ایـن ورودی دارنده در چوبی زیبایی به مدل آلت و لقـط بـوده میباشد، که اینک حسینیه نصرت مشهد دربی آهنی مکان آن را گرفته میباشد.
پشت ایـن سردر ورودی، هشتی جای دارد که دربرگیرنده محوطه ای گشوده است که از جهات شمالی و جنوبی به شبستان های «حاج محمدطاهر» و «دارالشتا» رویکرد دارااست.
بر فراز این فضای هشت ضلعی ورودی مسجد جامع همدان ، گنبدی ساخت شـده کـه مـزیـن بـه کاربنـدی زیبایی از ادغام آجـر و کاشی فیروزه ای رنگ است.
در داخـل ایـن هشتی کتیبه ای خرد از سنگ نصـب شـده کـه اسم «معلم حسین» بر آن حک گردیدهاست که می قدرت احتمال اعطا کرد که استادکار این فضای ورودی بوده میباشد.
کتیبه دوم مدخل غربی، در فضای داخلی هشتی و در بخش میانی قوس طاق مشرف به صحن تراس تاسیس شده است.
عبارات کتیبه متشکل از اسماء جلاله الله ، محمد و علی میباشد که در پوسته کاشیهای لعابدار فیروزه ای و لاجوردی در مسئله آجـری اجـرا گردیدهاست؛ می تـوان ایـن اینگونه احتمال بخشید که ورودی اساسی مسجد، همین ورودی باشد.
مدخـل شرقی مسجد جامع همدان با تزیینات کتیبه نگاری پوشیده گردیده است . بیشترین آدرس حسینیه نصرت مشهد کتیبه های این مدخل در طاق میانی و دو فضای مستطیل صورت در دو سوی آن است، که جمعاًً سه فضای جداازهم در تزیینات کتیبه نگاری مدخـل شرقی را تشکیل داده میباشد.
ورودی جنوب شرقی مسجد جامع همدان به یک کدام از راسته های بازار منسوب به راسته بزازهـا مشـرف است و منتهی به دالانی وقتگیر میباشد.
سردر ورودی آن به یک هشتی با گنبدی مزیـن بـه کاربنـدی آجـری و به دنبال دو فضای گنبددار خرد خیس، منتهی میشود که بهدنبال به صحن مسجد پیوند میخورد. این دور و بر قابلیت و امکان دسترسی به وضوخانه را میسر می سازد، همینطور دارنده مدخلی مربوط به فضاهای ضلع شرقی شبستان گنبددار میباشد.
راه و روش پله نیز که قابلیت و امکان رفت و آمـد بـه بـام مسجد را آماده می سازد، در ایـن نصیب از مسجد قرار گرفته میباشد.
ورودی دیگری در ضلع شمال غربی مسجد وجود داراست، البته رزرو حسینیه نصرت مشهد در سال های اخیر مسدود شدهاست و اکنـون بـه چایخانه شبستان نوساز شمالی مبـدل شدهاست؛ این فضای ورودی رابـط میان مسجد و یکی از دیگر از راسته های بازار، منسوب به راسته حلبی سازها است.
با عبور از ورودی هـا صـحـن حيـاط مسجد نمایان میگردد؛ مسجد دارنده حیاطی مربع مستطیل به بعدها ۲۴ × ۴۰ متر میباشد، که نزدیک به ۲ متر زیر خیس از کوچه های همسایه جایدارد؛ صحن نام برده همانگونه که پیش خیس ذكـر شـد از روش دو ورودی با هشتی های دالان دار به راسته بزازها در شرق و راسته قنادها در غرب بازار کهن شهر رابطه برقرار میکنـد.
حجره ها و حیاط های مسجد در اضلاع چهارگانه صحن قرار گرفته اند که بعضا از آنها دیرین و چندین نیز جدیدالاحداث میباشند.
دیرین ترین نصیب بنای مسجد جامع همدان، ایوانی رفیع در جناح شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد جنوبی با دو مناره کوتاه در دو طرف آن می باشدکه به اسامی «شبستان طاق بلندمرتبه» ، «شبستان مستوفی ملاحسین اردستانی» و «شبستان حاج روح اللهی» نامیده میشود.
طاق گسترده سقفی حیاط زیرا پاره گنبدی صورت به اسمان شهر باز میباشد. پهنا حیاط نزدیک به ۱۳/۲۰ متر و عمق آن نزدیک به ۸/۴۰ متر میباشد و طول آن نزدیک به ۱۵/۳۰ متر است.
درب چوبی زیبایی که در اواسط دیوار میانی حیاط جایدارد، دسترسی مهم به گنبدخانه را ساخت کرده است. در دو سطح طرفین حیاط نیز دو بازشو جهت دسترسی به فضاهای کناری ایـوان ایجاد شده است.
در سینه ایـوان، قانونی بندی زیبایی جایدارد، که در وسط سقف حیاط در نقطه ای که از هر کناره ایوان مشاهده میشود با کاشی فیروزه ای ، اسم مقدس « الله » و اسامی پنج بدن آل عبا « محمد ، علی ، فاطمه ، حسن و حسین » و رقم رجب ۱۲۵۳ هـ.ق . که تاریخ بنای حیاط میباشد، نگاشته گردیده و خود نمایی میکند.
طاق ایـوان مسجد جامع همدان بـه صـورت دو قالب دربین تهی میباشد که قالب بیرونی به طور ترانه و قالب داخلی به طریق نیم گنبد جاری ساختن گردیده است. این قالب در بدنه خویش دارنده قانونی بندی زیبایی میباشد و به روش طاق سارق جاری ساختن شده است.
