اقتصاد در مساجد
در قرآن کریم و مهربان آمده میباشد آفریدگار مسرفین را دوست ندارد. رعایت اقتصاد، یک اصل اسلامی میباشد. معماری اسلامی به سیرتکاملای میباشد که در ایجاد کرد ساختمانها غایت صرفهجویی میشود. دوری از اسراف یعنی هر چیزی را به مکان خویش به کارگیرند؛ هر مصالحی را در مکان مطلوب خویش و به حد نیاز مصرف نمایند و این عین عدل و داد میباشد. اینکه می گوییم هر چیز به مکان خویش، صرفا در زمینه ی مصالح مصرفی سازه وجود ندارد، بلکه این جلوگیری از اسراف چه برای مصرف نوع مصالح، چه تاسیس فضاهای بیهوده و برخیً از روی تفنن و چه مصرف مصالح نابجا و چه تاسیس ساختمان سوای دقت به همت و کاربری با صرفه آن و یا این که عدم اعتنا به جای و فرصت تاسیس سازه. (دسته مقاله ها مشترک در حکمت و هنر معماری اسلامی, حسینیه نصرت مشهد 1392)
الف) معماری عموم پسند
معماری می بایست مقیاس انسانی داشته باشد. یک معمار هیچ گاه نمیآید یک تالار سینما بسازد و نام آن را اتاق خواب بگذارد. مقیاس اتاق خواب همینطور زمانی وارد راهروی میشویم که تنها یک در دارااست، اولِ ورودش بسته میباشد. جایی که دیوارش کلفت نباشد در آن طاقچه می سازند. اندازهها مشخص و معلوم و مبتنی بر منطق میباشد، خیر هوس و کسی نمیتواند آن را تغییر و تحول دهد. نمونههای بخش اعظمی برای عموموار کردن سازه و در غایت اسلامی کردن آنها میقدرت زد که از آن پاراگراف، کاربرد اعداد قدسی در بناهاست؛ به این دلیل که این اعداد رابطه بی واسطه با اعتقادات عموم داشته و آیتم عشق و علاقه عموم آدرس حسینیه نصرت مشهد میباشند. (کندوکاوی پیرامون معماری مساجد جمهوری اسلامی ایران, 1392)
رعایت آن نیز تاثیر معماری را عموم پسند مینماید. اصل عموم واری یعنی رعایت منظورهای عموم، چه عاطفی، چه مذهبی و چه اقتصادی؛ اینها جزء نیازهای نخستین عموم میباشد، چه در گلشن سازی، چه در ساختن مساجد و مدرسه ها و چه در منزل و یا این که در هر بنایی دیگر. (کندوکاوی پیرامون معماری مساجد کشور ایران, رزرو حسینیه نصرت مشهد 1392)
ب) خودکفایی
معماران پیشین به زمینه خودکفایی بسیار التفات میدادند و اصطلاح خویش بسندگی را تعیین میکردند؛ از جملهً یک معمار اهل کاشان یا این که یزد هیچگاه راضی نمی شد که سیمان از یک شهر دیگر بیاید و وی آغاز به عمل نماید. ولی درحالتی که چیزی مایحتاج بود از آن راز عالم هم می آورد، اما در حالتیکه میتوانست از دور و اطراف خودش تهیه و تنظیم نماید، اولین خیس بود و دراین مورد آنقدر وسواس داشت که حتی سنگ آهک را از مجاورتترین کوهی که دم دستش بود، تهیه و تنظیم می کرد. (کندوکاوی پیرامون معماری مساجد کشورایران, شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد 1392)
اما تا مجال کریم ومهربانخان اینگونه میکردند. تحت عنوان مثال میبینیم در مسجد فهرج یزد که به سال 45 یا این که 46 هـ. ق تشکیل شده و از سابقترین مساجد دنیاست که تا کنون بر مکان باقی مانده، کلیه چیزش را از به عبارتی محل تهیه و تنظیم کردهاند. در شرایطیکه کاه عدم وجود که کاهگل برای نماسازی بسازند و یا این که برای اندود کردن از خارشتری به کارگیری میکردند. (کندوکاوی پیرامون معماری مساجد جمهوری اسلامی ایران, 1392)
برای ترویج خودبسندگی یا این که خویش کفایی اصطلاح «بوم آورد» داراهستند؛ بوم آورد یعنی چیزی که از خویش آن کشور نتایج خواهد شد کهاین خویش یک درسی میباشد. یک اصطلاح دیگر (ایدری) هم دارا هستند؛ یعنی وابسته به همین جا، اینجایی. حتی هر که میخواست منزل بسازد تا آنجایی که گل رس داشت، خاکش را بر میداشت با به عبارتی خاک آجر میزد. درصورتی که گل و گچ و آهک میخواستند از مجاورتترین محل ممکن تنظیم میکردند. نمای ساختمان ازکاه گل «ارزه» بود؛ یعنی ریگ جاری. (کندوکاوی پیرامون معماری مساجد کشورایران, 1392)
