احادیث مرتبط با آن تخصیص داراست؛ برای مثال نقل گردیدهاست که عبدالرحمن بن حجاج از حضرت موسی بن جعفر(ع) درباره تلاوت نماز در مسجد غدیر خم پرسید. امام در جواب وی فرمود در آن مسجد نماز بگزار، چون نماز در آن فضیلت بسیار دارااست و پدرم مدام به آن پیشنهاد میکرد.»[۸]
محدثان و فقیهان شیعه مبنی بر این احادیث، به فضیلت تلاوت نماز و دعا در آن اشاره کردهاند. کشف کننده الغطا (متوفای ۱۲۲۸ق) در این مورد میگوید: امام راست گو(ع) فرمود: نماز در مسجد غدیر مستحب میباشد؛ چون رسول اکرم(ص) در آن جای امیرمؤمنان را به جانشینی خویش معرفی کرد و حق را ظواهر ایجاد کرد و سمت چپ مسجد افضل میباشد زیرا هنگامی امام درست گو(ع) نگاه به سمت چپ مسجد کرد فرمود: این مکان پای نبی آفریدگار(ص) میباشد.»[۹]
روحانی طوسی، ابن حمزه، ابن ادریس، علامه حلّی، حر عاملی، روحانی یوسف بحرانی و صاحب و مالک جواهر از سایر فقهایی میباشند که قرائت دو رکعت نماز را در آن مستحب دانستهاند.[۱۰]
جستارهای متعلق
غدیر خم
اتفاق غدیر
پانویس
سمهودی، وفاء الوفا، دار الکتب العلمیه،، ج۳، ص۱۷۱.
بکری، معجم ما استعجم، فقیه الکتب، ج۲، ص۳۶۸.
حموی، معجم البلدان، دار صادر، ج۲، ص۳۸۹.
قائدان، تاریخ و اثر ها اسلامی مکه و مدینه، ص۱۶۶.
سمهودی، وفاء الوفا، دار الکتب العلمیه،، ج۳، ص۱۷۱.
شهید نخستین، ذکری الشیعة، ۱۳۷۷ش، ج۳، ص۱۱۸-۱۱۷؛ شهید نخستین، الدروس، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۱۹.
امین، مفتاح الجنات، ۱۴۲۰ق، ج۲، ص۳۳.
کلینی، الکافی، ۱۳۸۸ق، ج۴، ص۵۶۶.
کشف کننده الغطاء، کشف الغطاء، دفتر کار تبلیغات اسلامی حوزه علمیه، ج۳، ص۷۴–۷۳.
طبسی، «نوشتهیعلمی مسجد غدیر»، میقات حج، ۱۴۰-۱۳۸.
مسجد غدیر مسجدی در مسیر مکه به مدینه در محل غدیر خم. بنابر گزارشهای تاریخی این مسجد در محلی سازه شد که رسول اسلام(ص) در آن ایستاد و خطبه غدیر را مشکل کرد و ولایت امام علی(ع) را به عموم ابلاغ حسینیه نصرت مشهد نمود.
این مسجد نزدیک به پنج کیلومتری منطقۀ جُحْفه قرار داشته البته امروزه اثری از آن باقی وجود ندارد. به گفته شهید نخستین (متوفی۷۸۶ق) دیوارهای این جای تا مجال او پابرجا و نمایان آدرس حسینیه نصرت مشهد بوده میباشد.
در احادیث اهل بیت(ع) از این مسجد خاطر گردیده و تلاوت نماز در آن پیشنهاد شده است.
تاریخ و شرایط جغرافیایی
گزارشهای منابع درباره تاریخ ایجاد کرد مسجد غدیر ظریف وجود ندارد و فقط آن را مدتی بعداز رخداد غدیر بیان کردهاند کهاین مقطع نامعلوم رزرو حسینیه نصرت مشهد میباشد.
