بهترین مرجع مسجد نصرت مشهد

خواجه و هلاکوخان مغول
خواجه نصیر، بعداز حمله دوم مغولان به فرماندهی هلاکو و تسلیم‌شدن قلعه‌های اسماعیلیان، به دربار هلاکو خط مش یافت.[۱۸] به گفته سید محسن امین، خواجه طوسی فارغ از آنکه اقتدار تعیین داشته باشد، با هلاکو همدم شد و در‌حالتی که مقاومت در قبال نیروی مهاجم، خیر از سوی عموم و خیر از سوی حکومت قابلیت و امکان‌پذیر خلا، سعی کرد از ارثیه اسلامی که در معرض هلاکت بود حفظ نماید و به منجر اقدامات وی بود که در غایت بعداز مدتی مغولان به اسلام گرویدند.[۱۹] خواجه طوسی در حمله هلاکو به بغداد در سال ۶۵۵ قمری یار وی حسینیه نصرت مشهد بوده میباشد.[۲۰]

احداث رصدخانه و کتابخانه مراغه
خواجه نصیرالدین طوسی بعد از فتح بغداد به وسیله هلاکو، ایجاد کرد یک رصدخانه را به هلاکو توصیه کرد؛ با این توجیه که وی با اعتنا به دانشی که در نجوم داراست، میتواند با یاری رصد ستارگان، پاد شاه را از اتفاق ها آتی، زمان قدمت و نسل وی باخبر سازد.[۲۱] این توصیه گزینه پسند هلاکو قرار گرفت و ایجاد کرد آن از سال ۶۵۷ق استارت شد.[۲۲] به گفته سید محسن امین، خواجه نصیر، رصدخانه مراغه را محلی برای روی هم گذاشتن تعداد متعددی از پژوهشگران آن فرصت قرار اعطا کرد و به این سیرتکامل آنان را از کشته‌شدن رهایی داد و نیز سعی متعددی برای گردآوری‌آوری تعداد متعددی از کتاب‌ها و نگهداری آن ها کرد.[۲۳] فعالیت تشکیل داد رصدخانه تا نقطه نهایی قدمت خواجه زمان برد و زیج به دست آمده از این رصدخانه، زیج ایلخانی اسم آدرس حسینیه نصرت مشهد گرفت.[۲۴][یادداشت ۳]

خواجه نصیر همینطور کتابخانه بزرگی در محل رصدخانه مراغه تاسیس نمود و به دستور هلاکو بخش اعظمی از کتاب‌های پر ارزش و سودمندی که از بغداد، دمشق، موصل و خراسان غارت گردیده بود، به آن جابجایی یافت. خویش خواجه نیز مأمورانی به گوشه و کنار بلاد می‌ارسال کرد که جای‌جای کتاب‌های علمی بیابند خریداری نمایند و برای وی بفرستند و خویش هر کجا به کتاب اثر گذار و نفیسی برمی‌خورد، آن‌را می خرید.[۲۵] به نظریه بعضا از مورخان، حدود ۴۰۰ هزار کتاب در کتابخانه مراغه گرد آمده بود.[۲۶] در کتابخانه رصدخانه مراغه، گونه های کتاب از گویش‌های چینی، مغولی، سنسکریت، آشوری و عربی به گویش فارسی ترجمه شد و در دسترس طالبان دانش و محققان رصدخانه قرار گرفت. این رصد منزل در واقعیت راس علمی‌ای بود که در آن، علم ها متعددِ مجال، مثل ریاضی ها، نجوم و علم ها طبیعی، تفحص و درس دادن رزرو حسینیه نصرت مشهد میشد.[۲۷]

حضور در فتح بغداد
ابن تیمیه (۶۶۱ق-۷۲۸ق) از علمای اهل‌سنت، مدعا گردیده است که خلیفه بغداد، به‌فرمان خواجه نصیرالدین طوسی به‌قتل رسیده میباشد؛[۲۸] البته برخی با استناد به نظارت منابع پیش از وی و عدم مشاهده اینگونه مطلبی در آن‌ها، این مقاله را غلط و بهتان به خواجه دانسته‌اند و احتمال داده‌اند که منابع بعد از ابن‌تیمیه به‌تاسی از وی اینگونه مطلبی را آورده‌اند.[۲۹] بعضا دانشمندان معتقدند حضور نصیرالدین طوسی در جریان فتح بغداد به دست مغولان، عاملی برای کاهش غارت و کشتار عموم بوده و با دفاع وی، بخش اعظمی از عالمان از مرگ نجات شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد یافته‌اند.[۳۰]