ایـن ورودی دارنده در چوبی زیبایی به مدل آلت و لقـط بـوده میباشد، که اینک حسینیه نصرت مشهد دربی آهنی مکان آن را گرفته میباشد.
پشت ایـن سردر ورودی، هشتی جای دارد که دربرگیرنده محوطه ای گشوده است که از جهات شمالی و جنوبی به شبستان های «حاج محمدطاهر» و «دارالشتا» رویکرد دارااست.
بر فراز این فضای هشت ضلعی ورودی مسجد جامع همدان ، گنبدی ساخت شـده کـه مـزیـن بـه کاربنـدی زیبایی از ادغام آجـر و کاشی فیروزه ای رنگ است.
در داخـل ایـن هشتی کتیبه ای خرد از سنگ نصـب شـده کـه اسم «معلم حسین» بر آن حک گردیدهاست که می قدرت احتمال اعطا کرد که استادکار این فضای ورودی بوده میباشد.
کتیبه دوم مدخل غربی، در فضای داخلی هشتی و در بخش میانی قوس طاق مشرف به صحن تراس تاسیس شده است.
عبارات کتیبه متشکل از اسماء جلاله الله ، محمد و علی میباشد که در پوسته کاشیهای لعابدار فیروزه ای و لاجوردی در مسئله آجـری اجـرا گردیدهاست؛ می تـوان ایـن اینگونه احتمال بخشید که ورودی اساسی مسجد، همین ورودی باشد.
مدخـل شرقی مسجد جامع همدان با تزیینات کتیبه نگاری پوشیده گردیده است . بیشترین آدرس حسینیه نصرت مشهد کتیبه های این مدخل در طاق میانی و دو فضای مستطیل صورت در دو سوی آن است، که جمعاًً سه فضای جداازهم در تزیینات کتیبه نگاری مدخـل شرقی را تشکیل داده میباشد.
ورودی جنوب شرقی مسجد جامع همدان به یک کدام از راسته های بازار منسوب به راسته بزازهـا مشـرف است و منتهی به دالانی وقتگیر میباشد.
سردر ورودی آن به یک هشتی با گنبدی مزیـن بـه کاربنـدی آجـری و به دنبال دو فضای گنبددار خرد خیس، منتهی میشود که بهدنبال به صحن مسجد پیوند میخورد. این دور و بر قابلیت و امکان دسترسی به وضوخانه را میسر می سازد، همینطور دارنده مدخلی مربوط به فضاهای ضلع شرقی شبستان گنبددار میباشد.
راه و روش پله نیز که قابلیت و امکان رفت و آمـد بـه بـام مسجد را آماده می سازد، در ایـن نصیب از مسجد قرار گرفته میباشد.
ورودی دیگری در ضلع شمال غربی مسجد وجود داراست، البته رزرو حسینیه نصرت مشهد در سال های اخیر مسدود شدهاست و اکنـون بـه چایخانه شبستان نوساز شمالی مبـدل شدهاست؛ این فضای ورودی رابـط میان مسجد و یکی از دیگر از راسته های بازار، منسوب به راسته حلبی سازها است.
با عبور از ورودی هـا صـحـن حيـاط مسجد نمایان میگردد؛ مسجد دارنده حیاطی مربع مستطیل به بعدها ۲۴ × ۴۰ متر میباشد، که نزدیک به ۲ متر زیر خیس از کوچه های همسایه جایدارد؛ صحن نام برده همانگونه که پیش خیس ذكـر شـد از روش دو ورودی با هشتی های دالان دار به راسته بزازها در شرق و راسته قنادها در غرب بازار کهن شهر رابطه برقرار میکنـد.
حجره ها و حیاط های مسجد در اضلاع چهارگانه صحن قرار گرفته اند که بعضا از آنها دیرین و چندین نیز جدیدالاحداث میباشند.
دیرین ترین نصیب بنای مسجد جامع همدان، ایوانی رفیع در جناح شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد جنوبی با دو مناره کوتاه در دو طرف آن می باشدکه به اسامی «شبستان طاق بلندمرتبه» ، «شبستان مستوفی ملاحسین اردستانی» و «شبستان حاج روح اللهی» نامیده میشود.
طاق گسترده سقفی حیاط زیرا پاره گنبدی صورت به اسمان شهر باز میباشد. پهنا حیاط نزدیک به ۱۳/۲۰ متر و عمق آن نزدیک به ۸/۴۰ متر میباشد و طول آن نزدیک به ۱۵/۳۰ متر است.
درب چوبی زیبایی که در اواسط دیوار میانی حیاط جایدارد، دسترسی مهم به گنبدخانه را ساخت کرده است. در دو سطح طرفین حیاط نیز دو بازشو جهت دسترسی به فضاهای کناری ایـوان ایجاد شده است.
در سینه ایـوان، قانونی بندی زیبایی جایدارد، که در وسط سقف حیاط در نقطه ای که از هر کناره ایوان مشاهده میشود با کاشی فیروزه ای ، اسم مقدس « الله » و اسامی پنج بدن آل عبا « محمد ، علی ، فاطمه ، حسن و حسین » و رقم رجب ۱۲۵۳ هـ.ق . که تاریخ بنای حیاط میباشد، نگاشته گردیده و خود نمایی میکند.
طاق ایـوان مسجد جامع همدان بـه صـورت دو قالب دربین تهی میباشد که قالب بیرونی به طور ترانه و قالب داخلی به طریق نیم گنبد جاری ساختن گردیده است. این قالب در بدنه خویش دارنده قانونی بندی زیبایی میباشد و به روش طاق سارق جاری ساختن شده است.

مراسمها و آیینهای مذهبی حسینیه نصرت مشهد