ج) معماری جلوگیری از اسراف
معبود مسرفین را دوست ندارد. پس در معماری اسلامی باید از جاری ساختن هرگونه شغل بیهوده و یا این که اسراف در ساختمان احتراز نمود. بنابر این مایحتاج بود بعد ها را بر اساس نیاز تعیین نمایند. اینکه تزئینات در هنر اسلامی برای چیست، می بایست خاطرنشان کرد که هر برهان دکوری در معماری اسلامی فقطً یک برهان تزیینی وجود ندارد، بلکه یک انگیزه اصلی فنی داشته میباشد؛ به عنوان مثالً کاشی، عایق رطوبت و حرارت میباشد و یااینکه در روی این کاشی نقش انداخته اند هم برای این بوده که بتوان آن را تعمیر کرد. (کندوکاوی پیرامون معماری مساجد جمهوری اسلامی ایران, 1392)
براین اساس گنبد را با کمال راحتی از پشت میساخته و بالا میرفته و از تحت به شیوه قشنگی شغل میکردند. از حسن دیگر دو پوش این میباشد جلوی حرارت فصلتابستان و سرمای فصل زمستان را میگرفته میباشد. طرحهای پوشش ذیل را به طورهای گوناگون در میآوردند که خودش زیباترین اثرهاست. درکاربندیها ممکن میباشد تفکر خواهد شد کاربندی را برای اینکه ساختمان خوشگل باشد ساختهاند، اما انگیزه حقیقی و واقعی این بوده که برای معمار یزدی و یا این که کاشانی قابلیت نداشته سقف را فریمبندی نماید. اما درصورتی که قابلیت داشت، می کرد که شاید زیباخیس هم بود. در هر هم اکنون برای رعایت این اصل میمی بایست از هر سیرتکامل تزئینات مازاد و یا این که کاربرد مصالح گران و مازاد و یا این که ساختن فضاهای بیهوده و سوای نیاز دوری نمود. بنابراین میباشد که یک تاثیر معماری به اسلامی بودن خویش مجاورت میگردد. (کندوکاوی پیرامون معماری مساجد جمهوری اسلامی ایران, 1392)
اقتصاد در مساجد
در قرآن کریم و مهربان آمده میباشد آفریدگار مسرفین را دوست ندارد. رعایت اقتصاد، یک اصل اسلامی میباشد. معماری اسلامی به سیرتکاملای میباشد که در ایجاد کرد ساختمانها غایت صرفهجویی میشود. دوری از اسراف یعنی هر چیزی را به مکان خویش به کارگیرند؛ هر مصالحی را در مکان مطلوب خویش و به حد نیاز مصرف نمایند و این عین عدل و داد میباشد. اینکه می گوییم هر چیز به مکان خویش، صرفا در زمینه ی مصالح مصرفی سازه وجود ندارد، بلکه این جلوگیری از اسراف چه برای مصرف نوع مصالح، چه تاسیس فضاهای بیهوده و برخیً از روی تفنن و چه مصرف مصالح نابجا و چه تاسیس ساختمان سوای دقت به همت و کاربری با صرفه آن و یا این که عدم اعتنا به جای و فرصت تاسیس سازه. (دسته مقاله ها مشترک در حکمت و هنر معماری اسلامی, حسینیه نصرت مشهد 1392)
الف) معماری عموم پسند
معماری می بایست مقیاس انسانی داشته باشد. یک معمار هیچ گاه نمیآید یک تالار سینما بسازد و نام آن را اتاق خواب بگذارد. مقیاس اتاق خواب همینطور زمانی وارد راهروی میشویم که تنها یک در دارااست، اولِ ورودش بسته میباشد. جایی که دیوارش کلفت نباشد در آن طاقچه می سازند. اندازهها مشخص و معلوم و مبتنی بر منطق میباشد، خیر هوس و کسی نمیتواند آن را تغییر و تحول دهد. نمونههای بخش اعظمی برای عموموار کردن سازه و در غایت اسلامی کردن آنها میقدرت زد که از آن پاراگراف، کاربرد اعداد قدسی در بناهاست؛ به این دلیل که این اعداد رابطه بی واسطه با اعتقادات عموم داشته و آیتم عشق و علاقه عموم آدرس حسینیه نصرت مشهد میباشند. (کندوکاوی پیرامون معماری مساجد جمهوری اسلامی ایران, 1392)