حالت جغرافیایی حوزه غدیر خم
درباره محل آن بعضا به صورتی کلی گفتهاند مسجد در مکانی سازه شد که رسول(ص) در برگشت از حجة الوداع در آن جای ایستاد، نماز خواند و علی(ع) را تحت عنوان جانشین خویش معرفی کرد.[۱] بعضا نیز به طور جزئیخیس به حالت جغرافیایی مسجد پرداختهاند؛ تحت عنوان مثال، در کتاب «معجم ما استعجم» شرایط آن فی مابین غدیر و چشمه آب رقم خورده میباشد.[۲] یاقوت حموی نیز در«معجم البلدان» آورده میباشد: «خم موضعی میباشد که در آن چشمه آبیرنگ وجود دارااست و میان غدیر و چشمه، مسجد فرستاده(ص) شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد جایدارد».[۳]
نقل شده بنای مسجد در زمان عثمانی[۴] بر تاثیر سیل حاد شدهاست[۵] در عین درحال حاضر شهید نخستین در دو کتاب خویش درباره بنای مسجد غدیر گفته میباشد: دیوارهای آن تاکنون باقی میباشد، و آن مسجدی دارای شهرت میباشد، و غالباً رویکرد حاجیان از آن طرف میسپری شد.[۶]
محسن امین در کتاب مفتاح الجنات نیز در این زمینه میگوید: این مسجد عامر و دارای اسم و رسم میباشد و برخی از پادشاهان شیعه هند در طول روحانی مرتضی انصاری به تجدید بنای آن پرداختهاند.[۷]
فضیلت نماز تلاوت
در منابع روایی شیعه به مسجد غدیر و فضیلت آن اشاره گردیده است. در کتاب کافی باب مستقلی به مسجد غدیر و احادیث مرتبط با آن تخصیص داراست؛ برای مثال نقل گردیدهاست که عبدالرحمن بن حجاج از حضرت موسی بن جعفر(ع) درباره تلاوت نماز در مسجد غدیر خم پرسید. امام در جواب وی فرمود در آن مسجد نماز بگزار، چون نماز در آن فضیلت بسیار دارااست و پدرم مدام به آن پیشنهاد میکرد.»[۸]
محدثان و فقیهان شیعه مبنی بر این احادیث، به فضیلت تلاوت نماز و دعا در آن اشاره کردهاند. کشف کننده الغطا (متوفای ۱۲۲۸ق) در این مورد میگوید: امام راست گو(ع) فرمود: نماز در مسجد غدیر مستحب میباشد؛ چون رسول اکرم(ص) در آن جای امیرمؤمنان را به جانشینی خویش معرفی کرد و حق را ظواهر ایجاد کرد و سمت چپ مسجد افضل میباشد زیرا هنگامی امام درست گو(ع) نگاه به سمت چپ مسجد کرد فرمود: این مکان پای نبی آفریدگار(ص) میباشد.»[۹]
روحانی طوسی، ابن حمزه، ابن ادریس، علامه حلّی، حر عاملی، روحانی یوسف بحرانی و صاحب و مالک جواهر از سایر فقهایی میباشند که قرائت دو رکعت نماز را در آن مستحب دانستهاند.[۱۰]
جستارهای متعلق
غدیر خم
اتفاق غدیر
پانویس
سمهودی، وفاء الوفا، دار الکتب العلمیه،، ج۳، ص۱۷۱.
بکری، معجم ما استعجم، فقیه الکتب، ج۲، ص۳۶۸.
حموی، معجم البلدان، دار صادر، ج۲، ص۳۸۹.
قائدان، تاریخ و اثر ها اسلامی مکه و مدینه، ص۱۶۶.
سمهودی، وفاء الوفا، دار الکتب العلمیه،، ج۳، ص۱۷۱.
شهید نخستین، ذکری الشیعة، ۱۳۷۷ش، ج۳، ص۱۱۸-۱۱۷؛ شهید نخستین، الدروس، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۱۹.
امین، مفتاح الجنات، ۱۴۲۰ق، ج۲، ص۳۳.
کلینی، الکافی، ۱۳۸۸ق، ج۴، ص۵۶۶.
کشف کننده الغطاء، کشف الغطاء، دفتر کار تبلیغات اسلامی حوزه علمیه، ج۳، ص۷۴–۷۳.
طبسی، «نوشتهیعلمی مسجد غدیر»، میقات حج، ۱۴۰-۱۳۸.

سوالات مهم درباره حسینیه نصرت مشهد؛ راهنمای انتخاب، رزرو و برگزاری مراسم