درگذشت
خواجه نصیر در حالی در ۱۸ ذی الحجه سال ۶۷۲ق درگذشت که برای سامان دادن به کارها اوقاف و پژوهشگران، در بغداد به راز می برد. وی سازه به وصیت خویش در بقعه کاظمین دفن شد.[۳۱] وی همینطور وصیت کرده بود که روی قبرش اشاره‌ای به خصوصیت‌های علمی‌اش نشود و صرفا عبارت «و کَلبُهُم باسِطٌ ذِراعَیهِ بِالوَصید»[۳۲] بر روی سنگ قبرش نوشته گردد.[۳۳]

مذهب
شواهد متعددی مبتنی بر شیعه اثنی عشری بودن خواجه نصیرالدین طوسی در اختیار میباشد؛ ازجمله وی در اکثر وقت ها کتاب‌های کلامی خویش همانند تجرید الاعتقاد، به دوازده امام و وجوب طهارت آن ها اشاره نموده است.[۳۴] همینطور رساله‌های ویژه‌ای دراین مورد نگاشته که از آن گزاره می‌اقتدار رساله «الفرقة الناجیة» و «رسالة فی حصر الحق بمقالة الامامیة» و نیز «الاثنی عشریة» و «رسالة فی الإمامة» را اسم موفقیت.[۳۵] با این درحال حاضر، در فهرست اثر ها خواجه نصیر، کتاب‌ها و رساله‌هایی منسوب به وی وجود داراست که مبتنی بر با تعالیم اسماعیلیان میباشد.[۳۶]

علمای شیعه اثنی‌عشری اکثر اوقات، اصل انتساب این اثرها به خواجه را رد کرده‌اند، البته برخی پژوهشگران و اسلام‌شناسان غربی، معتقد به نوعی دگرگونی مذهبی در خواجه در حین حضور فی مابین اسماعیلیان می باشند.[۳۷] بعضی برپایه این اثر ها بر این باورند که وی بعداز نگهبانی‌بردن به قلعه‌های اسماعیلیان موقتیً به مذهب آن‌ها گرویده و بعد از آن به مذهب شیعه اثنی عشری بازگشته میباشد.[۳۸]

برخی نویسندگان هم بر این باورند که طوسی به‌تیتر یک شیعه دوازده امامی، تقیه به‌فعالیت بسته و برای نگهداری جان خویش، در قلعه‌های اسماعیلی به تألیف کتاب ها و رسالاتش درگیر شد‌ه‌است.[۳۹] عبدالله نعمة این مقاله را که طوسی به‌محض وخیم‌شدن قلعه‌های اسماعیلیان، شیعه اثنی‌عشری بودن خویش را اعلام کرده است، تأییدی بر این لحاظ گرفته میباشد.[۴۰]

خواجه و هلاکوخان مغول
خواجه نصیر، بعداز حمله دوم مغولان به فرماندهی هلاکو و تسلیم‌شدن قلعه‌های اسماعیلیان، به دربار هلاکو خط مش یافت.[۱۸] به گفته سید محسن امین، خواجه طوسی فارغ از آنکه اقتدار تعیین داشته باشد، با هلاکو همدم شد و در‌حالتی که مقاومت در قبال نیروی مهاجم، خیر از سوی عموم و خیر از سوی حکومت قابلیت و امکان‌پذیر خلا، سعی کرد از ارثیه اسلامی که در معرض هلاکت بود حفظ نماید و به منجر اقدامات وی بود که در غایت بعداز مدتی مغولان به اسلام گرویدند.[۱۹] خواجه طوسی در حمله هلاکو به بغداد در سال ۶۵۵ قمری یار وی حسینیه نصرت مشهد بوده میباشد.[۲۰]

احداث رصدخانه و کتابخانه مراغه
خواجه نصیرالدین طوسی بعد از فتح بغداد به وسیله هلاکو، ایجاد کرد یک رصدخانه را به هلاکو توصیه کرد؛ با این توجیه که وی با اعتنا به دانشی که در نجوم داراست، میتواند با یاری رصد ستارگان، پاد شاه را از اتفاق ها آتی، زمان قدمت و نسل وی باخبر سازد.[۲۱] این توصیه گزینه پسند هلاکو قرار گرفت و ایجاد کرد آن از سال ۶۵۷ق استارت شد.[۲۲] به گفته سید محسن امین، خواجه نصیر، رصدخانه مراغه را محلی برای روی هم گذاشتن تعداد متعددی از پژوهشگران آن فرصت قرار اعطا کرد و به این سیرتکامل آنان را از کشته‌شدن رهایی داد و نیز سعی متعددی برای گردآوری‌آوری تعداد متعددی از کتاب‌ها و نگهداری آن ها کرد.[۲۳] فعالیت تشکیل داد رصدخانه تا نقطه نهایی قدمت خواجه زمان برد و زیج به دست آمده از این رصدخانه، زیج ایلخانی اسم آدرس حسینیه نصرت مشهد گرفت.[۲۴][یادداشت ۳]