رعایت آن نیز تاثیر معماری را عموم پسند مینماید. اصل عموم واری یعنی رعایت منظورهای عموم، چه عاطفی، چه مذهبی و چه اقتصادی؛ اینها جزء نیازهای نخستین عموم میباشد، چه در گلشن سازی، چه در ساختن مساجد و مدرسه ها و چه در منزل و یا این که در هر بنایی دیگر. (کندوکاوی پیرامون معماری مساجد کشور ایران, رزرو حسینیه نصرت مشهد 1392)
ب) خودکفایی
معماران پیشین به زمینه خودکفایی بسیار التفات میدادند و اصطلاح خویش بسندگی را تعیین میکردند؛ از جملهً یک معمار اهل کاشان یا این که یزد هیچگاه راضی نمی شد که سیمان از یک شهر دیگر بیاید و وی آغاز به عمل نماید. ولی درحالتی که چیزی مایحتاج بود از آن راز عالم هم می آورد، اما در حالتیکه میتوانست از دور و اطراف خودش تهیه و تنظیم نماید، اولین خیس بود و دراین مورد آنقدر وسواس داشت که حتی سنگ آهک را از مجاورتترین کوهی که دم دستش بود، تهیه و تنظیم می کرد. (کندوکاوی پیرامون معماری مساجد کشورایران, شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد 1392)
اما تا مجال کریم ومهربانخان اینگونه میکردند. تحت عنوان مثال میبینیم در مسجد فهرج یزد که به سال 45 یا این که 46 هـ. ق تشکیل شده و از سابقترین مساجد دنیاست که تا کنون بر مکان باقی مانده، کلیه چیزش را از به عبارتی محل تهیه و تنظیم کردهاند. در شرایطیکه کاه عدم وجود که کاهگل برای نماسازی بسازند و یا این که برای اندود کردن از خارشتری به کارگیری میکردند. (کندوکاوی پیرامون معماری مساجد جمهوری اسلامی ایران, 1392)
برای ترویج خودبسندگی یا این که خویش کفایی اصطلاح «بوم آورد» داراهستند؛ بوم آورد یعنی چیزی که از خویش آن کشور نتایج خواهد شد کهاین خویش یک درسی میباشد. یک اصطلاح دیگر (ایدری) هم دارا هستند؛ یعنی وابسته به همین جا، اینجایی. حتی هر که میخواست منزل بسازد تا آنجایی که گل رس داشت، خاکش را بر میداشت با به عبارتی خاک آجر میزد. درصورتی که گل و گچ و آهک میخواستند از مجاورتترین محل ممکن تنظیم میکردند. نمای ساختمان ازکاه گل «ارزه» بود؛ یعنی ریگ جاری. (کندوکاوی پیرامون معماری مساجد کشورایران, 1392)
ج) معماری جلوگیری از اسراف
معبود مسرفین را دوست ندارد. پس در معماری اسلامی باید از جاری ساختن هرگونه شغل بیهوده و یا این که اسراف در ساختمان احتراز نمود. بنابر این مایحتاج بود بعد ها را بر اساس نیاز تعیین نمایند. اینکه تزئینات در هنر اسلامی برای چیست، می بایست خاطرنشان کرد که هر برهان دکوری در معماری اسلامی فقطً یک برهان تزیینی وجود ندارد، بلکه یک انگیزه اصلی فنی داشته میباشد؛ به عنوان مثالً کاشی، عایق رطوبت و حرارت میباشد و یااینکه در روی این کاشی نقش انداخته اند هم برای این بوده که بتوان آن را تعمیر کرد. (کندوکاوی پیرامون معماری مساجد جمهوری اسلامی ایران, 1392)
براین اساس گنبد را با کمال راحتی از پشت میساخته و بالا میرفته و از تحت به شیوه قشنگی شغل میکردند. از حسن دیگر دو پوش این میباشد جلوی حرارت فصلتابستان و سرمای فصل زمستان را میگرفته میباشد. طرحهای پوشش ذیل را به طورهای گوناگون در میآوردند که خودش زیباترین اثرهاست. درکاربندیها ممکن میباشد تفکر خواهد شد کاربندی را برای اینکه ساختمان خوشگل باشد ساختهاند، اما انگیزه حقیقی و واقعی این بوده که برای معمار یزدی و یا این که کاشانی قابلیت نداشته سقف را فریمبندی نماید. اما درصورتی که قابلیت داشت، می کرد که شاید زیباخیس هم بود. در هر هم اکنون برای رعایت این اصل میمی بایست از هر سیرتکامل تزئینات مازاد و یا این که کاربرد مصالح گران و مازاد و یا این که ساختن فضاهای بیهوده و سوای نیاز دوری نمود. بنابراین میباشد که یک تاثیر معماری به اسلامی بودن خویش مجاورت میگردد. (کندوکاوی پیرامون معماری مساجد جمهوری اسلامی ایران, 1392)

مراسمها و آیینهای مذهبی حسینیه نصرت مشهد