خواجه نصیر همینطور کتابخانه بزرگی در محل رصدخانه مراغه تاسیس نمود و به دستور هلاکو بخش اعظمی از کتاب‌های پر ارزش و سودمندی که از بغداد، دمشق، موصل و خراسان غارت گردیده بود، به آن جابجایی یافت. خویش خواجه نیز مأمورانی به گوشه و کنار بلاد می‌ارسال کرد که جای‌جای کتاب‌های علمی بیابند خریداری نمایند و برای وی بفرستند و خویش هر کجا به کتاب اثر گذار و نفیسی برمی‌خورد، آن‌را می خرید.[۲۵] به نظریه بعضا از مورخان، حدود ۴۰۰ هزار کتاب در کتابخانه مراغه گرد آمده بود.[۲۶] در کتابخانه رصدخانه مراغه، گونه های کتاب از گویش‌های چینی، مغولی، سنسکریت، آشوری و عربی به گویش فارسی ترجمه شد و در دسترس طالبان دانش و محققان رصدخانه قرار گرفت. این رصد منزل در واقعیت راس علمی‌ای بود که در آن، علم ها متعددِ مجال، مثل ریاضی ها، نجوم و علم ها طبیعی، تفحص و درس دادن رزرو حسینیه نصرت مشهد میشد.[۲۷]

حضور در فتح بغداد
ابن تیمیه (۶۶۱ق-۷۲۸ق) از علمای اهل‌سنت، مدعا گردیده است که خلیفه بغداد، به‌فرمان خواجه نصیرالدین طوسی به‌قتل رسیده میباشد؛[۲۸] البته برخی با استناد به نظارت منابع پیش از وی و عدم مشاهده اینگونه مطلبی در آن‌ها، این مقاله را غلط و بهتان به خواجه دانسته‌اند و احتمال داده‌اند که منابع بعد از ابن‌تیمیه به‌تاسی از وی اینگونه مطلبی را آورده‌اند.[۲۹] بعضا دانشمندان معتقدند حضور نصیرالدین طوسی در جریان فتح بغداد به دست مغولان، عاملی برای کاهش غارت و کشتار عموم بوده و با دفاع وی، بخش اعظمی از عالمان از مرگ نجات شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد یافته‌اند.[۳۰]

درگذشت
خواجه نصیر در حالی در ۱۸ ذی الحجه سال ۶۷۲ق درگذشت که برای سامان دادن به کارها اوقاف و پژوهشگران، در بغداد به راز می برد. وی سازه به وصیت خویش در بقعه کاظمین دفن شد.[۳۱] وی همینطور وصیت کرده بود که روی قبرش اشاره‌ای به خصوصیت‌های علمی‌اش نشود و صرفا عبارت «و کَلبُهُم باسِطٌ ذِراعَیهِ بِالوَصید»[۳۲] بر روی سنگ قبرش نوشته گردد.[۳۳]

مذهب
شواهد متعددی مبتنی بر شیعه اثنی عشری بودن خواجه نصیرالدین طوسی در اختیار میباشد؛ ازجمله وی در اکثر وقت ها کتاب‌های کلامی خویش همانند تجرید الاعتقاد، به دوازده امام و وجوب طهارت آن ها اشاره نموده است.[۳۴] همینطور رساله‌های ویژه‌ای دراین مورد نگاشته که از آن گزاره می‌اقتدار رساله «الفرقة الناجیة» و «رسالة فی حصر الحق بمقالة الامامیة» و نیز «الاثنی عشریة» و «رسالة فی الإمامة» را اسم موفقیت.[۳۵] با این درحال حاضر، در فهرست اثر ها خواجه نصیر، کتاب‌ها و رساله‌هایی منسوب به وی وجود داراست که مبتنی بر با تعالیم اسماعیلیان میباشد.[۳۶]

علمای شیعه اثنی‌عشری اکثر اوقات، اصل انتساب این اثرها به خواجه را رد کرده‌اند، البته برخی پژوهشگران و اسلام‌شناسان غربی، معتقد به نوعی دگرگونی مذهبی در خواجه در حین حضور فی مابین اسماعیلیان می باشند.[۳۷] بعضی برپایه این اثر ها بر این باورند که وی بعداز نگهبانی‌بردن به قلعه‌های اسماعیلیان موقتیً به مذهب آن‌ها گرویده و بعد از آن به مذهب شیعه اثنی عشری بازگشته میباشد.[۳۸]

برخی نویسندگان هم بر این باورند که طوسی به‌تیتر یک شیعه دوازده امامی، تقیه به‌فعالیت بسته و برای نگهداری جان خویش، در قلعه‌های اسماعیلی به تألیف کتاب ها و رسالاتش درگیر شد‌ه‌است.[۳۹] عبدالله نعمة این مقاله را که طوسی به‌محض وخیم‌شدن قلعه‌های اسماعیلیان، شیعه اثنی‌عشری بودن خویش را اعلام کرده است، تأییدی بر این لحاظ گرفته میباشد.[۴۰]